týsdagur 31. mai 1927síða 1

| FRÆLSI oyr. á 3. og Nr. 2. | » LLA KOMIN GESTUR í få- I tækum heimum er sjúkdóm- ur. Faðirin virkisleysur, móðurin måttleys og børnini svang og køld — ogso kemur sjúkdómur til húsa og tekur årædi frå teim eldru, um nøkur er — frå Hava vit vid ålvara gledina — teim ungu. lagt f geyma hesa mynd av ein- um slíkum fátækum heimi, síðan tað bæði tíðliga og seint ljóðar úr vissum hornum, at kommun- irnar órættvísuligu eru lógtreyt- unum undirgivnar, og koma soleiðis at rinda pening í stórari mågvu til tey fátæku sjúku, ið løgd verða inn á sjúkrahúsini. Reddir ljóða ymsastaðni frá, og tónin er hin sami, ætlanin hin sama; kommunirnar hava ovmikið av skuld til at dragast við, og tað er so ógvuliga mangt annað, tað skuldi goldið um at fáa rinda, heldur ið kann lætta um limagjaldið hjá sjúkra- sum betur enn at lata pening, kassalimum, sum annars vóru demdir til at rinda hitt dupulta. Lítilátið mátti tó tað at harmast um tann pening, ið verðið kommunirnar soleiðis rinda, {í hann ferð ikki fyri skeytið, men kemur umvegis sjálvum kom- mununum til góðar. Tað, sum lagt verður út á henda hátt, ger í fyrsta lagið, at hin fátæki hús- húsmóðurin kunnu fadirin og gerast limir av sjúkrakossum og harvið fáa ein góðan stuðul, um tað óhapp skuldi blivu sjúk og komu á sjúkra- hent, at tey húsið. Tað er lættari fyri hin fátæka at tíða til læknans, og um so varð at læknin vildi haft tey á sjúkrahúsið, er einki til at ivast í, tað verður játtað alt í einum vegna tann stuðul, sum tey hava í sjúkrakassanum. Fyrr í tíðini fóru fólk ikki í bræði til læknans, og oftast ikki fyrr enn ov seint varð, so einki gjørdist fyri at forða sjúkuni og tarnað deyðanum. Og tað er tó ikki so langt síðani, at unglingur — tá vóru ikki sjúkrakassar so víða um sum nú — varð sjúkur í fleiri noyddist at rinda fyri hann, ið mánaðir, og sóknin fátækur var, og hin hugprúði unglingi — táið hann aftur kom á føtur tordi neyvan at líta upp stóð í í mannamúgvu hann skuld til sóknina. Er tað menniskjansligt at kúra og klaga, tí hin fátæki verður hjálptur, táið heilsan berst und- an og hann íkki er forsyrgja sær og sínum. iskjur við hjartalagið vilja halda, at hetta mentur alt Menn- einum natúrligum er ein skylda, og hartil eisini ein vekur skylda, at fátæki sjúki verður styðaður, og íkki táið førumuni hin minst hann sjálvur eftir rindar sítt limagjald til sjúkrakassan, fyri harvið at Lýsingarprísur fyri petitreglu: 30 oyr, á forsíðuni, Í 4. síðu. avsláttur í prisinum, -FØROYA- SOCIALDEMOKRAT BRODURSKAPUR Við størri lýsingum fæst halda um seg skadasleysan óhappið skuldi hent. Tað letist tí illa at hava sítt á tí turra, loyvað sær menn, sum at seta fram tað åskodan, at tær stóru útreiðslurnar til sjåkra- húsini heldur átti at verið álíkn- aðar teimum til eykagjald, sum limir vóru av sjúkrakassa, heldur enn at líknað tær á allar íbyggj- Var tað ymsu sóknar- arar í sóknini. ikki vakrari, um tey styrini høvdu skotið nukað av peningi til sjåkrakassarnar, og soleidis hjålpt til at fingid teir til at borid seg og limagjaldid kundi betri hjå teim fåtæku til at ger- Á henda hátt kundi tað eydnast at rokki á mál, so- minkast, og leiðin varð ast limir. leiðis at