týsdagur 6. november 1928síða 1

FRÆLSI 20 oyr. á 3. JM - HINUM EINN 3 oe Tandlæge BREND træffes 11—5. Telf. 114. SUHR 3 ANN 253 DDD 53 MI HV" BYARSTYRI er, uttan at siga nakað, ið ikki til hetta býarstýrið, hin mest 6møguliga I NME IV hóskar núsitandi býar- ella bygdastjórn í okkara landi. So vítt vit minnast hava vit nortið við hetta fyrr, og tað batar ikki at lata hetta byarstyr- ið heilt ikki men meiri afturat. — í friði og núðum for- koma bert sjálvum sær, Tað hev- ur langt síðan fellt seg sjálvan, í tí, at tað hevur prógvað ein til sjálvan síns, og brýggjandi seg sektin bynum best verður til gagn stóran frammihjá kærleika um, hvat ið borgarum 00 5 og frama. Vit skulu ikki her røkna allar býráðsins syndir upp, lí tað gerst ikki í einum vikublað á hesari stødd — og fyri skomm skyld er tað kanska heldur ikki vert at senda út býráðsins synd- aregistar í eykaútgávu. Men tó ikki lata vera at nerta við tað ið býarstýrið í seinastum hevur kunnu vit kortini tikið sær fyri, bæði í teirra ætlan at tarna uppdyrking her við Havnina, forðandi tí nátturliga útviklingi, umframt at teir nú al- hjá ætla at »organisera« eina mindiliga »Udplyndring« borgarunum, við »frammihjå« skatti. Tann fyrsti kleppurin ið býarstýrið vil leggja á borgar- arnar, verður fyrst og fremst at røkka til teir borgarar, id eru gingnir í lag við at gera haga til so nógvar treytir og ábyrgdir á bø. Her leggur býarstýrið teir menn, ið vilja leggja hagan kultur, seg. Men ætlanin? Hvor veit, undir óivað verða at tað er kanska ikki hetta er ein undirhándssamtykt aftra um millum báðar festararnar av Húsagarði, sum tó ikki er kom- in í býliskontraktina? Tað var kanska tí, at býtast skuldi sund- úr, at ikki meira skuldi dyrkast? Í kontraktini stendur nakað um at báðir felagsskapi seta upp hegn mill- festararnir skulu í um annar um hagapartarnar, parturin ynskir tað. Helta hev- ur kanska heldur einki upp á seg? Tí vil býarstýrið krevja av teim fátæku arbeiðarunum, at teir skulu binda seg fyri lívs- tíð til »kinesiskan mår« um býráðsins við úlreiðslurnar ein part av húsarhaga. Havnar býar- stýri loyvir sær ikki bert at seta mark fyri, hvussu langt býurin skal norast og útvíðast, hvat ið men tað krevur av nú geva seg í kast við at dyrka uppdyrking vidvikur, teim, sum Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, Å og 4. síðu. avslåttur í prísinum. -FØROYA- | SOCIALDEMOKRAT BRODURSKAPUR Vid størri lysingum fæst le jørd, at teir skulu persónliga bera býráðsins útreiðslur. Jú, teir eru góðir, ið nú stjórna Havnar býi — og teirra kær- leika til borgarar, bæði velting- armenn og aðrar minni múgv- andi, er ónýtt at kanna gjøllari; tað vita best borgararnir sjálvir, um teir geva tí gætur. Havnarmenn kundu verið væl farnir við einum góðum byar táið uppdyrking, men hettar núsit- stýri, serliga kemur til andi býarslýrið hevur íkki framt uppdyrkingarhugin. Tvørt- fjøtra hin bæði til at tað er vist, ur í móli. Teir nýggja træðarmannin Í fót, at jørðin uttanum Havnina ikki skal bert vera til krýatúr at ganga á. Hetta er tað so hond og koma undir kultur, men stoðið, hitt núsit- JAVNAÐUR Tirsdag hin 6. novembir 1928. andi býarstýrið stendur á í upp- dyrkingarmálinum. Træðarmenn og aðrir, ið hug hava til uppdyrking, kenni hesa stødu býráðsins til tykkara starv! Hin seinasta ætlanin hjá by- arstýrinum, við eykaskatti fyri at stykkja ål byggigrundir og træðir, ið borin var fram á seinasta býráðsfundi, prógvar til fullnar, hvussu langt ið ætlanin er frá ti horni, at røkka ti minni menta við koyrlinum. Teir dylja so sanniliga ikki sitt hjartalag fyri borgarunum. oll síðani tað snøgt tað allra ringasta, ið verið Imillum sitið ikki bydarstyrir, ið hava 1912, er hetta bert midsåttasta, men hevur fyri