mikudagur 12. januar 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 7 - 12. januar 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Niclas Johannesen Yngd: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Strandferðslan og kundaupplýsing Viðmerking: Tíðindaloysi/agurkutíðir í sjónvarpinum Undirritaði fer at gera ein stutta viðmerking til inn- slagið hjá Boga Gotfred í sjónvarpinum (SvF) fríggja- kvøldið tann 8. januar 2000, har hann í høvuðsyvirskrift- ini legði meg undir ikki at akta landsstýrismannin. Hetta er so mikið álvarslig ákæra at seta móti mær, at hon ikki kann standa uttan viðmerkingar: Strandfaraskip Landsins hava seinastu mánaðirnar arbeitt við einari tøkniligari og umsitingarligari umskip- an av ferðaseðlaskipanini. Bakgrundin fyri hesari um- legging er at skapa eina skipan, sum eftirlitsmynd- ugleikar okkara kunnu góð- taka og fyri at gera eina skipan, sum er rættvís og til gagns fyri kundarnar/borg- ararnar. Tað, sum síðan hendir er, at landsstýrið ynskir at steðga eitt sindur á við hes- um broytingum og fráboðar hesum í skrivi til Strand- faraskip Landsins dagfest tann 13. desember 1999. Mælt verður til, at vit taka upp samband við Undirvís- ingar- og Mentamálastýrið fyrst, um ferðing hjá teim- um lesandi. Uppá hetta tíðspunkt, t.e. um miðjan desember, er brúkt stór orka at broyta skipanina og tí tekur tað nakað av tíð at broyta prísin aftur til tann gamla. Spurn- ingurin er eisini, hvussu hetta kann gerast tekniskt og í aðrar mátar soleiðis, at meginreglurnar í prísskip- anini ikki verða broyttar. Viðmerkjast skal, at hesar umskipanir verða gjørdar í samskifti í Vinnumálastýr- ið. Fríggjadagin tann 8. janu- ar 2000 verður undirritaði uppringdur av SvF, att. Boga Gotfred, sum vísir á, hví vit ikki hava gjørt eftir boðunum frá landsstýrin- um, sum longu í november skal hava fráboðað okkum at steðga á við broytingun- um og hevur hann dømir uppá, at vit um jólini hava selt dýrari ferðaseðlar til lesandi. Tað, sum eg svari honum aftur er, at broyting- arnar eru gjørdar viðvíkj- andi mánaðarkortunum til lesandi, men at eg ikki uppá standandi fót kann svara uppá tey einstøku dømini hann vísi rtil. Síðani greiddi eg honum eitt sindur frá um bakgrundina fyri hesum broytingum og um hesar umleggingar. Hetta varð hann als ikki áhugaður í, søgan skuldi verða, at eg vildi ikki gera eftir boðum úr Tinganesi. Sum hann málbar seg yvir- fyri leiðaranum á fólkaflut- ningsdeildini, at hann vildi ikki verða innsmurdur í, Áheitan á býráðið fyri Tórshavnar kommunu Onkur mundi ivaleyst stúrsa við, tá ið honum var hyggj- andi í Dimmalætting fyri leygardagin 8. januar 2000 og á blaðsíðu 11 sá eina hampuliga stór »trøð« á Argjum verða lýsta til sølu. Í lýsingini verður greitt frá, at talan er um tríggjar lutir, og at tann minsti lut- urin er ætlaður til veg - tað man vera partur av lendin- um til vegin út á Glyvurs- nes. Í sambandi við hesa ætl- aðu søluevði ikki verið løg- ið, um onkur dró søguna um hetta vælsignaða traðar- hvørjar fyrimunir og vansar talan var um, men at málið handlaði fyri hann um, hvørt vit høvdu gjørt eftir boðum úr landsstýrinum ella ikki. Til hetta kann við- merkjast, at sum starvssett- ur á einum almennum tíð- indastovni, skuldi hann havt áhuga í at borið fram sak- ligan tíðindaflutning o.a., og annars víst