mikudagur 25. januar 1928síða 1

20 oyr, á 3. og 4. síðu. avslåttur í prísinum. O LEYK LØGTINSVALID = hesa ferð, og afturhalds- flokkarnir bóru sum so mangar aðrar ferðir, og fólkið hevur ikki tapt bert hesu ferð við valið, men hetta vil verða stórt tap fyri alt »Føroya fólks, ið vil merkja foroyskt vinnuliv hesu 4 komandi árini. Fólkið tykist ikki at hava lindi til at fata, at tað verður hildið upp við mesni upp og upp Í sigurin heim, saman um einkisverd mál, meðan fólkið hevur bíða eftir, at nakað verður gjørt. — Men einaferð vil hetta eljustríð, sum Feroyingar eru rendir saman í, koma at svíða bæði til land og fólk, og sárast og meinast vil tað svíða til arbeiðarin, fiskarin, hitt minna menta fólkið. Men dagur vil rísa og fólk fáa eyguni upp og skilja, at alt teir vóru hildnir uppi við møsni um, bert var tilætlað nøkrum einstakl- ingum til egið gagn og frama. Eins og Feroyingur er seinur til at fylgja við, har framburð- urin setur merkir, eins seinur er hin føroyski arbeidaraflokk- urin til at fata og skilja, at tað eru teir, sum koma til at bera byrðurnar, sum ein slik sam- fundsskipan altíð leggur á fjøldina. Tað hevur í royndum altíð víst seg, at afturhaldsflokkar, bæði her og aðrastaðni, føra eitt í skjøldri Løgtingstidindi okkara bera vitn- isburð nóg miklan, ríkisdags- tíðindi eisini, og soleiðis víða hvar um heimin, har samfunds- skipanin er bygd, á tað eina, at einstaklingsins ognarrættur er ókronkiligur. Hesu ferð hava sambands- og sjålvstyrisbøndir blaka fyri at forða fyri, at hin minni maðurin fekk eitt orð uppi í á tingi, og tað er eyðsæð, at okk- ara g6ds-»eigarar« hyggja við skeivum eygum til tað rerslu, sum botnar í samfelagsskapi, og hendan ræðslan fyri, at onkur vildi lagt seg uppí fyri at kulti- vera tað oyðumerk, sum teir hava í hondum, hevur óivað fingið teir til at gingið saman til hetta val. Teir føroysku stór- bóndrinir eru í so máta einki batnaðir enn síðani kríggi; tá Skuldi ein sambandsbóndi ynskja, at kríggið vardi sína tíð út. Tað var ein gullaldur fyri bónda- skapin í Føroyum, sum hitt fátæka foroyska fólkið kendi og enn kennur sviðan av. Hin parturin, keypmenn og reiðarastandurin, hevur trú- liga hildi somu leið. Nógv heldur 'ofra sambandið enn risi- kera, at hitt arbeiðandi fólkið slapp framat, har lógarinnar reglur verða skrivaðar. Tí tað kann koma teimum aftur um og annað í barmi. saman brekku at hava teir, sum sleipa, sitandi á løgtingid ella at hava teirra álitismenn Arbeiðarin undir okinum, tað er læran hjá sambandinum og sjálvstýrinum, É sitandi har. skal og må verða og henda læran er báðum pørt- um so halg, at teir, uttan at blunka, ofra alt partaklandur fyri at halda hitt minna múgv- andi fólki uttanvelta. Hin foroyski fiskarin og ar- beiðarin eigur at taka læru av hesum. Komandi ár vilja vísa, at innanfyri hesar báðar polit- isku flokkarnar verða ikki mettir høgt í virði — men bert teir í valdogum. Hetta var fyrsta ferð, social demokratar bjóðaðu seg fram til Løgtingsval. — Komandi ár vilja prógva, at Føroyar treingja socialdemokratar, menn, sum við lív og sál vilja arbeiða fyri smámannsins korum her á landi. Hinir gera tað ikki. Frælsi. Royndu so báðir