eitthvort menniskja kundi gjørst limir av sjúkra- kassa og harvið tryggjaði bæði seg og síni, og vildi tað tá aldrig hent uppaftur, at nakar av sjåku var komin í skuld til kom- munina. Socialdemokratar hava á danska ríkisdegi framsett upp- skot um rætt hjá fátækum fólki til ókeypis sjúkrahjálp, sjúkra- húsupphald, medicin og annað, ið krevst til heilsubótar, tåid ein í almennum starvið verðandi lækni hetta býður, uttan at tað kann teljast sum fátækrahjálp. Hetta er socialdemokratiska stevnuskråin tad sama sum hin sigur um ókeypis sjúkrahjálp. Í teim ymsu sóknarstjórnum verður ein slík áskoðan neyvan framd — og nær man hon fara at ljóða á løgtingid: ókeypis upphald á sjúkrahúsum fyri hin fátæka, sum ei heldur skal rinda fyri hjálpina, id læknarnir veita. M. 8. V. For vore smaa Venner. Charleston. den Lille Peter ind i ligheder, sætter forbivseds Charleston'ens Else Hemme« Stormvejr. Skyerne sortnede, Stormen susede , Søen slog svulmende. Skibet sank, Skibsmandskubet - Støt stod Styr- steg, slingrede. — skreg skrækslagne. manden, sagde stærkt: Stille, Skihs- Sømændene staar støt, »Stormens Styrer styrer Svulmende mandskab!e siger stille: Sømandens Skæbne.« — steg Søen — san sank Skibet. Bommelom I Moderen: Du ikke tromme, mens Far sover! Peter: Ja, men hvis jeg trommer, mens Far er Lussinger. man vaagen, saa faar jeg FE JAVNADUR — Tirsdag hin 31. mai 1927. Dagens Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið Porto. Bladid verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum i. årg. og skrivstovuni. Telf. 143. Emner. Nogle Indlæg fra vore Læsere om aktuelle Spørgsmaal. Framstig. Nógv frumstig í Føroya vinni- lívið Góð nøra ogn landsins tørvad. heimavirkid Eins og á Olavsvøku 1925, tå framsyning var her í Havn, var fólk aftur nú á framsýningini Í Vestmanna hugtikið og bilsid at síggja allar teir vokru lutir, ið framlagdir vóru virkadir her á landi úr ull. ikki bert vit Føroyingar halda hettar heimavirkið vakurt og gott arbeið; eisini Danir Lt. d. lað, ið framsýningar fyrrárið. foroyskari Men vera virða til fullnar sent verði til vetur og | hevur seinasta Håndarbeid hava altíð verið mett hægri enn maskinarbeid, og enn, síggja vit, finnast tó Foroyingar, ið duga so væl heimavirkið, at teirra arbeið kann javnsetast við tey vakrastu og bestu, útheim- urin bjóðar fram. Vil tíverri mong ár mega sanna, at I hevur virka og nýta sjálvið mest mog- Her hevur verið innflutt mongd av útlendskum hálvull ansurin fyri at uligt ull okkara verið lítil. ullvørum, og linnitum nógv minni verdar enn hvat vit sjálvir kunnu virka, um vit vilja; og vita vit, at hitt linnita til uttan- klæði her norðanlanda hóskar illa. Tað er heilsuoyðandi og peningaoyðandi. At fólk her á landi hevur alt meira og meira hug at vera vakurt ílatið, er einki ringt, og at unga fólkið klæðir, seymaði ella bundin soleiðis sum Paris heldur einki, bert tilfarið vit sjálvið eiga okkara dámar vísir okkum, ger í landi verður virka til, soleiðis sum fólk ynskir tað, og nytt til okkara klædna. Iettar vita vit nå er møguligt, tad hava framsyningarnar prógva. Tað er sjálvsagt ikki hvønns manns fori at seta seg niður og 00 55 virka úr lagði so vøkur plo men her er