mánadagur 14. mars 2011síða 14

Mánadagur 14. mars 2011 · Nr. 31 14 Sosialurin Jan Müller Hóast vit eru næstu grannar, so hevur tað altíð verið sera avmarkað við samstarvi mill­ um Føroyar og Hetland. Hetta vil hetlendski “løgmaðurin”, Sandy Cluness vera við til at broyta. Tí koma hann og onnur umboð fyri hetlendska stýrið á vitjan í Føroyum í komandi viku, har tey skulu hitta umboð fyri vinnulív og myndugleikar. Sandy Cluness er ikki ein og hvør í Hetlandi. Hann hev ur drúgvar royndir í al­ mennu fyrisitingini og SIC, Shetland Island Council. Hann hevur tí eisini kunnað fylgt við í tí samvinnu, sum hóast alt hevur verið millum Føroyar og Hetland í nærum hálvthundrað ár. Fyrstu ferð hann vitjaði í Føroyum var fyri umleið 40 árum síðani og hava vitjaninar verið fleiri øll hesi árini. Hann dyl ur ikki fyri, at honum dámar væl Føroyar og fólkið her býr. Hann ivast ikki í, at føroyingar og føroyskar fyritøkur við sínum royndum og vitan eisini hava nakað at geva Hetlandi, sum í stóran mun “bara” hevur verið at meta sum ein útjaðari í Stóra­ bretlandi. Ein av orsøkunum til av­ markaða samstarvið mill ­ um oyggjarbólkarnar í Norð uratlantshavi held ur Sandy Cluness vera vána­ liga ferðasambandið mill um oyggjarnar. Hóast tein urin millum Hetland og Før oyar er stuttur hevur ferða sam­ bandið verið sera avmarkað tó við undantøkum, tá Norrøna hevur lagt at í Lerwick og Atlantic Airways hevur lagt leiðina til Hetland á rutuni millum Vágar og London. Í dag er alt við tað gamla. Nú skulu td. føroyingar, ið vilja koma til Hetland leiðina um Keypmannahavn og Aber­ deen fyri at koma til Het­ lands. Sandy Cluness sær fegin, at ferðasambandið verður bøtt aftur, soleiðis at eitt nú vinnulívið kann gagna hvør øðrum. Og tað er ma. Í hesum ørindum, at hetlendski løg­ maðurin kemur til Føroyar í komandi viku saman við vinnulívsfólki. Ein av or­ søkunum til hesa vitjan er eisini at hitta umboð fyri Føroya Tele, sum longu hevur ein týðandi lut í hetlendsku menningini, her serstakliga innan vinnulívið. Saman við Cluness kem­ ur eisini Neil Grant, sum stendur á odda fyri bú­ skaparliga partinum av het­ lendska oyggjaráðnum. Har­ aftrat kemur Marvin Smith, sum hevur tikið sær av samstarvinum við Føroya Tele og helst eisini formaðurin í menningarnevndini í het­ lendska oyggjaráðnum. Føroya Tele og Articon Fyri nøkrum árum síðani kom Føroya Tele inn á het­ lendska marknaðinum gjøg ­ num Shefakaðalin, og fyrr í ár gjørdi so eisini byggi­ fyritøkan Articon innrás í Hetlandi. Í báðum førum er eisini talan um virksemi, sum onkursvegna er relaterað til oljuvinnuna. Stórt virksemi er vestan fyri Hetland, og hetta set ir støðugt størri krøv til het­ lendskar havnir. Het lendska Oyggjaráðið hevur tí gjørt av at gera eina stóra íløgu í havnina í Schalloway, har innsiglingin skal dýpast fyri at kunna taka ímóti teimum stóru frálandaskipunum um framt fiskiskipum. Tað er hetta arbeiðið, sum Articon skal standa fyri og er Sandy Cluness sera fegin um, at ein føroysk byggifyritøka hevur fingið hesa uppgávuna. Hann bjóðar Articon vælkomnum í Hetlandi. Frammanundan hevur Før oya Tele fingið fótin fast an í Hetlandi gjøgnum tær tænastur, sum Shefa­ kað al in kann veita, eisini á olju leiðunum vestan fyri Het land. Sandy Cluness er sera fegin um hetta sam­ starv ið, sum m.a. skal geva het lendingum nógv betri breið bandsamband. Breið­ band ið er sera neyðugt fyri vinnu ligu menningina í oyggj unum. Føroya Tele kemur inn í myndina í eini tíð, har hetlendingar sanna, at teirra egna telefyritøka, British Telecom, hevur slept Het landi eins og øðrum út­ jaðarum uppá fjall. Tær stóru