týsdagur 1. mai 1928síða 2

hugsa okkum, at skipara- og navigatorfelagið neyvan heldur tað vera eitt framstig. Tað er týdningi, at foroyskir fiskimenn læra nýggjar driftir og nýggjar mátar, og eingin vil vera ítari enn Foroya Fiskimannafelag til at fremja framtíðar gagnsverk; men tíðindamaður >Dimmalætt- sjálvsagt av stórsta ingear á Tvøroyri má halda okkum til góðar. Vit hava í hesum serstaka tilfelli hugsa okkum at bíða til heystar, til vit síggja úrslitið úr royndar- ferðini frá Frederikshavn. Vit vóna, at tíðindamaðurin til ta tíð vil hava eitt bræv í >Dim- malætting« um tað, so vit lá kunnu bera úrslitið saman vid uppskotið, id nú stóð. ——— Eru framstig i von fyri tráðleysa telefon og radio? Samrøda vid amtsverkfrøding H. 0. Jacobsen. Vit hitta amtsverkfrødingin og spyrja, hvussu hann er tilfrids við úrslitið úr Keypmanna- havnarferðini viðvíkjandi tráð leysa sambandinum við út- oyggjarnar. Utmerka væl, svarar Ja- cobsen, telegrafdirektorurin var serdeilis beinasamur, og eg motti yvir alt hina størstu vælvild og interessu fyri at fremja málið sum best, Hvussu verdur vid Mar- conisendaranum f Havn, sleppa vit frå Ja, vit sleppa, og honum? radio- lurtarar kunnu gleða seg til, at hann ikki til hindurs leingi afturat. Hvussu við útoyggjarnar skipað? Tilfriðsstillandi fyri her verou verður sambandið allar partar, vóni eg, kemur maður upp longu í juní at gera peilstødirnar á Mikineshólmi og Boruni, og til somu tíð skuldu vit helst haft okkara tráðleysu Fugloy og lavn gjørda stoðir Skúoy og stoðini í uppsettar í sterkari. Hvussu fer samarbeið at at gamga millum hesar mongu luttakandi: Telefonverk, Vita- stjórn og Stóra Nordiska? Ég vóni tað fer at ganga væl. Á somu tíð sum hin tráðleysa telegrafstoðin verður umgjørd frá neista-sendara til lampusendara, telefonsambandi skal SC" leiðis standa í vid peilstødunum á Borini og á Mikineshólmi, sum umframt at vera peilstødur fy ri skip eis- ini skulu virka sum tráðleysar telefonstødur. Okkum er givid lyfti um at nýta hesar staður ókeyps í við telefon verksins tráðleysu telefonstødu í Havn. peilingin ikki al samband Kemur virka fyri telefonina og radiolurtarar“ Nei, aldeilis ikki. heilt ødrum aldu A A H Á ! Órógvandi tráðieysu ) Peilstoð- irnar senda á longdum; so tær fara ikki at hovrast til nakran brek. Hvussu verður við tráð- leysa sambandinum við Suður- oynna? Jaharumerikkistundin at út tala seg enn. Stoðanhjá okkum í Havn verður 100 wátt í antennuni, so hon røkkur rfkiliga um alt landið. Tá Såndovarkadalin, sum fyri um vantandi er, gongur nøkur ár, standa vit búnir al taka upp eitt fullkomið tráðleyst samband við hesa ovggj, og at kunnu vit uttan størri gera um tað krevist, er sjálvsagt. Hvat vil alt hetta koma at kosta telefonverkinum? útlegg tað sama við Suðurovnna, Tann peningasum, løgtingid jåttadi í fyrraárið, 30,000 kr. vil møguligt ganga við, tá alt skal gerast komplett; men ann- ars má telefonnevndin kanska i samráð við teir einstøku ting- menninar avgera, hvussu mikið ið gerast skal, og hvussu vit skulu ganga inn í samarbeið við vitastjórnina og Stóra Nordiska. Hitt danska firmaðið N. P. Petersen, hevur givið tilboð uppá at gera tað 22700 kr., heila fyri og so koma nakrir småil húsabygningar afturat. So vitt amtsverkfrødingurin. Vit frættu at telefonmillumtingar- nevndin hevði fund um málið leygardagin — og sunnudagin; men