fríggjadagur 8. apríl 2011síða 9

9 Fríggjadagur 8. apríl 2011 · Nr. 42 Sosialurin Ólavur Sjúrðarberg, for­ mað ur í Grinda manna­ felagnum, sigur, at tá ið æt lanin nú er at broyta grunda r eglugerðina, er tað tí, at vit eiga alla tíðina royna at gera grindadrápið so skjótt og pínuleyst, sum gjørligt. ­ Vakin eygu hyggja at okkum alla tíðina og tí skulu vit syrgja fyri at gera okkara arbeiði í grind so effektivt og so lýtaleyst, sum yvirhøvur gjørligt. Hann sigur, at tað er orsøkin til, at hann tek ur undir við, at gamli grinda­ krókurin ikki verð ur loyvdur, men at vit ístað­ in fáa blásturkrókin løg­ gildan. Tað er eisini tí, hann tekur undir við, at vit skulu hava ein góðkendan mønu­ stingara. Ólavur Sjúrðarberg, for­ mað ur í grinda manna felag­ num, sigur, at tá ið grinda­ reglugerðin verður broytt, er eisini ætlanin at tað ikki longur skal verða loyvt at brúka góða gam la grinda­ krókin, ella sókn ar ongul in, ið summi nevna hann. Ístaðin skal tað bara verða loyvt at brúka tann nýgg ja blásturkrókin. ­ Tað skal bara verða loyvt at brúka gamla, sið­ van da krókin í undan taks ­ føri, men tá skal ser ligt loyvi verða givið til tað í hvørjum einstøkum føri. Á grindamannafundi á Oyrarbakka týskvøldið, stað festi Jústines Ol sen, djóralækni við ser lig um áhuga fyri grind og grinda­ drápi, at blástur krókurin riggar væl. Hann hevur verið góð­ kendur grind areið skap ­ ur í 13 ár, men tað gekk eitt sind ur trekt at fáa grinda menn at brúka hann, tó at tað er vorðið n ó g v betri. Men hann staðfesti, at summir grinda menn vóru ikki so fegnir fyri blást­ ur krókin, tí teir søgdu, at hann riggaði ikki. ­ Men hetta er einans tí, at hann verður ikki brúkt­ ur rætt, tí verður hann tað, er ongin trupulleiki. Djóralæknin sigur, at tá ið blásturkrókurin verð­ ur krøktur í, nyttar ikki at trýsta hann niður, tí har er so hart fyri, at tað ger st onki. ­ Ístaðin skal krókurin leggj ast eitt sindur á lið ina og trýstast út vangan, so er hann fastur, sigur Jústi nes Olsen. ­ Tað er at kalla óneyð­ ugt at brúka gamla grinda­ krók in, so fyri at geva geva grinda monnum høvi at venja seg við tann nýgg­ ja blásturkrókin, hal di eg, at vit eiga at bann að tann gamla krók in, sigur Ólavur Sjúrð ar berg. Lagt verður afturat, at mælt verður til at seta blásturkrókin í hval in, áðrenn hann fær mønu­ sting in, tí so liggur hann stillari og er lættari at fáast við. Tá ið nýggj grindareglugerð vónand verður gjørd næsta summ ar, vónar Ólavur Sjúrð ar b erg, at hon verður greiðari á summum økjum, enn grindareglugerðin er, sum nú er í gildi. Eitt fyribrigdi, sum ikki er ókent í grindavási, er, at ósemja tekur seg upp, hvag ar grindin skal rekast. ­ Eg haldi ikki, at tað er nóg týðiligt, hvør hev ur myndugleikan á hes um øki, sigur Ólavur Sjúrðar­ berg. Tí vónar hann, at tað verður skrivað púra eintýðugt og greitt, hvør tað er, sum hevur myndug­ leikan at skera ígjøgnum og gera av, hvagar ein grind skal rekast, eisini í førum, har ivi kann vera um, hvør sýslu ”eigur” grindina. Vakin eygu Krókurin bannast Tað verður bara loyvt at brúka mønustingarar, sum eru góðkendir í landsstýrinum