tað at tey, ið duga og hava hug, kunnu ganga undan og gagna land okkara á tann hátt, at tey visa mega fólkinum, Um tað er satt, at dugandi fólk her ætla at hvussu virkast skal. stovna felag til tess at nøra um heimavirkið Foroyalands, so vil tað vera eitt gott framstig. A. ZISKA. Er Amimanden Modstander af Frelsens Hærs Arbejde paa Færøerne? I ethvert Samfund findes der Menne sker, der stiller sig ligegyldige, ufor stanende, modvillige og keltes Vedkommende som direkte Mod for nogle en standere af alt, hvad der af enkelte Personer saavel som Institutioner bliver Ungdommen bort fra de Veje, der fø rer til gelse, Blandt de Institutioner, der arbejder Formaal for Øje, Hær en førende lede, særlig foretaget for at moralsk og sandelig Ødelæg med sidstnævnte indtager Frelsens Stilling i saa rede Lande, og det viser sig, at denne godt som alle civilise Institutions aandelige og moralsk op byggende Arbejde bliver paaskon- | net, saavel af Befolkningen, som af de stedlige Myndigheder. Her paa Færøerne har Frelsens Hær Aar siden be dens Ar- forst for ca. halvtredie gyndt sin Virksomhed, og beide er blevet modtaget med Glæde blundt Befolkningen saavel í Thors havn som rundt om i alle de Bygder, der er bleven besøgte. Frelsens Hærs Arbejde bliver for største Delen opretholdt ved Gaver, frivillige Bidrag gennem Indsamlinger Kollekt o. lisn mt ved fra Tid til anden, enten eller gennem Ven ner at foranstalte Udsalg, Basarer o l. til Hjæip i Arbejdet, og alle Steder viser det sig, at Myndigbederne stil ler sig meget imødekommende og be hjælpelig overfor alt, hvad der paa lovlig og uforstyrrende Maade bliver Arbejdet. derfor forbavse alle, der foretaget for at støtte Det sympaliserer man med aandeligt og op byggende Arbejde, at erfare, at Fær øernes Amtmand, Hr. E. Olrik, synes at være Modstander af Frelsens Hærs Arbejde, idet Amtet har nægtet Til- ladelse til at afholde det i nærva rende Blads forrige Nummer aver terede Udsalg med Tombola m. m., til Fordel for Hærens Arbejde Færøerne. paa Nægtelsen kommer saa meget mere overraskende, som Tilladelser af lig nende Art hidtil nær sagt alle mulige, til Tider min- har været givet til dre nyttige Formaal. Hær har Da Frelsens som før nævnt, først for nylig begyndt sit Ar- bejde her paa Færøerne, vil enhver, lidt til maader, kunne forstaa, der kender Hærens Arbejds- at Hindringer som ovennævnte, virker meget føl ligt paa den økonomiske Side af Ar bejdet, da der alene til at anskaffe og holde Lokale kræves ikke helt ringe Beløb, men sikkert vil den af Amtet indtagne Holdning gøre sit til, at Frelsens Hærs Vennekreds vil vokse og Befolkningens Sympati tiltage og give sig Udslag i pekuniær Støtte paa anden Maade. En Ven af Frelsens Hær »Kundskab er Magt', er eitt orð, sum allan brúkt. oyggjalandi nær um Vit á skuldu heimin er hesum lítla kunna sagt tað sama eisini mentun er máttur; tí longst koma tey menniskjur fram, sum vaksa um mentun sína, nær og hvar stundir gevast til tess tað verði so við kropsligum, heila ella arbeiði utan eingin koma, at Og brúkt við vilja um mentun er kraft. skuldi skili og góðum henda kraft kunna nort um eðli mannabarnanna, soleiðis at Tívið fall lættari at liva. Dømir