mikudagur 18. mai 2011síða 8

Mikudagur 18. mai 2011 · Nr. 57 8 Sosialurin Í løgmansrøðuni á ólav­ søku í fjør, boðaði Kaj Leo Johannesen, løgmaður frá, at Heilsumálaráðið fór at leggja fram uppskot um at banna ungum und­ i r 18 ár at taka sól. Ak­ sel V. Johannesen var tá landsstýrismaður í heilsu­ mál um. Uppskotið kom ongan tíð í tingið. ­ Tá John Johannes sen tók við sum lands stýris­ maður, segði hann mær, at hann fór ikki at leggja up p skotið fram, tí honum dám ar betri upplýsing held u r enn forboð, sigur Berg tóra Høgnadóttir Joen s en. Brot úr løgmansrøðuni á ólavsøku: Uppskot til løgtingslóg um at banna solarium fyri ung undir 18 ár Endamálið við lóg ini er at fyribyrgja húð krabba­ meini. Sera stórur vøkstur hev ur verið í talinum av fólki, sum hava fingið stað fest húðkrabbamein. Í krabbameinsálitinum er mælt til at banna solari­ um fyri ung undir 18 ár sum liður í einum fyri­ byrgj andi átaki. Líknandi átøk eru gjørd í fleiri av okkara grannalondum. Uni Holm Johannesen Mynd: Jens Kristian Vang Jenis av Rana, formaður í Mið flokkinum, tók undir við hug skoti num. Hann tóktist hin vegin skakkur. ­ Fyri fáum døgum síðani við gjørdu vit uppskotið at brygg ja sterkt í Føroyum. Tá var niðurstøðan, at eitt sam felag, sum setir forboð, er eitt ræðuligt samfelag. Tá var eingin trupulleiki hjá løgtinginum at trumfa eina lóg ígjøgnum. Eg vil ikki nevna her, hvør flokk­ ur legði tað uppskotið fram, segði Jenis av Rana und­ ir við gerðini. Hann vísti til upp skotið hjá Bjørt Samuel­ sen úr Tjóðveldi at bryggja sterkt. Bergtóra Høgnadóttir Joen sen, Tjóðveldi, vil fegin bann að børnum og ungum und ir 18 ár at taka sól í solari um. Endamálið er at fyri byrgja og minka talið á krabbameinstilburðum. Krabba meinsfelagið kom við tilmælinum í fjør og stað festi, at solarium økir fleir fald um vandan fyri krabba meini í húðini og móður merkjakrabba. Ung fólk hava serliga viðkvæma húð. Tannáringar eru í størri vanda enn eldri at fáa krabba mein av solarium. Bergtóra Høgnadóttir Joen sen legði uppskot fram fyri tingið. Hon segði í við­ merk ing unum, at ung fólk eru serliga upptikin av at rigga væl. Ung fólk halda seg ofta síggja betur og frískari út, tá tey eru sólbrend, eisini um veturin. Tá er solarium ein upplagdur møguleiki. ­ Solarium er lívs hættis­ ligt, sigur tingkvinnan fyri Tjóð veldi. Uppskotið var til aðru við­ gerð í løgtinginum fríggja­ dag in í síðstu viku. Ber ikki til Leisturin er einfaldur, sam­ bært Bergtóru Høgnadóttir Joen sen. Sólmiðstøðirnar skulu vera mannaðar, og ung fólk skulu vísa prógv fyri at taka sól. Tá er lætt og einfalt at syrgja fyri, at eingin brýt­ ur lógina. ­ Í kjakinum um solari um­ for boð hevur onkutíð verið sagt, at tað er so trupult at seta forboð um 18 ára aldursmark við tað, at tað er trupult at effuktuera, um sólmiðstøðirnar eru óman­ nað ar. Loysnin er, at fram­ eftir verða bert sól mið støðir, sum eru mann að ar. Annars gevur forboðið onga meining. Tað kann sammetast við, at ung undir 18 ár ikki kunnu keypa sigarettir í handlum, men at tað ber til at keypa tær í automatum kortini. Mein ings leyst, skrivaði Berg­ tóra Høgnadóttir Joensen í við merkingunum. Har kom ósemjan undir við gerðini. Meirilutin í Trivn að arnevndini, Jákup Mikkel sen, Fólkaflokkurin, Hans Pauli Strøm, Javn að­ ar flokk urin, Edva Jacobsen, Sam bands flokkurin, og Helgi Abrahamsen, Sambands­ flok k u rin, tóku undir við hug s kotinum, at tiltøk skulu setast í verk fyri at minka um nýtsluna av solarium. Serliga fyri ung. Tey mæltu hin vegin samstundis frá at sam tykkja hetta uppskotið. Grund gevingarnar vóru, at sólmiðstøðirnar hava ong­ an møguleika at bera seg fíggj ar liga, um tær skulu vera mannaðar. Uppskotið vísti ikki á, hvussu sól mið­ støðirnar skulu hóra und an, hóast eitt fólk skal arbeiða á sólmiðstøðini, meðan tað er opið. Løgtingið skræð­ ir grundarlagið undan sól­ miðstøðunum, tí tær hava ong an møguleika um sit­ ing ar liga at vera mannaðar. Mest sum allar sól mið støð­ ir nar noyð ast at snara lykli­ num, um upp skot ið var sam tykt, metti meirilutin í Triv n a ð ar nevnd ini. Tað verður ov trupult at fáa endarnar at røkka saman, segði Jákup Mikkel­ sen, formaður í Trivn að ar­ nevnd ini, á. ­ Hetta uppskotið skal hugs ast betri ígjøgnum, so tað ber til at umsita. Vit skulu ikki stongja allar sól­ støð ir í landinum, segði Jákup Mikkelsen. Bergtóra Høgnadóttir Joen sen tekur als ikki und ir við meirilutanum í Trivn að­ ar nevndini. ­ Tað er spell, um fólk missa eina inntøku. Kortini eig ur heilsan hjá teimum ungu at verða raðfest hægri. Tað er neyvan nakar í tinginum, sum hevði tikið undir við, at sigarettir og alko hol kunnu keypast í sjálvtøkum fyri at geva teim­ um vinnurekandi størri inn­ tøkur, segði Bergtóra Høgna­ dóttir Joensen. Politiska skipanin í Fraklandi, Týsklandi, Skot­ landi og Íslandi hevur sett for boð móti solarium fyri sínar borgarar, sum eru yngru enn 18 ár. Líknandi upp skot eru eisini til við­ gerð ar í Noregi og Danmark. Tað er einki eftirlit við sólstøðunum í Føroyum, og tað er sostatt heldur einki eftir lit við, um sólrørini eru ov sterk, ella um trygdin er nøkt andi. Upplýsa heldur enn forboð John Johannessen er lands­ stýris maður í heilsumálum. Tað bar ikki til hjá honum at vera til viðgerðina fríggja­ kvøld ið. Honum dámar best at upplýsa heldur enn at seta forboð. Fleiri troyttast av forboðum, og forboðini kunnu vera so møðandi, at fólk vísa teimum aftur. Borg­ ar ar skulu ikki altíð kenna hend an peikifingurin frá al­ mennu skipanini. Gallup upplýsti í kann­ ing í september í fjør, at før­ oy ingar brúktu nógv minni solari um í 2010 enn í 2007. Tá tók meiri enn fimti hvør før­ oy ingur sól. Talið var mink að niður á áleið sjeynda hvønn før oying í fjør. Úr 18 pro sent­ um niður í 13 prosent. Tað er bara við upplýsing, vísir John Johannessen á. ­ Vit skulu sjálvsagt seta tiltøk í verk fyri at minka um nýtslu na. Tað eru ov nógvir ósvar að ir spurningar í hesum ítøki liga uppskotinum hjá Tjóðveldi. Eingin veit, hvør skal hava eftirlitið við sól­ mið støðunum, og hvussu vit handhevja reglurnar, sig ur landsstýrismaðurin í heilsu­ málum. WHO og gransk ing ar­ depil in fyri krabbamein, IARC, hava bólka solarium í hægs ta vandabólkin, saman við asbest, sigarettir og ar­ se n ik. Uppskotið fall Uppskotið fall undir aðru við gerð síðsta fríggjakvøld. For boð verður ikki sett ung­ um føroyingum undir 18 ár at taka sól. Fyribils, í øllum før­ um. 18 atkvøður vóru ímóti, og 13 atkvøður vóru fyri. Eing in var blonk. Ung fólk hava serliga við­ kvæma húð. Tannáringar eru í størri vanda enn eldri at fáa krabbamein av solarium. Vit skulu sjálvsagt seta tiltøk í verk fyri at minka nýtsluna, men framvegis verður tað ikki bannað ungum undir 18 ár at taka sól. Tað var niðurstøðan í løgtinginum fríggjadagin Einki forb hesum sin Soleiðis atkvøddu tinglimirnir Uppskotið hjá Bergtóru Høgnadóttir Joensen at bannað ungum undir 18 ár at taka sól, fall fríggjakvøldið. Niðanfyri sæst, hvussu tinglimirnir atkvøddu. JA: 13 Hergeir Nielsen, Tjóðveldi Heini O. Heinesen, Tjóðveldi Bergtóra H. Joensen, Tjóðveldi Bjørt Samuelsen, Tjóðveldi Annita á Fríðríksmørk, Tjóðveldi Høgni Hoydal, Tjóðveldi Marjus Dam, Sambandsflokkurin Kári P. Højgaard, Sjálvstýrisflokkurin Kári á Rógvi, Sjálvstýrisflokkurin Jenis av Rana, Miðflokkurin Bill Justinussen, Miðflokkurin Karsten Hansen, Miðflokkurin Torbjørn Jacobsen, Tjóðveldi NEI: 18 Edmund Joensen, Sambandsflokkurin Helgi Abrahamsen, Sambandsflokkurin Bjørn Kalsø, Sambandsflokkurin Alfred Olsen, Sambandsflokkurin Edva Jacobsen, Sambandsflokkurin Bjarni Djurholm, Fólkaflokkurin Jákup Mikkelsen, Fólkaflokkurin Annika Olsen, Fólkaflokkurin Jacob Vestergaard, Fólkaflokkurin Jógvan á Lakjuni, Fólkaflokkurin Jørgen Niclasen, Fólkaflokkurin Katrin Dahl Jakobsen, Javnaðarflokkurin Jóannes Eidesgaard, Javnaðarflokkurin Eyðgunn Samuelsen, Javnaðarflokkurin Hans Pauli Strøm, Javnaðarflokkurin Gerhard Lognberg, Javnaðarflokkurin Poul Michelsen, Framsókn Mikkjal Sørensen, Ætlaðu at leggja uppskotið fram