týsdagur 8. januar 1929síða 1

- FRÆLSI 20 oyr. á Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, 8. og 4. síðu. avsláttur í prísinum. -FØROYA- | SOCIALDEMOKRAT Vid størri lysingum fæst gr << HØNNUN Tandlæge BREND = Telf. 114. | E3 2 træffes 11—5. E mm E3 MUNNI 53 MINN E3 KUN M KANNAÐ VERÐUR eftir í tí nýggju verð- aldarsøguni, ið sigur frá fylking, uppreistri og slóðbrótan javn- C aðarmanna, so vil ein alt í einum verða varugur við, at fylking og reising arbeiðara- flokksins, bæði felagsliga og politisk sæð, ikki er nakað ið stundisliga gjørdi arbeiðaraflokk- in til eina megnarkraft. Megnarkraft arbeiðaraflokksins í útheiminum er vunnin gjøgn- um áralangt strev og stríð, gjøgnum miklan — oftum blóð- igan — bardaga, í uppreistri; og sjálvt um hesar uppreistrir ikki altíð hava givið arbeiðara- flokkinum sigur, so hava tó oll hesi uppreistar- og fylkingarróp, alt hitt blóðuga stríðið, ið staðið hevur í gøtum og strætum, alt tað, ið arbeiðar- aflokkurin bæði andaliga og kroppsliga, alt hetta hevur tó umvegis styrkt arbeið- araflokkin og gjørt hann til eina slíka stálstimbraða megnarkraft, at arbeidaraflokkar víða hvar um heimin, hava vunnið tann Í ellum beinvegis hevur ofrað aðalsess teir hava. londum, norðalaga eystanfyri og mentaðum og sunnalaga, vestanfyri, hevur arbeiðaraflokk- urin við sínum áræsni og ágongd vunnið sær fram á pallar sum teir aldri, aldri vera skúgvaðir úr. Og eyðsæð er, at táið tað í útheiminum, har menn eru fúsir og bráræsnir, har ment- er bygt á tryggan og fastan botn, táið tað har um leiðir tekur, íkki bert men heili ár- unnarsteði mannaminnir, hundraðir, einans til at slóða fyri og samla arbeiðarar um aðalmál javnaðarmanna, menniskjarætt- indini; so er tað ikki at siga Føroyingar ringar fyri, at teir ikki í stundini skilja og fata, hvat javnadarmenn vilja og ætla. Mál javnaðarmanna, broytan av núgaldandi samfelagsskipan, kunnu ikki lað sama, ið hesar nýggju og frælslyntu hugsjónir vera fram- bornar, hvor ið tað enn er, ið ber tey, um tað eru lærdir menn leikmenn, maður ella kvinna. Sum alt skal hava sínar stundir fyri at verða fatað av tí stóru fjøld, so mega ikki minst tær frælslyntu hugsjónir, ið brutu seg fram móti endan- um av 18. eld suðuri í Frak- landi, hava sínar stundir her heima hjá okkum, áður enn múgvan skilir málini, og kenn- ur at hetta er sonn og rættvís áskoðan, ið framhildin verður. heldur fatast við ella Og tað er væl heldur ikki stórt at nøkur ár — ikki eru meiri enn 2 ár síðani byrjað var í Foroy- álvara — áður enn javnaðarmanna áskoðan til fullnar er fatað av Føroyingum. Tess minni samfelagið er, tess siga til, at tað tekur um av storri er vansin til at fáa heild- ina til at kenna og kanna sær hesa nýggju læruna, ið botnar í tí stóra, at verja og nøra um menniskjarættindini, soleiðis at allir borgarar heimsins, mega njóta síni fullu menniskjarætt- indi og bera sína ábyrgd. Vit Foroyingar eru ikki altið hildnir at vera nakað framifrá fólk at taka við tí góða, ið við tí nýggja verður sett inn á land, hóast tað tíverri ikki er so ósætt, ið sagt verður, at ov kvikir eru vit at taka við tí ónyttuga og kanska skaðiliga, ið hesin nýggi tíðar- streyminum eisini streymur setur inn á Føroyar. Tað er ónýtt at nevna dømir í so máta, við at hugsa seg eitt lítið sindur um, vil bæði oyra og eyga kenna, at soleiðis er: Við tí ónýttuga