eru ti verri víða hvar um heimin, at mentun er eisini misbrúkt av monnum, sum millum annað trúgva seg standa á hægri ment- Ð unarstigi enn onnur. Men tá granskað verður eftir teirra starvi í lívinum, er virki teirra í samanburði við annað arbeið- fólk lítils siga einkis virði. fyri ikki at Men ógvislig dømir hjá fólki = kundu hátt, til domis um øvund, ill- og ósemju, orða- Allir seinast nevndu ósiðir hvørva, so andi Meiri og meira mentunarlítlum nevnst á annan lag og framkomu. hesir hvort menniskjuni mentast. Foroyingar allir sum ein berjast fyri at fáa so nøgv sum møguligt útint á landi og sjógvi, kann sigast, at fiskimenninir eiga lívið í Før- ovingum; tí hepnast ikki fiski- monnunum okkurt árið góða veiðu, doyr alt virki á oyggju- num. Um ikki av ødrum grund- um so netupp av teirri, átti ein og hver, sum kundi, at gjørt sítt til at lætta um byrðu fiski- og arbeidsmanna sålarliga góðar håttir. Eftir at barnið 14—15 ára samalt er komið úr skúlanum, er ofta torført peningaliga sæð at veita tí mentun serliga skal tað fara til útheimsins. — Men tess nýtist ikki hjá okkum Foroyingum; vit eiga reiduliga góðan skúla: Føroya Fólka- háskúli. Sum demi, hvussu góður háskúlin er, skal nevnast, at limir, sum fingu sær mentan á honum fyri rúmum 20 árum síðan, hava latið bern síni eisini mentast har, og mong eru tey, fleiri skeið hava verið á honum bæði fiskarir, skiparir, heimaarbeiðarir, jarðabrúkarir, handilsmenn, embætismenn og góðum føroyskum íalt knappir 1000 Onnur demir kunnu nevnast; her bert eitt: 1911 ella 1912 var við mær og ødrum á háskúlanum ein ung- barnaskúla notið. Hann kendi sum rímuligt hvorki tal ella stav, tåid hann kom á skúlan. Men táið skúlaskeiðið um várið var endað, kundi hann allar rokn- ingsartirnar, at lesa og skriva danskt so at feilfrítt og góður í føroyskum máli fyri utan at nevna alt hitt, sum lært Hesin maður er fyri nekr- um árum síðani deyður. Hann var ættaður av Slættanesi. — Har fór eitt frida- og dygdagott menniskja Harranum í hendur. TåiO nú lívið einaferð er so, at øll fáa tað mest møguliga úr tí við arbeiði ella mentun, so er einki meira sjålv- og við røttum tess og á aðrar sum hópur av kvinnum — næmingar. — sum ongan lingi, heyði siga var. royna at sagt, enn at øll foreldur, sum vilja sínum børnum væl, lata tey njóta ta gleði, sum góð mentun gevur. Føroya Fólkaháskúli er Fer- ova fólks ogn, og tí átti ein og hver, maður og kvinna, ung og eldri, mat enta seg á honum; tað er ótrúligt, hvat ein huga- góður næmingur kann læra mikið eitt summar- ella vetur- skeið á honum. Eitt lítið er tað kanska dýrari fyri næmingar úti um oyggjarnar at vitja til skúl- ans, fyri næmingar úr Havnini, sum ætla sær á hann, kostar tað so at siga einki — tað er at siga, um teir búgva heima og hava styrk (í Havn næmingar eta og men kunnu allir sova heima). Tað eru góðir tveir mánaðir ettir av hesum summarskeiði —- summarskeið vara 3 mánaðir —, so at gentur, sum hug hava at vitja skúlans, ella foreldur, sum ráð og vilja hava til at lata dotur sínar mentast, mugu flyta sær, um tær skulu koma á skeiðið í summar. (Við at Snúgva sær til lærarnar ella onkran háskúlavin fáa tey, sum tess ynskja, alla greiðu um styrk FT 5