mikudagur 18. mai 2011síða 8

Mikudagur 18. mai 2011 · Nr. 57 8 Sosialurin Bátastevnan Vilmund Jacobsen Søgan um, tá skúlin á Slættanesi varð niðurlagdur, og seinasta húskið flutti av bygdini, er samstundis søgan um eitt heimskort, sum í dag hongur uppi í Vestmanna. Frímann Símunarson á Brúnni var vikarur á Slættanesi, tá hann í 1962 bílegði eitt heimskort til skúlan í bygdini. Kortið varð bílagt úr út­ landinum, og tað tók sína rúmu tíð at fáa tað heim til Føroya. Tá kortið endiliga kom higar til lands – eini tvey ár seinni – var skúlin í bygdini niðurlagdur, og seinasta húskið flutti av Slættanesi. Heimskortið skuldi koma heim til Føroya við Skipafelagnum, og tað var umboðið hjá felagnum í Vestmanna, Niels Winther Olsen, sum skuldi syrgja fyri, at kortið eisini kom út til Slættanesar. Men hetta varð av ongum, og kortið var tískil verandi í av­ greiðsl uni hjá Skipafelagnum í Vestmanna. Og í Vestmanna er heimskortið enn tann dag í dag. Hvar er kortið? Trý ættarlið í Vestmanna vóru í tíðarskeiðnum frá 1919 til ár 2000 umboð fyri Skipafelag Føroya og høvdu soleiðis avgreiðsluna hjá felagnum um hendi. Fyrstur var John Olsen, sum røkti hesa uppgávu árini 1919­1950. Síðan tók sonur hansara, Niels Winth er Olsen, við og umboðaði felagið árini 1950­1987, tá Heðin Winther Olsen í triðja ættarliði tók við avgreiðsluni. Heðin, sum er sonur Niels W. Olsen, sigur, at hann var av greiðslu­ maður fram til ár 2000, tá av greiðsl­ an hjá Skipafelag Føroya í Vest­ manna varð niðurløgd. Áður umrødda heimskort, sum varð bílagt til Slættanesar, endaði á avgreiðsluni hjá Skipafelag Føroya í Vestmanna, og tá Heðin W. Olsen fór av skrivstovuni, helt hann tað vera synd at koyra kortið burtur. Hann tók heimskortið við sær, og í síðstu viku avmyndaði Sosialurin kortið við hesi serstøku søgu heima hjá Heðini W. Olsen. Heimskortið er 2x1,25 metrar til støddar. Skúli og kirkja Um vit nú líka venda aftur til Frí­ mann, sum seinni gjørdist kendur prestur í Føroyum, so fekk hann urgu út til Slættanesar, so betri um­ støður vóru til sang, tá lestur varð lisin í bygdini. Meðan Frímann Símunarson á Brúnni var vikarur á Slættanesi, setti hann sær fyri, at skúlin í bygdini eisini skuldi gerast kirkja. Hann skipaði fyri, at skúlaparturin vendi ein veg – og kirkjuparturin ein annan, og hann fekk bæði altar og knæfall gjørt. vilmund@sosialurin.fo Slættanes fekk ongantíð sítt heimskort Tá Frímann Símunarson á Brúnni, ið seinni gjørdist kendur sum prestur, var vikarur á Slættanesi, bílegði hann í 1962 eitt heimskort til skúlan. Men heimskortið kom ongantíð til bygdina, tí tá kortið umsíðir kom heim til Føroya eini tvey ár seinni, var skúlin í bygdini niðurlagdur, og seinastu fólkini fluttu av Slættanesi HEIMSKORT Hetta er heimskortið, sum ongantíð kom longur enn til Vestmannar, men sum framvegis er til í Vestmanna í dag Mynd: Birgir W. Høgnesen Vilmund Jacobsen Slættanes var niðursetubygd. Tey fyrstu fólkini búsettust har í 1835. Tann fyrsti niðursetumaðurin kall­ aðist Heindrikkur Thomasen. Tá bygdin var størst í umleið 1945­1950 búðu 130 fólk á Slættanesi. Húsini vóru 12 í tali. Fólki livdi av útróðri og landbúnaði, eitt nú neytahaldi, seyðahaldi og epla­ velting. Sambært keldum varð post­ skiftis støð skipað á Slættanesi sein­ ast í 1930­unum – ella í umleið 1940. Fyri ta tíð tóku slættanesmenn, sum fóru til Vestmannar í eitt nú handilsørindum, farandi post við sær og heintaðu samstundis kom­ nan post til fólkið á Slættanesi á posthúsinum í Vestmanna. Postbáturin Ólavur fór á sumri í 1948 at sigla millum Vestmanna og Slættanes. Báturin sigldi tveir dagar um vikuna, mikudag og leygardag. Slættanes er brimpláss, og um veturin varð ofta bíðað eftir tí rætta sjóvarfallinum. Viðraði ikki tann dagin, tá postbáturin skuldi koma, kom hann í staðin, tá tað viðraði. Tey fyrstu fimm árini kom post­ urin beinleiðis frá posthúsinum í Havn umborð á postbátin í Vest­ manna, men eftir hetta varð post­ skiftisstøðin á Slættanesi løgd und­ ir posthúsið í Vestmanna. Henda skipan hevur helst verið galdandi, til postskiftisstøðin á Slættanesi varð latin aftur í 1964. Tey seinastu fólkini fluttu av Slættanesi í 1965. Síðan tá hevur bygdin verið frítíðarstaður hjá fólki, ið eru ættað av Slættanesi ella fólki, sum hava havt tilknýti til bygdina. Kelda til hesar reglur um Slætta­ nes er Vilhelm Johannesen, sum hevur skrivað um postsøguna hjá Slætta nesi fyri táverandi Postverk Føroya. vilmund@sosialurin.fo 130 fólk búðu á Slættanesi Tá fólkatalið á Slættanesi var størst árini 1945-1950, búðu ikki færri enn 130 fólk í 12 húsum. Sløk 15 ár seinni fluttu seinastu fólkini úr bygdini SLÆTTANES Síðan seinastu fólkini fluttu av Slættanesi, hevur bygdin verið frítíðarstaður hjá fólki, ið eru ættað úr bygdini ella fólki, sum hava havt tilknýti til bygdina Mynd: Jóanis Nielsen