ovkvikir og við tí góða ovseinir. Var tað ikki betur um frægari varð soldað, soleiðis at alt, ið frá útheiminum kemur inn yvir landið var betur vegið og umhugsað, so at vit lótu hitt ónda og ónytt- uga reka tvørtur við okkum, útaftur á hitt endaleysa havið. Hat, okkum øvund og illvilji trýtur tíverri ikki, og skuldi tað tí verið óneyðugt at stoytt olju í tann meiri brandfima eldin. Men um brødralagid —- eisini hjartalagið — ímillum okkum sum fólk, hevði verið betri framelskað og kent okkara millum, so vildi — ja bert av hesum — so mangt verið so nógv ødrvisi enn nú er heima hjá okkum. Vit kenna tað, ikki bert frá hvøndagsløtunum, at brødralag- ið ímillum hetta líttla føroyska fólkið ikki altíð er soleiðis sum tað átti og skuldi verið í einum landi, har læra hvíta hevur ljóðað niður fgjøgnum øldir. At ikki alt hvat ið brødra- lagið = viðvíkur, sum kristnum menniskjum sømir, er sum tað eigur at vera, er ein kend og fstadin fyri at svinna og týnast burtur av tí kærleiksboði, ið Sancta Ólavur kongur lat flyta til Foroyar við Sigmundi Brestisyni, er tað ikki so frætt, at brødralagid er ment at seta dám á sunnudags- og halgidagslívið heldur. her- Krists hvítum søk, Fólk ger ovmikid av at býta seg sundur í størri og smærri bólkar, og tað slepst ikki uttan at í tílíkum bólkum er sjálvandi — hin — menniskjaligi um, kærleiki til samfelagið ikki hitt JAVNAÐUR — Tirsdag hin 8. januar 1929. : Har sama, fremsta. dettur ein ofta um tað skrivað stendur í halgu bók, sogan, ið sum meistarin segði frá, um »farise- aran«, ið slerdi seg fyri bróstið og takkaði Harranum fyri at hann ikki var eitt sovorðið við- týggi, sum hini menniskjuni. Meistarans orð tá á døgum vóru sonn, og sonn eru tey enn dagin í dag, skjótt tvey túsund ár seinri. Í smáum samfelogum, har felagsandin og bróðurskaps- kenslan er lítil, har menniskjan býtur seg sundur í bólkar, verða oftast hesi somu orð farisearans at sita í hásæti, ein gleði yvir at vera góður í egnu eygum, og ikki vera fongd við líti, sum hinu menniskjan,iderteim uttanveltað. Tað er ein partur av menn- iskjum, ið lítið annað hava til endamáls enn at forða einum náttúrligum framburði, og sam- stundis, fyri at vera til tarn og bága fyri framburðinum, leggur dent á at spjaða, har framfúsir av ollum alvi royna til at samla. táið tey frælslyntu fylkingarrópini ljóð- Soleiðis var, fyrstu aðu í Fraklandi; í stundini vóru menn frammi, ið sóu, at um arbeiðarar og aðrir smámenn gingu í felag og gjørdist til eina heild, eina kraft, so var harð- ræði og einaræði yvirvaldsins lokið. Og slíkir menn trutu ikki tá — og teir tróla ikki enn sum kenna eina gleði í at ganga teim stóru til handa uttan at geva gætur, hvenn sviða tað hevur á sínar samfelagsborgarar. Men igjøgnum allar vansar, hvar hin spjaðandi hugurin við sínum moldvorpustarvi hevur verið hin harðasti mein- bogi, hava javnaðarandin og javn- aðarmálini, borin fram av áræs- num og hugaðum monnum, tó altíð vunnið áfram, altíð áfram, sjálvt um tað ikki í stundini hevur verið sjónligt. Tey sann- leikans og rættvísis krøv, ið javnadarmenn hava í hugsjón og ætlan, skulu sigast mangar ferðir, áður enn hann, ið ikki hugsar, falar tey. So djúp og so mál vísindaliga undirbygd, rein eru okkara, so væl eru tey mest at sjálvt hin spjaðandi aldri vil vera á leið- kunnu moldvørpuandi mentur at forða okkum Men stuttskygdu ini