hitt sanna úrslilið er okk- um ókunnugt. Sjálvsagt verður tað ein stór góðska fyri radiolurtarar at sleppa frá ollum tí skrenji, sum hevur gingið út frá Marconisend- arinum í Havn; men verður tað nú í allar mátar eitt fram- stig (vil loyva okkum bert at spyrja) fyri okkara telefonverk, sum er logtingsins ogn, at eitt so ovurstórt kapitalistfelag sum Stóra Nordiska fær loyvi al dríva eina tráðleysa telefon- drift í landinum við síðuna av Legtinsins. Tí sjálvsagt ganga allar tænastusamtalur, og tær kunnu jú eftirhondini verða nógvar, millum Mikineshólm Havn og Borina—Havn til tele- grafstoðuna. Og tað ókeypis samband, sum telefonstoðin fær við hesi (og eventuelt seinni onnur) plåss kann tara at vera torfort. Og skal eina nokk so g ferð vera talan um trådleyst telefonsamband við Suðuroy, er tað ikki í forhond avgjørt, hvorið fólka- kapitalist- dríva tað, skal Foroya valda Løgting ella felagið Stóra Nordiska, og tað ger ikki lað sama. Men enn vita vit ikki hverja stødu telefonmillumtinganeyndin hevur líkið. F. $. Bankmálið „Feroyatíðindi“. Eftir rilstjóri ,Føroya- tíðindi“s boðar frá, at hann ikki við sum longur hevur hug at fåast eisini lata fyri hetta evni, skulu vit tað falla ið Vónin hvussu er fyrst. um at fúa nakað skilagott burtur úr orðaskiftinum minka nógv síðani vit byrjaðu. Blaðið stødufastur tinsoldåturin og rópar: „Land- „Landmands- hitt einasta sælu- við »Føroyatidindi« er stendur sum ein mandsbanken“, banken“ sum gerandi orðið fyri bankamálið í Forovum. Har so er vorðið, gerst sjálvsagt einki. Eina mátin, sum ritstjóri »Føroyatidindi«s nýtir í orðaskifti, må jú geva monnum óhug at fáast við. Hvat kemur tað bankamálinum við, antin tað var so ella so við »F, F.«, ella um vit meira ella minni „fiffigt“ komu til at skriva í „Feroya Social-Demokrat“. Fiskimannafelagið samtykti at lata »F. F. »Føroya Social-Demokrat« íslað- a ganga inn og nýta in fyri. Hetta er ein rondur lutur og eitt mál fyri seg. Jóanes bóndi Patursson segði orðaskifti við „Hann er ein login maður“, og vit geva honum eitl mál er skifta ril- men einaferð í einum nevnda ritstjóra: sakligt orð »Førovtidindi«s; rætt. Um vónleyst at við stjóri harfyri geva vit ikki uppat at átala sum av og á koma fram í »Før- blaðið er ló tær samfundsåskodanir, ovatidindi«, Tí organ fyri einnum måttmiklum mannaflokki: úti og heima, Kapitalistunum F, s, spyrja, A Atlanterhavsflyvning. Besejret er Jorden og Havet, besejret er Rum og Tid, besejret er Luften, som alle kan gribe, men ingen kan holde, Bølgen rejser sig mod dem, skumklædt, vældig og hvid, dette er mandig Idræt, Livets og Dødens Strid, Helte og ikke Pjalte, der straaler i Heltenes Rolle. Ud i det Uvisse drog de, ud i den store Nat, mødte de nogensinde bag Natten et Skær af Dagen, steg mon en Sol af Havet, Arbejdets gyldne Rat? Fremtid og Liv og Lykke, alt var i Vove sat, alt var sat ind for Sejren, alt var sat ind for Sagen. Stolt som en Stormfugl kløver Luften med spilet Bryst, kløved” de Æterhavet, trodsende Storm og Strømme, midt i Motorens Larmen Sindet blev sælsomt tyst, Land! Hvor skøn var den øde, vilde, forrevne Kyst, Maalet for Mandens Vilje, Stedet for Mandens Drømme. Lær da af dem at kæmpe dér, hvor din Kamp skal staa, Jordens, Havets og Luftens Helte har Verden fejret, skonnest vil Dig den fejre, naar Du dit Maal kan naa: Urettens sidste stejle Skranker