týsdagur 10. juli 1928síða 1

4 jú + hi Æ 5 Á A Á FRÆLSI Nr. 28. | NES HANDA 23 INN £3 UT Tandlæge BREND træffes 11—5. Telf. 114. Sim 23 HAINAN LNNAKALUÐ 33 DDO 20 oyr. Á 3. og 4. MESS DOM HINN E3 AVNAR BYARSTYRI hevur til líðir verið haft á máli her í blaðnum, um tað ikki hevur verið á tann hátt, sum bvarstýrið kanska kundi ynskt at verið umtalað í almenn- um bloðum. Tó hevur bvarstyrid eina hendingaferð borið seg tol- uliga hampuliga at, L v. s. gjørt borið, út- Hvort fel, byarstyri nakað, ið ber í tað viklingurin gongur. okkara forheinaða stígur áleiðis á frambursleið, eru vil ikki seinastir at geva tað virði, tað eigur at hava í okkara Men prógvar hvarslýrið sjålvt, all ov lítla samfelagi. lían verri tíðum, at hesi fet tað stígur, ið síggja út til at bera á fram- burðsleið, ikki eru annað enn lótir, tær turru, tómu lótir. Í fjør um hesa líð fór tjaldið Mindec ari stórhending innanfyri býar- í »Arnes upp fyri ein- stýrið. Aldri hevði nakað mål, ið byarstyrid hevur starvast við, síðani tað byrjaði í 1908 uppi í gamla Sloans sali, soleiðis sum beinleiðis verið hetta stórmál, framborið undir lí til býins gomlu og úlslitnu borg- røkt og skinið: at verði bala fyri arar og borgarinnir. Dyarstyrid samtykti at keypa eini gomul hús, id fyri mongum árum síð- nýtt til navigalións- ani vóru skúla, til at lata tey gomlu fáa innivist í. Menn vóru ímóli hesum og hovdu ta áskoðan frammi, at eill ellisheim helst mátti gerast av nýggjum, soleiðis at tað var líðarhóskandi og bvarstyrid kundi vera »bekent« við at lata tey gomlu koma inn um dyrnar. Henda åskodan fekk ikki viðhald, og samanborið við, hvat byarstyrid heldur seg vera »bekent« við at og hval gera, tað torir vera sær »bekent«, so var tað heldur ikki so logið, at teir ikki tóku tað so »højtide- tey ligt«, hvussu tey gomlu fingu lað. hesum avgamla bygningi uttan Um tey komu til at liva í umvøling, ella tað varð vofrað< einar 1200 krónur fyri at:fúa hann í toluligan stand, var sjálv- sagt ein undirorðnaður spurn- …” ingur, jú alt »bekent«, Teir eru hvort tað verður gjørt so ella so. Men grýluspæl frá býarstýris- sins síðu var eisini keypið av til navigatiónsskúlanum ellis- heim. Teir lata nú bygningin Bera ísland til — navigatións- skúla, einkju, ið har hevur bú, reka leir á dyr. og eina eldri ússaliga Hesin atburður vil byarstyrid, merkja Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á síðu. avsláttur í þrísinum. -FØROYA- SOCIALDEMOKRAT JAVNADUR BRODURSKAPUR forsiduni, Við størri lýsingum fæst Tirsdag hin 10. juli 1928. Javnadarstevnan og siålvstyrid. (Orðaskifti millum Borgbjerg og „Morgunblaðið“ í Íslandi.) Ord Borgbjergs geva okkum tær bestu vónir! Í framhaldi av tf, eg skrivaði í nr.27 av »Føroya Socialdemo- krata um javnaðarsternuna, tjóðskapsrorsluna og sjálvstýrið havi stutta fråsøgn fr: eg hug at flyta fram eina i nokrum, sum til hevur borist í Íslandi nú stutt síðani, og hartil leggja nøkur orð. Um midan juni mánað var millumlandaneyndin = danska íslendska eina ferðing í Íslandi, og er fhv. ministari Borgbjerg í henni fyri hond danskrar javn- aðarmannu. Um menn somu tid