afturhalds- flokkarnir, hver í sínum lagið, at billa Føroyingum inn bæði eitt og annað fyri at villeiða hin føroyska veljaraflokkin. »Dimma- lætting« og »Tingakrossur« vóru á einum máli um at tíggja sær soleiðis. »Dimma« fortaldi fyri sínum liði, at socialistarnir vóru teir rottu sjálvstýrismenn, >Kross- urin« at teir vóru sambands- menn; soleiðis royndi hver í sínum lagi at leiða veljarnar villar. Tað hevur ofta verði tungfort at fáa fólk at lata eyguni upp fyri endamáli javnaðarmanna. Tá nú einaferð javnadarrørslan er íbyrt her á landi, verður hon ikki so góð at keva, tó at tað verður roynt; tá ið so er statt, vil eg sum ein fiskimaður loyva mær til at skriva eitt sindur um, hvussuleiðis ein fiskimaður sær á javnaðarrersluna. Ég vil ikki nema so nógv við stevnuskrá javnaðarmanna, eg kundi skriva langt og breitt um t. d. 21 ára valrætt, fríða rættar- málshjálp, samfundsins ánan til allan einarætt, fríðan skúlaskap, fasta »voldgift«, avvåpnadan og samvinna. T6, her kundi eg stedga eitt sindur, samvinna er jú tað stóra endamáli hjá javnaðarmonnum. Felagshandil (Salgsforeninger og Brugsfore- ninger) er nakað, sum allur hin privati = kapitalistflokkurin er ímóti, bæði sambands- og sjálv- stýrismenn, annars høvdu teir roynt at framt hettar mál, ið tykist at vera so neyðturvuligt fyri arbeiðaraflokkin um allan heimin, utan bert í Foroyum. Eru vit betur staddir enn aðrir? nei, brekurin er, at okkara ting- menn ikki hava vilja givið hesum ans, og fólksins talsmenn vóru eingir. Eg vil ganga víðari, inntil eg komi til frælsi; hettar er hjálmamerki hjá teimum politisku flokkunum her; eg vil ikki koma inn á sambandsfrælsi, tað er íkki meira enn 1 x 1 alin, JAVNAÐUR DRE RO HOOD vit vilja stødga hjá sjålvstyrinum. Frá degi av hevur menniskjan tráa eftir loysnan og frælsi, ein tráan eftir at verða fyrsta fríir tjóðskapsliga sæð, peninga- liga sæð, fríir í sínum landi, fríir í sínum heimi; londini hava verið so ymisk og harav tráanin so ymisk, men øll tráan gongur móti tí eina: at vera fríir, sjálvir at ráða og nýta sítt skil fyri at kunna skipa fyri sínum starvi. Hin strevandi arbeiðarin hevur altíð haft ein tráan eflir at vera friur, peningaliga tråan eftir sjålvur at vera vid at smida sæd, og skipa samfundsins lógir, ein tráan eftir at betur, t. d. meira virði fyri ar- beið sítt. Sum tíðin menn lut í arans og setti alt inn uppá at lyfta arbeiðarin upp úr tí botn- leysa dýpinum, hann var sokkin vesæladómur. Vit uppnáa nakað rann, frælsisstarvi arbeið- tóku góðir í, armóð og skulu byrja við at nevna hin gitna Fraklands mannin J. J. Rousseau (f. 1712 d. 1778). Hesin maður kann kallast tann socialismu ber heið- tann, ið fyrsti, ið yvísti á (enntá at Karl Marx urin, so er hann ikki er framkomin við javnadarrørsl- uni). ina >Contrat social«, hvarí hann lousseau skrivaði so bók- framsetur m. a. at oll menn- iskjur eiga at vera líka, lógin tann sama fyri tann eina sum fyri annan, og at fólki hevði Á sagt, so sum standurin var tá á døgum í Fraklandi; til fataði fólk hettar ikki, og endin deils var so tann, at henda bók var brend á báli í Genf. Tíðin vísir, at tað hevur ikki hjálpt. Eisini kunnu vit Voltaire, orð hans eru gitin um heimin: >Gud og Frihed«. Hann livdi samtíðis nevna g og Rosseau. Eg kundi nevnt mangar aðrar, ið hava verið við til at brotið hin aristokratiska afturhaldsgarðin, t. d. Stuard Mill (f. 1806 — d. 1873), ið skrivað = hevur verðinsgitnar skriftir um frælsismálið sum t. d. „Kvindens Underkuelse“, „On liberty“ o. m. a., hesir menn hava brotið niðurrivið tað, ið hindurs fyri frælsisrópunum. Slíkt avfoddi socialismuna, hvors uppruna er slóð og var til í Fraklandi, men sum Týskarin Karl Marx hevur útlagt grein- ligari, og nú í okkara dogum er hon í ferð við at vinna fram til størsta flokkin í londum. Borin av dugnagóðum monnum og kvinnum er hon ford til okkara fjarskotnu oyggjar við frælsismålinum sum høvuds- endamál, eitt frælsi ið langt omanfyri hitt frælsi. Få ymsum liggur nationala Hendan sociala frælsisrørslan hevur nú fest røtur í Foroyum, fyrst og fremst millum hin ar- beiðandi flokkin. Hettar eru tekin til, at tað er hon hoyrir heima. Tað sum føroyski har, arbeiðarin og fiskimaðurin hevur brúk fyri socialismu, eins og okkara = lagsmenn í eðrum londum, tað er lætt at skilja: arbeiðarar og fiskimenn sera rætt at ráða sær sjálvum og | sjálvt leggja skatt á. At hetta vakti harða mótstøðu, er sjálv- BR Kostar kr. 1,50 fjórðingsúrið Telf. og skrivstovuni, millum | Hendan eru leiddir við stríði sjålvstyri og samband. togan aftur og fram ár eftir ár hevur ikki fort okkum eitt fóta- fet nærri frælsi arbeiðarans. Vit enn Í Tað er nóg gott at rópa standa sama stað í so mála. upp um frælsi, men tad er ikki alt. »Hvor mange Forbrydelser | Frihedens er ikke begaaet i Navn?« Satt er tad, teir verstu brotsmenn nýta ofta frælsisorið | fyri at bola um gerðir sínar. Sjálvstýrismenn frælsi, frælsi til sjålvir at ráða “í rópa upp um Føroyum, sjålvir at skipa fyri ollum Foroya landi viðvíkjandi. hava Spurningurin verður tå: vit fiskimenn vunnið nakað við at fáa nationalt sjálvstýri? tað kann henda, um samstundis frælsisrørsla arbeiðarans er full- Hetta menn gera sær mugu sjålvstyris- | x | klárt, at tå ið | alt kemur til alt, so er tað í | grundini eins og tað sama: at |] donskum | trælur | vera trælur undir veldisharrum og vera undir foroyskum do. >Tinga- | krossur< hevur kunngjørt stevnu- skrá sjálvstýrismanna, og hendan ikki eitt lu stevnuskrá inniheldur orð um, hvussuleiðis tey socia røkjast, nei, viðurskiftini skulu 1 odd og egg stevnuskráin er í national. teir ikki eru til sins at styðja Hettar er prógva i, at javnaðarrersluna. Sambandið er sambandið | Í herjist fyri at verja ognir rík- | ríkmannsflokkurin, manna. Socialisman er fátækra- mannaflokkurin, socialisman berjist fyri at vinna fátækra- | manninum fram til betur livu- kor. Millum hesar flokkar stendur so sjålvstyri (national- | isma, radikal); hvar hoyrir hesin flokkurin heima? jú, har er verður bilagt á posthusinum, brævsavnarstoðum nærmast eitt millumlið, ið gjarna vil styðja Í standin í navn III standsins. Nú kann ein spyrja: hvat verður útfallið av hesum flokkinum til endan? Kø vil lata professar Walther Schiiking í Kiel, demostratiskur ríksdags- tala, »Det maa haabes, at Partisyste- hann maður, sigur m. a.: met maa forenkles . . . et stort Højre og et stort Venstre. For mig personlig, der er Til- | hænger af et Mellemparti, er det | smerteligt at se saaledes er faktisk talt overalt. | England ser vi alle- rede, at talrige liberale Høvdin- naturligvis der | | | ger, der socialt set aldeles ikke | | hører hjemme í Arbejderpartiet, | er gaaet over til dette (eftir | | B. S. til: >Det har været det radikale | D.),« og blaðið sigur har- Venstres Fejl og er í Ferd med at blive dets Skæbne.