útbyggingarnar innan oljuvinnuna vestan fyri Hetland hava við sær nógv arbeiði til lands eis­ ini, har tað í løtuni verða bygd ir bústaðir at hýsa 800 arbeiðarum, nærhendis Sull­ om Voe terminalinum. Hesir skulu byggja eina stóra gass­ verksmiðju komandi árini, ta fyrstu av sínum slag í Hetlandi. Franska oljufelagið Total er farið undir eina risa ­ stóra verkætlan, sum er at taka gass upp úr undir grund­ ini og flyta tað til nýggja gassterminalin í Het landi. Uppá fyrispurning um før oyskar fyritøkur hava møgu leika at fáa lut í øðrum arbeiði og selja vørur og tæn astur í Hetlandi sigur Sandy Cluness, at tá talan er um olju­ og gassøkið, so eru nógvir møguleikar eisini hjá føroyskum fyritøkum at vera við í menningini. Dømi um hetta eru so longu Før­ oya Tele og Articon. Sandy Cluness sær tó fegin, at henda samvinna gongur báðar vegir og her sipar hann til royndirnar hjá føroyingum at finna olju og gass. Føroysk olja til Hetlands! – Vónandi finna tit eisini bæði olju og gass á tykkara landgrunni, og tá eru vit eisini tilreiðar at taka ímóti tí í Sullom Voe. Tað verður so nógv skjótari og lættari fyri føroyingar heldur enn at skula byggja móttøkur á landi í Føroyum, so vit vóna, at okkurt oljufelag skjótt finnur kolvetni í føroysku undirgrundini. Sjálvur ivast Sandy Cluness ikki í, at tað verða gjørd fund føroysku megin markið. Hann vísir á stóru tøkniligu menningina seinastu árini og samanber við líknandi menning í Barentshavinum, í russiskum og norskum øki, har tøknin nústaðni er so mikið ment, at til ber at fara eftir olju har eisini. Sandy Cluness vísir á, at hetlendingar gjøgnum árini hava gjørt stórar íløgur í oljuvirksemi, her serstakliga í risastóra oljuterminalin í Sullom Voe, sum leingi hev ur verið tann størsti í Europa. Hesin hevur tikið ímóti olju frá feltum bæði í Norðsjónum og vestan fyri Hetland í mong ár, men seinastu árini hevur gingið tann skeiva vegin. Fyrr komu 800 tangaskip til Sullom Voe um árið, nú er talið 200. SamStarv. – Finna føroyingar olju og gass bjóðar Hetland seg fram til at taka ímóti føroyskum kolvetninum, um tit vilja sleppa undan at fremja dýrar útbyggingar í Føroyum sigur hetlendski løgmaðurin, Sandy Cluness, sum vitjar í Føroyum í komandi viku. Hann vónar eisini, at ferðasambandið millum oyggjasamfeløgini kann mennast aftur. Sandy Cluness, convenor ella ovasti leiðarin í hetlendska oyggjaráðnum, kemur til Føroya í komandi viku. Øll hava arbeiði Hetland er ikki bert olja og gass. Umframt oljuna og gassið hava tey framvegis eisini ein nútímans fiskiflota, sum m.a. veiðir makrel. Orsakað av europeisku kvotaskipanini so er veiðan eftir botnfiski tíverri nógv minkað. Fyrr vóru eisini nógv fiskavirki á landi at taka ímóti hesum fiskinum, men har er bara gingið tann skeiva vegin, soleiðis at tað í dag bara er eitt vanligt flakavirki eftir. Hinvegin gongur væl við laksaalingini, sum gevur nógv arbeiði og inntøkur. Arbeiðsloysi er so gott sum einki. Seinastu 10 árini hevur tað ligið millum 1 og 2% , so arbeiði er til flestu hendur. jan@sosialurin.fo Varandi orkukeldur Kring allan heim verð ur granskað í og arbeitt við at fáa varandi orku keldum. Hetland er einki undantak í so máta. Tvørturímóti hevur í mong ár verið brúkt nógva orka til at menna varandi orku keldur. Í løtuni er ein verkætlan við vind myllum við at fara av bakka stokki. Byggjast skal ein risastór vind mylnupark við ikki færri enn 120 myllum. Haraftrat verður granskað í alduorku og orku frá flóð og fjøru. Stór framstig eru gjørd, tó at hesar verk ætlanir enn ikki eru vornar veruleiki. jan@sosialurin.fo Hetlendingar vil samstarv við Før