hesir nevndar- vóru í Reykjavík hildu íslendskir = javnaðarmenn ein stóran félagsfund í borgini. „Sambandssterna íslandskra javnaðarmanna“. At Borgbjerg var á hesari slevnu og eisini Mutti rødu har er sjálvsagt, og at hann hevði hvøss fyrndarorð til afturhaldsmenninar og til bakstrevid í Íslandi so væl sum um allan heimin, er eisini sjålv- imillum vanur al ella sagt. Mann er spara uppá krútið. Hetta, al hann er lingrarnar Borgbjerg, meðan sum nevndarlimur millumlandaneyndarinnar í Is- landi, hevur verið í fundi javn- „Bolsanna“ talað, sum hann hevur gjørt, er komið hinum íslendska „Morg- ugblaðnum“ illa við. „Morgunblaðið“ er blað lanskra afturhaldsins, og fyri ein aðarmanna og part í ríkra hálvdanskra keypmanna. blaðið har eins og „Foroyatíð- tudi“ her; men tað hevur ólíka meira at týða í »Føroyatidindi" í Foroyum. „Morgunblaðið“ man vera lítið kent útum tað, at dagsúlgáva less kemur fylgjublað við „Tingakrossi“:; í hesari „Lesbók Morg- fæst lítið at vita um ogn Tað er kapilalist- Íslandi enn her sunnUu- sum to, av unblaðsins“ gerandisstary less, lí hon er bæði pen og hampulig. 15. juni brikslaði „Morgun- blaðið“ í harðligum orðum Borgbjerg, al starv silt í nevndini burður til sundurlyndis millum Dana og Íslendinga. Aftaná hesar horðu frá aflurhalds- og ríkmannaliði- hann misskilli al- leið ósemju og al hansara var besta og áræsir num hevur Borgbjerg latið koma fram mótmæli sítt í Al- þýðublaðnum, og tað er í hesum mótmæli til „Morgunblaðið“ at Borgbjerg sígur mangt, styðjar og ásannar ta áskoðan, sum eg fordi fram í grein míni, og vil rætt til at vænta, at Borgbjerg, sum ein hin fremsti javnaðar- hava oddamaður danskra manna, vil lata orð síni um islandskt tjodskapsfrælsi = og sjålvstyri galda beinvegis og á sama hált, tá talan verður um foroyskt tjóðernisfrælsi og fíggj- arligt sjálvstýri. Um atfinningar >Morgunblað- sins«, at hann mølti og talaði á fundi Alþýðuflokksins í Reykja- vík, sigir Borgbjerg: >Eg eri hvar sum ce: > javnaðarmaður fari, í hvorjum landi eg eri, og Í hvorjum erindi eg fari haldi rætt al taki eg mær loyvi til at:tala um eg meg hava lala, og hugmál míni við allar teir, sum ynskja tað. Eingin hevur loyvt sær at skerja hendan rætt mín fyrr en »Morgunbladid« nú. Danski javnaðarflokkurin bYO- ur ofta útlendum javnadar- mannaflokkum at senda menn å fundin, sum hann heldur, og lað allra landa. sama gera javnaðarflokkar heldur svenski javnaðarflokkurin ting í Stokholmi. menn Jast í hesum dogum Danskir javnadar- eru hodnir hagar og varaformaður danskra javnaðar- manna hell rødu har eins og eg her,« Um samarbeið og sjálvræði teirra einstøku javnaðarflokka, ið standa saman í heimsfelag- inum, 74 Internationale, sivir Borgbjerg: >ilvor flokkur innan Alltjóðar- sambands arbeiðsmanna og javn- (II fullkomuligt aðarmanna Internationale) hevur sjálvræði í ollum innanflokksmålum. Tørvulig hjálp og styrkur til valstarvs, blaðfyritokur, útlgávu- stríð beidsgevarar hevur aldeilis onga starvsemi, ella fil við ar- sum helst ávirkan á stjórnar málastarvsemi flokkanna í hin um einstøku løndunum. „Morgunblaðið“ legir varlisa um