at sønderslaa, den Dag hvor Folket sejrer, den Dag har Retten sejret. Íslendingar óttast oliubyrgdir Shells vid Skerjafjerð ikki langi frá Reykjavík. Fyri nakað síðani fekk oliu- felagið Shell sær oliugoymslu í hetta ovurríka heimsfelagið eftir ráð- Íslandi, og seinni hevur gerð við fyrru ríkisstjórn Íslands ógvuliga stóra ikki langt frá Reykjavík. Hetta tiltak sett á stovn goymslu við Skerjafjørð hevur vakt so miklan eftirans úti í heimi, at veraldarpressan, amerikansk skrivar tað. Bloðini hvat undirbýr; men eingin hevur reiðuliga dirvi at serstakliga týsk og blød, um svara. Tað er imadantid ein royndur lutur, at einki tilverandi evni ella tilfær hevur tann tydning fyri ein veraldarbardaga, sum olían, til oll for á lofti, á sjågv og undir vatni, og hon er drívkraftin ræði oliuni hava nakrir fair yvir ríkmenn, oliukongarnir. Oliuhandilin er tveimum hovuðsfelogum: Stan- dard Oil og Shell, hond- og hålsrætt, so nær sum yvir ollum oliuhandli. kenna menn, megi sína: organiseraður í sum hava Ivaleyst teir ið aflanfyri tey standa, At tey kunnu loysa kveikja hesi felog og rík- og binda, og slokkja, livga og drepa í einum heims- bardaga; men endamál felaganna er eittans:; Al pening, nógvan taldur vinna pening, sum verður í milliardum. Tílíkur stórkapitalur, sum her er um at lala, er hvorki natio- nalur ella internationalur, hann er ein heimur í heiminum uttan sið og moral í vanligan týdning, sftt Í sjálvum sær; so í grundini bera og hann hevur endamál » allar tjóðir ótta fyri honum, á somu tíð sum tær friggja til hansara allar. Í hesum fori sær tað út til, at høvudsblød heimsins bera ótta fyri, at oliubyrgdir Shells í Skerjafirði skulu koma Ong- landi til góðar í ófriði millum Ameriku; tí tað er eyðsæð, at byrdirnar eru ikki eru til- Stór-Bretlands og so stórar, at tær ætlaðar Íslandi eina. Íslendingar sjálvir bera nú eisini allmiklan ótta fyri hesum stóra oliuhópi, ið skal tætt við hovuðstaðin. Teir síggja í hesum ófora verða á landi teirra, ein stóran vanda fyri sjålvbjargni og sjálvræði landsins í tí tilfelli, at ófriður skuldi komið millum nevndu landa. Teir vita, at teir verða drignir inn Í olían ger, at teir koma at liggja mitt tá uttan egnan vilja bardagan, á krigslinjuni. Enn meira hættisligt er málið vorðið av li, at tå núverandi ríkisstjórn ætlaði at fara til Skerjafjarðar at hyggja at, havt AAGE HERMANN. har var gjørt, var teim forðað atgonga. Íslendsku blødini, so nær sum hitt versta afturhaldið, ráða oll til at svara hesum aftur við at lata Altingið samtykkja lóg, hvarvið ríkið tekur einahandil við allari olíu í Íslandi, og harvið reka Shell av landinum við ollum sinum byrgdum og bygningum. Soleiðis ætla Íslendingar, sum altid hava verið varnir um sjálv- ræði og sjálvbjargnið landsins, at bjarga sær undan hesum vanda, sum kanska er hættis- ligari fyri sjálvræði teirra, enn nakar hevur verið áður. R. Rasmussen. — | Ur Feroyum. | | Tórshavn. Hvat er føroyskt mál? Soleiðis spurgt, ofta verið okkara skulu vit hevur hval er rætta mál. og hvussu losa, tá vit tosa reint foroyskt? Hesin spurningur hevur aldri ljóða so hart'sum nú. Tað má væl eisini gremja mangan góðan Foroying, at okkara fornu orð blíva úttrokaði, og onnur nýggj blíva sett aftur í staðin. Lat tað nú vera, at njósnari ikki ljóðar gott fyri teimum »finu« oyru- num; men skotlari, tað eru nógv á einum máli um, at tað