á samanhang, sum hava týdning fyri at viðgera eitt mál sum hetta. Men í hesum føri hevði allar sakligar frágreiðingar oyði- lagt søguna. Tað, sum veruliga er hent frá okkara síðu av er, at broytingarnar við teimum einstøku ferðaseðlunum dróg nakað út partvíst or- saka av einari misskiljing og partvíst, tí tað tekur um- leið eina viku at fáa nýggj modulir í umfar runt landið (120 stykkir), meðan mán- aðarkortini til lesandi vórðu broytt beinanvegin. Hesir trupulleikar merkja ikki, at undirritaði noktar at fylgja fráboðanini frá landsstýrin- um. Fyri meg er tað ikki ein spurningur um at akta (børn/foreldur), men ein spurningur um, sum partur av einari skipan við reglum og mannagongdum, at gera eftir einari fráboðan, sum er komin frá landsstýris- manninum, og tað meti eg meg at hava gjørt. Í hesum málinum, sum í øðrum týð- andi málum, havi eg eisini havt eitt neyvt samskifti við Vinnumálastýrið. Vónandi hevur hyggjarin og SvF við hesari stuttu viðmerking fingið eina greiðari fatan av saman- hanginum í hesum máli- num. Reidar Nónfjall, stjóri á Strand- faraskipum Landsins stykkið fram aftur í ljósið, tí hvussu ber tað til, at lendi, sum Argja kommuna í sín- ari tíð fekk keypt frá Jarðar- grunninum til komunal end- amál, nú verður selt á »fría marknaðinum«, um nøkt- andi boð gevst? Áheitan mín á býráðið snýr seg um at liggja fram- við og royna at fáa lendið aftur til kommununa fyri ein rímuligan prís, tí tað verður so avgjørt brúk fyri tí í kom- andi tíð. Eingin er so blind- ur, at hann dugir ikki at síggja tað. Kann t.d. nevna, at skúlin á Argjum er alt ov lítil, og barnatalið veksur skjótt. Sethúsabyggingin uppi á Hamri gongur við ferð, og sjálvandi eiga hesi ungu foreldur børn, men hvar skulu tey fara at ganga í skúla? Tá ið byggilendið á Hamri er bygt, man tá ikki verða farið suðureftir, tí har er ikki minni gott lendi? Alt talar fyri, at tað verður fólk- avøkstur hesumegin Sandá. »Trøðin« fer eisini at liggja stak væl fyri til møgu- lig onnur almenn endamál, tá ið ringvegurin einaferð verður bundin í Reynsgøtu. Argjum, 9. januar 2000 Heilsan og gott nýggjár Regin av Steinum Stjóri á Føroya Kærustovni Sagt verður frá, at Gurið Joensen er sett í starv sum stjóri á Føroya Kæru- stovni. Gurið Joensen er 35 ára gomul og er útbúgvin løg- frøðingur. Eftir lokna útbúgving hevur hon arbeitt sum fulltrúi á samskiftisdeild- ini á Landsskrivstovuni, sum fulltrúi í Líkningar- ráðnum og sum deildar- leiðari á løgdeildini í Toll- og skattstovuni. Eftir hetta arbeiddi hon sum advokatfulltrúi í 2 ár og sum advokatur í 1,5 ár. Síðani juni 1998 hevur hon starvast sum løgfrøð- ingur á Føroya Kæru- stovni har hon frá 1. apríl 1999 hevur virkað sum settur stjóri. Takka fyri stuðul til skannaran Vit, ið tóku stig til Lands- innsavningina til kálk- skannaran á Landssjúkra- húsinum í nov. 99, vilja við hesum takka hjartaliga øll- um teimum, sum stuðlaðu tiltakinum. Sum kunnugt kom allur peningurin inn, og kekkurin varð handaður Landssjúkrahúsinum 3. des. 99. Enn einaferð takk og gott nýggjár. Stigtakararnir TAÐ fer ikki dagur, at Strandferðslan ikki fær toyggið. Er tað ikki tingmaður, sum er ónøgdur við ferðaætlanina, so eru tað borgarar, sum hava okkurt at fýlast á. Hetta er bara so. Nú er júst Strandferðslan ein so týðandi stovnur, at tað slepst ikki undan