lað, sum eg segði, at danskir arbeidsmenn fingu stóran styrk, yvir eina millión krónur úr ødrum londum undir hinum stóra verkbanninum (lock-outen), óansa hesa ógvuliga stóru hjálp oheftir Í, vóru fteir sjálvsagt hvussu leir hagreiddu síni innan- landa vidurskiftir,« „Morgunblaðið“ skrivar í somu ødini, al nú er vandi fyri. al årslitid úr sjålvstyrisbardaga Ís einkis lendinganna verður (til vegna ta ávirkan, sum danskir javnaðarmenn keypa sær á ís- lendsk stjórnarmál. Fil hettar svarar Borgbjerg soleiðis: »Nci vil javnadarmenn | keypa ikki ávirkan á stjórnarmál | uttanlands. Vit vnskja ikki af Vit fylgja ikki yvirvaldisstevnuni eins ráða yvir ødrum ftjóðum. og herveldið og ríkmannaveldið. Alltjóðarsamband Tvorturímólti. arbeidsmanna ogjavnaðarmanna, II Internationale, starvar í ta ætt, at hvor tjóðin má hava fullt og | frælst danskir javnaðarmenn eru hvor sjálvstýri. Islendskir og sær í hesum alltjóðarsambandi. | Hugmyndin um alltjóðarstars er ikki mótsett hugmyndini um Alltjóðskaps- ligur (international) er ikki hitt sama sum óljóðskapsligur (una- serstakt tjóðerni. tional). Tvortur ímóti, tjóðsam- tøkur ganga jú út frá lí, at til mugu vera sjálvstæddar og ser- stakar = tjóðheildir. Tjóðskaps- kenslan er grundarlagið fyri all- Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið verður bilagt á posthåsinum, bra Telf, og skrivstovuni. tjóðarsamtekum, sum Jean Jaurés so mangan segði. Kø eri ikki, eins og >Morgun- blaðið<a slødumadur teirra vil halda fram, mót- manna, sum elska sjálvstýrið. Tvortur ímóti. I hg arbeiddi dúliga við teimum í 1918, meðan »Morgunbladi0«, sum tá var málgagn heima- stjórnarflokksins, ket vera at ar- beiða fyri sjálvstýri Íslands. Fruklirnar av samarbeiði mín- um við aðrar danskar nevndar- menn og við íslendskar sjålv- styrismenn var til tross fyri at >Morgonblaðið< helt fast við danska yvurvøld sjálvstýri og fullveldi Islands.« Íesi orð ikki vera til at yvast um. Hann talað Borgbjergs kunnu hevur her sum sannur sjålvstyrisvinur og frælshugsandi í ollum tjóðskapsligum málum. Førovingar hava onga grund til al vinna fram til tjóðskapsligt frælsi halda, at teir ikki kunna og figgjarligt sjålvstyri undir ein- ari javnaðarmannastjórn. Tvørt- ur ímóti, eftir lí hesin frami javnaðarmaður hevur hildið fram, skuldu vónirnar verið mikið betur enn undir einari borgarligari afturhaldsstjórn. lavnaðarmenn eru vist ein- asti politiski flokkur, sum hevur á stevnuskrá síni kravið um at avvopna her og flota og avtaka allan bardaga tjóðanna millum. Javnaðarmenn eru einasti pol- itiski flokkur í heiminum, sum miðar omanfyri hinar tjóðskaps- ligu munirnar við stevnuskrá síni á somu líð sum teir tó geva ollum sønnum tjodskapi fullan hann sum soma og dyrmeta srundarlagið fyri ollum virðis- fullum, ið tjóðirnar skulu útinna einstakar og í felagsskapi. R. Rasmussen. Hitt íslendska „Eimskipa- felagið“ og hitt føroyska „skipalelagið Feroyar“. Ein sambering. Frá aðalfundi >Eimskipafelage- sins, sum hildin var 23, juni får, flyta íslendsk blød hesi tíðindi »Fundurin var vanliga væl mannaður, og 10 av lutapen- inginum greiddi atkvoðu. Avlopið av árið 192/ ella kr. fyri. Avlop var av felagsins. lljá avlopið stórst ella kr. driftini fyri vísti al vera kr. 291.192,28 220.000 meira enn árið ollum skipum »GOoafossi« var 116. 