og hava fingið stempul Avlívingartíðin er tíðin, sum gongur frá tí, at tú at hann er særdur, altso frá tí at tað er høgt í hann við króki, til hann er skorin á háls, ella hevur fingið mønusting, og heilin er hildin upp at at virka og dýrið er pínu leyst. Hinvegin skaðar blástur krókurin ikki hvalin og tí er av lív ing­ ar tíðin bara tann tíðin, tað tekur at skera hann á háls, ella geva honum mønu stingin. Avlíðingartíðin er máld við stoppuri og miðal tíðin var: Við króki og knívi tek ur tað ein góðan minutt. Við blásturkróki og knívi tekur tað ein hálv­ an minutt. Við grindakróki og mønu stingara tekur tað ein góðan hálvan minutt. Við blásturkróki og mønu stingara tekur tað 2­3 sekund. Jústines Olsen sigur, at kreppir hvakur seg, ella liggur hann og brest ist, kunnu vit verða toli liga vís í, at hann ikki hev ur gjørt mønubrest, tó at hann helst ikki følir pínu kortini. Tá skal ikki farast frá hvalinum, men sker ast ella stingast um aftur. ­ Men tá ið hvalurin ligg ur beinur, kunnu vit vera vís í, at hann hevur fing ið mønusting og onki følir. Men tað tekur nøkur sekund afturat til lív ið fjarðar burtur og hval­ urin er deyður. Fyri vissa seg um, at hvalurin er deyður, ber til at røra við eygað. Er ongin reaktión er púra vist, at hvalurin er deyð ur, sjálvt um hann við gekk, at tað er nakað tekn iskt at kanna eyguni á einum hvali mitt í drápi num. Men djóralæknin legði dent á, at tað er neyð ugt at hvalurin er væl frágingin. Tað merkir, at mað­ urin, sum avlívar hann, skal ikki ganga frá hon­ um, fyrrenn hann liggur púra beinur, tí myndirnar av hvalum, sum liggja og brest ast og kreppa seg, eru tær, umhvørvisfólki dám ar best. 2-3 sekund Greiðari reglar á, at endamálið við sting ara­ num, er ikki bara at kvetta mønu na av. ­ Endamálið er eisini at kvetta æðrarnar í mønu­ rennu ni av fyri at steðga blóð renslinum til heilan, so at hvalurin missur vitið at kalla alt fyri eitt og ikki følir pínu og verður avlívaður so skjótt og pínuleyst, sum gjør ligt. ­ Tí skal blaðið á mønu­ sting ar anum hava eina ávísa breidd fyri at æðrarnar kun­ nu verða kvettar av í sama við fangi, sum hann fær mønu stingin. Jústines Olsen segði, at hóast mønustingarin ikki er góð kendur enn, hevur hann sæð ymsar heimagjørdar mønu stingarar, har summir eru so smalir, at teir lúka ikki kravið um at kvetta æðr ar­ nar í mønurennuni av. Hann staðfestir eisini, at mønustingarin hevur verið sera væl móttikin allastaðni og hann hevur ongan hoyrt gramt seg um, at hann ikki riggar eftir ætlan. aki@sosialurin.fo Gamli grindakrókurin skal ikki verða loyvdur longur, tí nýggi blásturkrókurin er betri Ein stórur fyrimunur við hesum nýggja mønustingararanum er, at slíðrin er fastur í sjálvum knívinum. Tú setir slíðran niður á hvøljuna, tekur um hann, trýstur á eina fjøður fyri at loysa mønustingaran og so ber til at stinga. Tá ið hvalurin hevur gjørt mønubrest og hálað verður upp aftur, er stingarin aftur í slíðranum. - Hesin stingarin er tryggari enn teir gomlu, tí hann er altíð í slíðranum. Helst er hann eisini neyvari, tí tað ber til at seta slíðran niður á hvøljuna at stýra stinginum betri