at standa fyri skotum. Tí hetta at skula veita eina góða og trygga tænastu til allar landsins borgarar hvønn dag í árinum er eingin løtt uppgáva. At politikarar so eisini oftani seta stovninum órímulig krøv ger ikki støðuna lættari. Soeliðis sum land okkara er háttað við nógvum oyggjum og bygdum er innanoyggja samferðslukervið ein av grundarsteinunum fyri lívi og menning. Og her hevur Strandferðslan ein týðandi leiklut, ja so avgerandi, at tað er ikki ov nógv sagt, at Strandferðslan er meginlívæðrin í samfel- agnum. Eins og aðrir stovnar hevur hesin stovnur avmarkaðar fíggjarkarmar at halda seg innan fyri. Men ynskja politikararnir at liva upp til ynski og krøvi teirra til henda stovn, so eru teir eisini noyddir til at geva honum tann pening, sum honum tørvar fyri at kunna veita eina tænastu, sum somu politikarar ynskja/krevja. VIT teljast millum teirra, sum halda, at hesin stovnurin framhaldandi eigur at vera almenn- ur. Á sama hátt sum heilsuverkið eigur at verða alment og fyri øll. Tørvurin á einum optimalum samferðslukervi er so stórur, at vit nøkta hann ikki, um tað privata hevði fingið hesa uppgávu at røkja. Men vit meta eisini konstruktivan kritikk at vera part av menningini av Strandferðsluni við teimum lýtum, sum stórir og tungir almennir stovnar altíð vilja hava. Ein týðandi deild undir hesum stovni er Farstøðin, sum m.a. skal kunna brúkaran um ferðaætlan og broytingar í ferðaætlan ol. Tá fólk frá Sosialinum skuldi til Klaksvíkar kvøldið fyri nýggjársaftan varð ringt á Far- støðina í Havn, og har vóru boðini, at seinasti túrur úr Lorvík var klokkan 20.50. Farstøðin gloymdi bara at siga frá, at broyting varð gjørd í ferðaætlanini, soleiðis at hesin túrurin varð tikin av skránni. Og við sviðusoð vóru teir mongu bilførararnir og fólk annars, ið ikki høvdu lagt til merkis lýsing í bløðunum um broyting í ferðaætlanini. Umframt at upplýs- ingin av Farstøðini var skeiv, so varð broyt- ingin í ferðaætlanini heldur ikki skrásett á tekstvarpinum. SLÍKT eigur ikki at henda. Slíkt skal pplýsing- artænastan forða fyri. Hon er ein týðandi partu av einum slíkum brúkarastovni sum Strand- ferðsluni. Tað má ikki henda, at hon gevur skeivar upplýsingar. Hetta er skrivað í bestu meining og sum ein áminning til stovnin um at bøta uppá tey viðurskifti, sum halta. Hetta skal ikki skiljast sum ein niðurgerð av teimum mongu fólkum, sum starvast hjá Strandferðsl- uni. Tey gera eitt gott arbeiði. Men tað er bæði rætt og rímuligt at gera vart við manglar og brek, og tað skal tí eisini vera vón okkara, at informatiónsparturin av SL fæst at virka optimalt í komandi tíðum. Javnaðarflokkurin við í fullveldismálinum Eftir kaffifundirnar millum samgonguna og Javnaðarflokkin skilja partarnir betur hvønn annan. Javnaðarflokkurin útilokar ikki møguleikanum fyri semju JOHN JOHANNESSEN – Møguleikin fyri, at vit standa aftanfyri eitt samráð- ingarupplegg til donsku stjórnina um ríkisrættarligu støðu Føroya er í prinsippi- num ikki útilokaður. Hetta sigur formaður Javnaðarfloksins, Jóannes Eidesgaard, nú tíðin fer at nærkast til málið um ríkis- rættarligu støðu Føroya verður beint í uttanlands- nevndina. Javnaðarflokkurin hevur verið til tveir óformellar fundir við landsstýrissam- gonguna um fullveldisætl- anina, og sambært formanni floksins hevur talan verið um nakrar