« meira? hettar Teir, ið grundini, ganga 5 Tørvar okkum eru greið orð. vilja | byggja á javnaðar yvir til socialismu, teir, ið ikki vilja, fella aftur á kapitalistfel- agið, afturhaldið. Aður eg loyva mær at í enn at eg endi, vil taka upp aftur blaðgrein, ið endan á eini endar soleiðis: »Samarbejdet mellem de tyske Nationalister og Kapitalister paa den ene Side og Bolschevikerne anden har været i den Orden!!! Hvilken Svindel drives der ikke i Arbejderklassens Navn ?« i Moskva paa den fineste | og Hull. Det ÚÐURSKAPUR 10 OTTER er SO EDT BUSK NAT STUBS 00:30 AFI Tv Porto. Blaðið 143 2. árg. Teir foroysku javnaðarmenn- inir hava tikið eina greiða stoðu til hin nationala spurningin. Kann arbeidarin og fiskimað- endamál fylgja urin nåa fram il javnaðarmanna við at sjålvstyrismonnum, so var tað ikki sagt, at vit ikki kunnu taka lógvatak við teimum, annars ikki. Okkara mál er fult frælsi fyri hin arbeiðandi flokkin, so at vit kunna vera fríðir menn i landi. Okkum nyttar einki: landið frítt, men trælk tjóðað. Lat okkum fyrst ger- ast fríðir peningaliga, áður enn einum fríðum hugsast kann um hitt tjóðskap- liga frælsi. Streymur. Fiskerne y og Køleskibet. De to allierede »Tingakrossur« og »Dimmalætting« — forsøger efter bedste Evne at faa Social- demokraterne i den danske Rigsdag til at stille sig af- visende overfor Spørgsmaalet Køleskibet Hull. Saa- forstaa »Tinga- Blad med Rigsdagens vedrørende Laan til til Ruten Færøerne vidt man kan krossur«, vil dette udelt Glæde se. at Flertal er færøske Spørgsmaal foratkunne afvisende overfor indkassere en saadan Handling Møllen« for som »Vand paa »Tingakrossur«s Parti. Dette fremgaar ganske tydeligt gen- nem Bladenes Skriverier ved- rørende Fiskernes Henven- delse til Socialdemokratiet. »Tin- har ved denne Man- Vært. gakrossur« øvre gjort Regning uden For Fiskernes Henvendelse var ikke paa nogen Maade dikteret af politisk Hensigt, men de for- tvivlede Forhold, som den fær- øske Fisker lever og arbejder under, har lært Fiskerne til at forstaa Nødvendigheden af, at et velegnet Skib mellem Færinger faar Rute Færøerne fact I 1AST eneste »Tinga- = krossur« kunde høste for sin Behandling af Fiskerne og de- res Organisation, var, at den fremskaffede sig flere Modstan- dere indenfor den Kreds af store og som i det takkes for ikke nok » Tingakrossur« Færinger, hele burde deres Aktivitet og modsat. Fi- skerne vil vide at give Løn som for- skyldt. »Dimmalætting« fantaserer om »Politik i Sagen« og det er selvfølgeligt at denne Regerings- Færøerne er lidt paa tværs, naar man tager i Be- handling overfor kommet »Dimmalætting« tragtning den Stilling som Bla- det har taget til denne vigtige Sag. Nu skal vi ikke dadle »Dimmalætting«, fordi Bladet ved Rutens midlertidige Start,