ljóðar nógv verri; oll vita, at ein, sum gongur og skoltast, er ein, sum ikki vil vera sæddur í síni ger. Njosnari er eitt gamalt orð fyri einum sendisveini, tað finna vit t. d. í „Finni hinum frida«: Heitur hon á sín sendisvein, hon klæðir hann væl í skrúðir, eg havi roynt teg í ollum lutum, og tú hevur verið mær trúðir. .. Njósnarasveinurin av hellini gekk. .. Hesin njósnarasveinur, sum fór úr høllini, er sendi- sveinurin, sum tað bleiv heitt á. Okkara dreingjafelog, sum á fyrsta sinni høvdu tað danska navnið, gingu líka óskammaðir undir njósnara navninum, sum teir ganga við skottara navni; tí man kann nærmast tilteinkja Tað menn- iskjur og eisini teirra egni hugur, teir út, antin sum hjálparir á ein ella annan hátt, ella bert til at síggja natúrinnar stórsligna vakurleika. Av hesum meini eg, tað er rangt av okkara målmonnum, at teir hava tíkið njósnara navnið av og sett eitt verriljóðandi aflur ístaðin. Tað má eisini gremja mangan mann, sum hevur kærleika til sítt móðurmál, at leir, sum man skuldi sett tær vónir til at fingið okkum tey fornu orð- ini aftur, at teir skula finnast millum teir, sum eru við at taka ley av. sær teir sum sendisveinar. kann bæði verða onnur sum sendir bestu Allir Foroyingar, sum elska móðurmálið, takið hendur sam- an, fmedan tit syngja: Ei skal rårt móðurmál kæra, so illa burt fara. Archaios. Koncertin, seinasta sunnudag var nógv vitjað, og var hon eitt undantak av koncertum, sum í seinni tíðum hava verið hildnar, tí umframt mannskorið var eisini eitt frålikt kvinnukor. Kvinnu- røddin og bert kvinnurøddin er ment at leggja hitt eyma og hjartaliga ið krevst til eitt slíkt lag sum — »Sélskrikjan« eftir Jón Laxdal. Vónandi er at >Havnar sang- og musikfelag« vil flyta fleiri log til Føroyar. Tey eru tess fullvæl verd. Jón Laxdals A —i8ÞKYJK"n— = Fiskiskapurin undir Íslandi cr í ár avbera stórur fyri sluppunum. Í gjár frættist, at Havnarsluppin >Harry< hevði fingið 46,000. Hevði nú bert prísurin ikki falli ovnógv. Vegna mongdina er prísfall á klippliski væntandi og Íslend- ingar, sum hava fiskað ófora nógv sjálvur umframt, at teir hava keypt fyri ca. 1 million frá Førovingum, tykjast nú at vera komnir á trongd av fiski og bjóða út í Spaniu. Síðst ið frættist seldu foroyskar sluppir í Reykjavík fyri 41 ísl. oyr. pr. kg 33'/, dansk oyr. Vantuliga verður prísurin her ikki undir 35 oyr. tå skipini koma heim. Fiskimannafelagið er sum vanligt tilreiðar at skipa fyri fiskasølu hjá fiskimonnum ið býta frá so at teir eru vissur í peninginum. Lýsingar — Vinduer, Døre og Lister. Godt og billigt Arbejde. Hugo Øster's Maskinsnedkeri, Tlf. 216. Thorshavn. TIf. 216. — Byraadskontoret. Det bekendtgøres herved, at Byraadskontoret fra den 1. Maj d. A. kun vil være aabent for Ekspedition Hverdage fra Kl. 12 Middag til 2 Eftm., og desuden Lørdage fra Kl. 5 til 7 Eftm. Thorshavns Byraad, den 26. April 1928. Havnar bóltfelag. Í summar verður spælt hvort tírskveld og friggja- kveld kl. 7), og sunnudag kl. 2. Nevndin. Hvalastingarhýran 1928 er fyri skiparar 300 kr. um mánaðin, fyri stýrimenn 225 kr. um mánaðin, umframt somu partar av veiddum hvali, sum givnir vóru í 1926. Føroya- skipara og navigatørfelag. Fimleikaframsyning verdur sunnudagin 6. mai kl. 3 í fimleikarhøllini. Kvinnur og menn luttaka. Atgongd 1 króna, sum verður goldin við dyrnar. Nevnd Havnar fimleikafelags,