162,6? hjá »Lagarfossi« minst ella kr. 21.138,87. 182.474,46 vóru samtyktar Og > Kr. til avskrivingar av ognum felag- sins. Kr. 1500,00 vóru greiddar stjórnarmønnum felagsins t. e. 00 kr. til hvonn. Kr. 3600 vóru greiddar = roknskapargranskaru- kr. 26.306,38 fordar yvir til næsta árs rokn- hið num og vóru skap. Utbytid til lutaeigarnar varð tí einki í ár. Felagið eigir nú 5 skip í alt: „Gullfoss“, „Góðafoss“, „Brúar- foss“, „Lagarfoss“ og „Ville- moes"'',« Porto Blaðið | ysavnarstødum 2 å 143 | , I. Å Vinduer, Døre og Lister. billigt Arbejde. Í ( Godt og Hugo Øster's Maskinsnedkeri, Tlf, 216. Thorshavn. Tlf. 216. Hitt „Skipafelagið Føroyar", sum bert hevði hitt eina skipið, „Tjaldur“, og so eitt forovska leigað far til Hullrútuna, hevdi í roknskapinum frá 1926 til 1927 eitt avlop av driftini uppá kr. 131.692,99. Heita er fyri 1 ár, og roknað vit javn- gott fyri 1 ár, verður avlopið kr. 87.795,32. Tað vil siga, at S/S. ,, Fjaldur" hevur haft eitt avlop av driftini síðsta ár, ið stendur javnt við ein midling an | imskipafelags fel- tað verið tað stjórnini og S100 ndsku Hetta íslendska hildið nakað út, teim ísl skipunum. agið hevur ikki vert at bvta men ICVUI to rindað roknskapargranskarunum kr. tilsaman. Tílíkt kurteisi hev- ur okkara skipafelag ikki haft í huga. Hitt foroyska skipafelagið tyk- isl soleiðis at hava siglt líka væl sum hitt íslendska; men her eru tó tvey ting, vit ikki mugu leggja burtur úr Okkara felag hevur ríkisstudning, 50.000 kr. um árið, og hitt íslendska siglir við ein góðan mun lægri farmagjaldi. lindiliga er eisini vert at hugsa um, at 8ll tey íslendsku felags- skipini hava givið avlop, meðan tey leigaðu Hullskipini hjá okk givið eitt uppá um hava tap kr. 8717.79 Lutaeigari. Søluframsyningin á Ólavseku i år. Felag fyri foroyskt heimavirki hevur søluframsyning í Havn um ólavsokumundið í ár. Fram- sýningin verður opnað 6lavsøku- aftan, og verður hon fyriskipað eins og framsvningin í 1927. Øl tey, ið hava lutir at sýna fram og selja, eru biðin at senda teir innan 15. juli annaðhvort til Liitzen, Tórshavn, Marius Felagið, ið skal leiga fólki 0. s. fr. frk. Rigmo ella til harra Debes, Torshavn. må holi, løna rokna sær 10%, av søluprfsinum, tå ið luturin verður seldur. Alt, ið kemur til framsyningar og sølu, eigur at vera vælgjørt, hóskandi eftir okkara Tá fær framsyningin tann tydning, hon eigur at hava: at vekja ans og heima- vakurt og viðurskiftum. fyrstani virðing fyri foroyskum virki og vekja hug hjá fólki til við slíkt Eisini verða ein arbeiði. eigur al mint á, at slík framsyning verður vitjað av útlendskum ferðafólki, og hevur tað ti allir lutirnir, ið eru at fáast stóran tydning, at verða sýndir, vælgjordir. At enda vilja vit minna á, at framsýningin ikki bert skal sýna fram lutir, ið foroysk konufólk eru for fyri at virka, men eisini mannfólkið fúa lutir, ið vísa, hval her á hondum. landi dugir at úr Nevnd felagsins,