ógvuliga gevandi fundir. Væl og virðiliga viðgjørt Jóannes Eidesgaard sigur fullveldismálið vera væl og virðiliga viðgjørt á sokall- aðu kaffifundunum. – Vit hava verið gjøgnum alt málið og hava gjøgn- umgingið alla prosessina, sum hon er. Hetta hevur havt við sær, at partarnir nú skilja støðuna hjá hvørjum øðrum. Tað er ikki longur soleiðis, at samgongan ikki veit, hvat Javnaðarflokkurin vil, og at Javnaðarflokkurin ikki veit, hvat samgongan vil. Jóannes Eidesgaard vísir í sama viðfangi á, at talan hevur verið um tos tvørtur um borðið í orðsins rætta týdningi. Einki skrivligt til- far hevur verið at sæð, og tískil hevur Javnaðarflokk- urin ikki sæð nakað sam- ráðingarupplegg ella brot úr nøkrum samráðingarupp- leggi. Heldur ikki hava part- arnir kjakast um sjálvt sam- ráðingaruppleggið. Bíða eftir fundarboðum Formaður Javnaðarfloksins sigur, at seinasti fundurin millum samgonguna og Javnaðarflokkin var fyri jól, og nú situr Javnaðarflokk- urin bara og bíðar eftir fund- arboðum frá samgonguni. Fundurin fyri jól var sam- bært Jóannesi Eidesgaard ógvuliga avklárandi, og er hann tí spentur uppá, um flokkurin fær at vita um samráðingaruppleggið ella partar av tí á næsta fundi. Javnaðarflokkurin bíðar eftir fundarboðum, og sum skilst á Høgna Hoydal, landsstýrismanni, gongur ikki long tíð áðrenn Javn- aðarflokkurin fær hesi fund- arboð. Men Høgni Hoydal vísir á, at Javnaðarflokkurin ikki skal vænta sær at síggja nakað samráðingarupplegg. Hetta er nevniliga í stríði ímóti fólkaræðisligu við- gerðini, tí sambært henni, skal samráðingaruppleggið bert viðgerast í uttanlands- nevnd løgtingsins, hagar fullveldismálið verður beint, so skjótt sokallaða politiska prosessin millum samgonguna og Javnaðar- flokkin er liðug. Lættari viðgerð í uttanlandsnevndini Bæði Høgni Hoydal og Jó- Jóannes Eidesgaard útlilokar ikki møguleikanum fyri, at Javnaðarflokkurin fer at taka undir við samráðingarupplegginum um ríkisrættarligu støðuna Altíð trúð uppá breiða semju Høgni Hoydal sigur allatíðina hava trúð uppá, at tað fer at eydnast at fáa breiða semju í málinum um ríkisrættarligu støðuna JOHN JOHANNESSEN – Fundirnir um ríkisrættar- ligu støðuna hava verið ógvuliga góðir. Javnaðar- flokkurin og samgongan skilja nú hvønn annan, og møguleikin fyri einari semju er til staðar. Høgni Hoydal, landsstýr- ismaður, er fegin um úrslitið av fundunum, ið hava verið millum landsstýrið og and- støðuflokkarnar og millum landsstýrið og samgongu- umboðini í uttanlands- nevndini um ríkisrættarligu støðuna. Landsstýrismaðurin í sjálvstýrismálum sigur seg allatíðina, síðani skjøtil varð settur á fullveldisætlan landsstýrissins, hava trúð uppá, at tað fer at eydnast at fáa eina breiða politiska semju í lag um málið. Tekniski parturin liðugur Sum Sosialurin skrivaði í gjár, er politiska prosessin, um at vera liðug. Tó ætlar samgongan sær at enda pol- itisku prosessina á ein góð- an hátt, áðrenn málið fer í uttanlandsnevndina. Hetta verður millum annað gjørt við meira fundarvirksemi við Javnaðarflokkin. Javnaðarflokkurin slepp- ur ikki at síggja nakað sam- ráðingarupplegg, áðrenn málið kemur fyri uttan- landsnevndina, men sum skilst á Høgna Hoydal, eru allar tær teknisku fyrireik- ingarnar til samráðingar- uppleggið liðugt fyrireikað- ar. Tað vantar bert at orða sjálvt uppleggið, og