borgararnar, men fyri seg sjálvan, tað »fornemsta«, ið sitið hevur. En halv Million Mennesker uden Mad og Klæder í Syd Wales Minebyer. Mænd, Kvinder og Børn er uden varmt Tøj om Vinteren. at skaffe Fodtøj behøves alene 40,000 Pd. Strl. For Men for at afværge Suiiedøden er 18 Million Kroner nødvendige. (Fra vor Korrespondent). En Korrespondent til »Daily Herald«, der har besøgt de nødlidende Kuldistrikter i Syd Wales, Skildring af Nøden der. giver en forfærdende For 8 Aar siden var der be- 265,574 Arbejdere i Gruberne. Nu er Antallet sun- ket til 159,797, hvilket er 28,000 Aar Forholdene i Byer og Distrikter skæftiget færre end for et siden. som Monmoutshire, East og West = Glamorgan, Nantyglo, Llanhilleth, Blaina, Pontypridd, Merthyr, Afan Vally, Aberdare, Vally, Port Talbot, Blaenavon, var Rhymney Neath og fortvivlede, at man maatte græde saa af Fortvivlelse og Desperation, skriver Korrespondenten. Grusomme Tilstande. Befolkningen var svøbt i Klude. Børnene bar en Paa- klædning, der var sammensat af Klædningsstykker, som forlængst havde udtjent og var skaaret raat ud af de voksnes Klæd- ninge. De fleste Børn løb om uden Skotøj og Strømper trods Vinteren, som allerede er kom- Det er altid kende en Minearbejder og hans met. muligt at Familie fra andre Beboere i Byerne; thi Minearbejderne er ikke klædt dækker deres Legeme med Pjalter. Lord Major Howell i Cardiff, den store vestengelske Industri- paa, men og Havneby, der ligger lige i Hjærtet af Wales Kuldistrikter, udtaler om de fortvivlede For- søg paa at bringe de ulykkelige Mennesker Hjælp, bl. a. følgende: London. Forsøgene paa at afhjælpe Nøden. — Jeg vilde ønske, at en 3—4 Millionærer vilde komme herned Nød dighed. De kunde ikke lade være og se al denne og Klen- med at hjælpe, for nu kan vi ikke længere hjælpe os selv. Ved en Landindssamling indkom 35,000 Pd. Sterling til vort Di- strikt, har bl. a. anskaffet 21,000 Par tøj og Udstyr for og vi herfor Børnefod- 100 Mødre, der skal føde. Endvidere har vi udstyret 50 Mand, der rejser paa Høstarbejde i Kanada, og end- videre har vi forsynet et meget som Cr stort Antal Arbejdere, gaaet ud ad Landevejene for at søge Arbejde, med Klæder og Nødvendighedsartikler. Vi har modtaget ca. 1000 Pakker med brugt Tøj, men vi kan anvende 10,000 Pakker. Spørgsmaalet om Fodtøj er meget vigtigt nu til Vinteren, og hvor forfærdende det hele er, vil man forstaa, naar man hører, at vi behøver 10,000 Pd. Sterling for blot at kunne førsyne hvert Barn i Di- striktet med et Par Sko eller Støvler. Hertil kommer saa Spørgsmaalet om varmt Tøj. Ellers fryser Menneskene ihjel udenfor Londons Porte Ja, det hele slaar sammen over OS. Minearbejdernes Indsamling. Videre fortæller Lord Mayor, at der er oprettet Reparations- værksteder for Skotøj og Klæ- der i alle de nødlidende Distrik- ter, og her udføres alt Arbejde frivilligt. Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið og skrivstovuni. »Miners Federation« har iværksat en Indsamling for at fremskaffe brugt Tøj, men denne er slanet ganske fejl. Der ind- kom kun 30 Pakker en Draabe i Havet, Præsidenten for Syd Wales Minearbejdere, vor Partifælle Enoch Morrell, udtaler, at hvis det skal lykkes blot at holde den værste Sult og Kulde ude, skal man i Syd Wales bruge 1 Million 18 Millioner danske Pund, ca. Kroner. B. »Føroyatidindi”. II. fara at sammetingini. standa Hin fria óhefta einstaklingsins »ky- Hvør man sterkari f nisk« kalda »egininteressudriftin« ella tiønin« samtøkuandin, »koopora- ? Samfelagið hevur suffað undir »egininteressunar« rovdriftarhond hjartaleysu og ánd. Tað er hert at gera eitt tankastrok gjøgnum tey seinastu árini og ein fær meiri at síggja enn nóg mikið fyri at fáa tað at renna kalt á baki: kríggj og og