verður hetta gjørt tá politiska pro- sessin er liðug. Orsøkina til, at eingin sleppur at síggja partar av samráðingarupplegginum áðrenn tað fer í uttanlands- nevndina, sigur Høgni Hoy- dal vera, at hetta stíðir ímóti demokratisku prosessini. Allir flokkar skulu hava somu møguleikar at viðgera málið í uttanlandsnevndini. Samráðast í mars Í Sosialinum í gjár segði formaðurin í uttanlands- nevndini, Hergeir Nielsen, at hann væntaði sær at fáa málið um ríkisrættarligu støðuna til viðgerðar um eina til tvær vikur. Hann segði seg vænta eina góða viðgerð í uttanlandsnevnd- ini, men segði seg tó ikki kunna meta um, hvussu drúgv viðgerðin fer at verða. Men hann legði dent á, at nevndin fer at byrja viðgerðina, so skjótt málið er henni í hendi. Fær uttanlandsnevndin málið innan tvær vikur og varir viðgerðin umleið ein mánað, kunnu vit vænta, at landsstýrið fer til Danmark- ar at samráðast við donsku stjórnina einaferð í mars. Tað hevur verið frammi, at danska stjórnin ynskir fýra vikur at fyrireika seg til samráðingarnar í, eftir at samráðingaruppleggið er liðugt frá føroyskari hond. Tí kunnu vit meta okkum fram til, at samráðingarnar byrja einaferð í seinnu hálvu av mars, verður uttan- landsnevndin liðug at við- gera málið um hálvan febru- ar. Høgni Hoydal vil einki siga um, nær væntast kann, at samráðingarnar byrja. Hann sigur hetta vera nak- að, ið fjølmiðlarnir og onn- ur sjálvi kunnu meta um, men hann ásannar, at tað fer ikki at ganga so ógvuliga long tíð til farast kann til Danmarkar at samráðast. Trupulleikarnir loysast undir samráðingunum Høgni Hoydal vísir á, at tað ikki nyttar at heingja seg ov nógv í, hvussu fíggjarliga støðan fer at verða, hvussu rættartrygdin verður, hvussu vit kunnu samstarva við Danmark um útbúgv- ingar og so framvegis áðr- enn vit yvirhøvur eru farin undir samráðingar við Dan- mark um ríkisrættarligu støðuna. – Hetta eru alt mál, ið verða loyst undir samráð- ingunum við donsku stjórn- ina og ikki áðrenn. Tað nytt- ar jú einki at ganga og rópa upp um samráðingarkrøv langt áðrenn samráðingar- nar. Høgni Hoydal vísir á, at vit føroyingar ikki skulu til annes Eidesgaard eru samd- ir um, at fundirnir millum samgonguna og Javnaðar- flokkin fara at gera viðgerð- ina av málinum um ríkis- rættarligu støðu Føroya lættari í uttanlandsnevndini. Javnaðarflokkurin er opin fyri møguleikanum fyri ein- ari breiðari semju áðrenn samráðingarnar, men hetta hongur saman við, hvat innihaldið í samráðingar- upplegginum er. Tað veldst nevniliga um, hvussu langt farið verður. – Verður talan um eina skipan í einum felagsskapi, so er møguleiki fyri, at vit kunnu stuðla, men verður talan um eina skipan uttan- fyri, so er Javnaðarflokk- urin eisini uttanfyri, sigur formaður Javnaðarfloksins, Jóannes Eidesgaard. Danmarkar til ein fótbólts- dyst, har tað er avgerandi, hvussu nógv gul og reyð kort hvørt liðið fær. Heldur ikki er avgerandi, um vit vinna 10 - 0 ella 1 - 0. Vit skulu bara vinna, staðfestir hann. Og Høgni Hoydal væntar, at Føroyar fara at vinna, verður farið til samráðingar við breiðari politiskari semju. Hann vísir á, at Før- oyar tá standa við einum sterkum liðið ímóti minni- lutasjórnini hjá Nyrup. Høgni Hoydal sigur seg altíð hava verið fulvísan í, at tað fer at eyndast at fáa eina breiða semju í lag um rískisrættarligu støðuna