rovdrift, neyð og vesaldómur yvir milliónir, húsagangur yvir hús og heim, býir og lond. Ein sorgarleikur, so svárur og tung- ur, at eins tanki hevur íkki dirvi, mót ella huski at ganga til botns í tí fjandans heksa- dansi, ið »egininteressunnar« hevur trampað, tit styrishåttur sidan søgan byrjaði. Tora »previligeradu« stórmannssvein- ar at hyggja uppá tað fjall av privatspekulanta ólukkum, ið fordar eru yvir hitt blindleidda fólkið? lak samvitskuna! kanska Leggið So góðtrúna yvir til kunnu gerast nóg frekir at gera ólukkanna, ólukka fjallið til signing, signing fyri tykkum, signing, ið kortini av royndum er tykkum banning og ólukka. sæð hopileysari Hevur ein enn »Førovatidindi»s skriving »Bankpolitik« »Privat- Tað enn um og skal stórt kapitalenc. kortini eitt bjóða lesarum tilikt roykilsi og meiri dirvi at myrra til hin gamla bankpoli- 1928, aftaná alt hetta privatbankarumblið og tikkinum í árinum allar tær martýrligu bankgøl- urnar, elvdar av privatmanna villu og samvitskuleysu »speku- latiónum a. >Landmandsban- ken«s og »Privatbanken«s rotin- skapur og »fadesur«, allur hesin stóri ridilin av á húsagang >spekuleraðu »forrætningum, øll tey av hundraðtúsundum í skuld heftu knarkandi handilshúsum o. s. fr. o. s. fr. knirkandi og alt hetta evjudýki av siðloysi og rotinskapi málti verið nóg mikið at tikid pippið frá og eðrum stríðsmanni einum hvørjum verdur bilagt å posthåsinum, brævsavnarstødum Telf. 143. Porto. Blaðið - enn blaðstjóranum av >Feroya- tidindi«. Á honum tykist kortini einki at býta. Í heila hansara tykist at vera sligið fast Jens Busks viðgitnu orð: >A benæg- ter Faktale Lesi greinina: »Privatkapita- lismen og det Offentlige«. Eitt petti úr hesi rekordforbeinaðu grein: »Selve den inderste Nerve i den hidtidige ekono- miske Samfundsorden er jo den at den enkelte, saa længe han blot sig Lovens Grund, (Gud nådi okkum fyri holder paa låghaldarar!) skal have Lov til af al sin Evne at arbejde for sin egen private Interesse.,.a Heiðraðu lesarar — melda tit ikki pass! Einki skal gerast uttan fyri sín egna pesón. Sigi okkum borgarar, tit sum ferð eftir ferð velja menn til at stjórna fyri landinum til tykk- ara besta, hava tit enn dirvi at velja menn úr teirra líði, hesa harra H. vertin liggur sum hnæsetur Thomsens læru: á hvat annar fær, eg skal nera Kann nakað verá — talað at mær! samfelagsliga meira kavrotið? Fara vit longri fram í hesi løgni grein og fagnaðarrópi og heiðran av privatkapitalismuni, finna vit kortini ein undirstreym av knurrandi ásannan av, at kapitalisman sýndi í ellum teim ræðuligu húsagongum, at hon kundi sigla í góðbyri, men dugdi als mátti tá krúpa til stat og hitt »offentliga« (»Landmandsbanken«!). Men nú við privatbankanum ljóðar gleði- At hann hevði oytt so og undir folskum flaggi, býtt út »dividendir«, tå einki í mótvindi, boð. so nógv, siglt tap hevur verið, og at hann, tá tað kyrpti at, eisini gjørdi knæ- fall fyri tí »offentliga«, er gloymt og slættað í »Føroyatføindi«, hetta hevur als einki at siga fyri hann, id >benægter Faktac. Hitt tíðindi, er, jublar >Feroya- det Er- hvervsliv vasker atter sine egne komprimite- rende Veklager at henvende sig stóra »at private Saar, uden med til det offentlige om Hjælp.« O, himmal »Jomfrublufærdig- hed«! Men tad er jå Jens Busks Kann okkum, hvat ministeriid og privatbank- dagar og forhandladu um? Tað skuldi ikki viðvíkjandi »Veklager« frá privatbankanum, ið vóru so neyð- av vápnamaður, ið talar. »Føroyatidindi« siga ans menn í fleiri nætur verið »Veklager«, sprongdar, at tær tóku teir høgu ministarar á bóli á miðju nátt, »Veklager«, hatur- fullar, at handilsministarin blotn- aði og vildi hjálpa, ja tók spur- ningin so álvarliga, at hann segði seg frá, vaskaði hendur ið vóru so