áfram. tarnað oll tey evna, og halda aftir eina tíð kunnu tey eisini, men harðari, ið verður hildið ímóti, framburðsviljin millum manna, | og táið frálíður, gerst framburðs- tess meiri norist leiðin opin mest av sær sjålvum: tað er hin náttúrligi útvikling- urin, ið ikki letur seg forða, hitt æviga náttúrulag, ið altíð verður galdandi — og javnaðar- menn eru í felagsskapi við hin náttúrliga útviklingin. og skrivstovuni. Men mál og ætlan javnaðar- manna eru soleiðis vísindaliga grundbygd — og tey skákast ikki ímóti einum sonnum og bróð- — eru serstakliga miðandi urligum felagsskapi millum hitt arbeiðandi og ognaleysa fólkið, soleiðis at tað gerst til eina megnarkraft, sum umfatar alt og oll. Felagsskapurin, felags- andin, brødralagid eru høvuds- stuðlarnir í einari arbeiðarareis- ing. Og teir vilja halda og evna til at mál til fora tey rættvísu BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + Porto. Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum Telf. 143. sigurs, um hin gamla samfelags- skipanin er væl basta og bundin við gomlum fordómum og for- skriftum, gomlum samtyktum og lógtreytum. Men eisini tær avgomlu lógtreytir, ið gjørdar eru fyri at forða fátækramanna tí rættvísis anda, ið krevur sama rætt fyri øll, rík ella fátok, eisini tær lógtreytur frælsi, forðu skulu ruddast burtur, tí tær tarnað okkara náttúrliga út- viklingi. Og vit halda áfram. Tyskland under Socialdemokratisk Regeringschef. (Fra vor Korrespondent.) Tyskland har í 6 Maneder haft | ekstra Indtægt paa 40 Millioner om Aaret. en delvis socialdemokratisk Re- nemlig Rigs- Herman Miiller, In- Carl Severing, Arbejdsminister Wissel Hilferding. Flertal i Rigsdagen eller i Rege- gering, foruden kansleren denrigsminister og Fi- nansminister Dog ringen har Socialdemokratiet ikke. 500 Rigsdagsmandater Kun 155 af omtremt sidder vort Parti inde med. Vore tyske Partifæller har derfor ved Hjælp af Kompromiser maattet kæmpe sig frem til hver Fordel, der er naaet for Arbejderne. Der steriet var, da Koalationsmini- blev dannet med Miiller, Í hævede sig Herman Spidsen, mange Røster, der imod, at Socialdemokretiet gik i Samarbejde med de borgerlige Partier. Vore tyske Partifæller - eller í hvert Tilfælde store Dele af dem — er mere teore- tisk og radikalt indstillede end Socialdemokrater í andre Lande. Í disse Dage er den officielle Beretning udkommet, der for- tæller om, hvad der er vedtaget i den tyske Rigsdag i de 6 Maa- neder, Ledelsen har været del- vis i Socialdemokratiets Hænder. Vi piller lidt ud af denne Beret- ning, der i tørre Kendsgerninger viser, hvilken uhyre Betydning det har, at Socieldemokratiet har Ledelsen i Regeringen: for Arbej- derne saa trykkende Lønskat. Det er en Skattenedsættelse paa 130 Millioner Mark om Aaret. 2) Udvidelse af Kriseunderstøttelsen Det betyder 80 Millio- ner mere i Understøttelse pr. Aar. 3) Kriseundelstøttelsen udvides fra 26 Uger til 39 Uger. 4) 20 Millioner Mark til pe udeluk- kede Arbejdere í Westphalen. 1) Nedsættelsen af den til Arbejdslose. 5) Udvidelse af Ulykkesforsikringen saaledes, at den ogsaa gælder Syge- plejersker, Brandfolk, Teaterarbejdere og Funktionæder m. fl. 6) Arbejdere, der har Mark om Ugen kan ikke udpantes. 7) Forøgelsen af Arveskatten for større Formuer, der giver Riget en under 45 8) I Anledning af den forhøjede Sukkertold er der fastsat Maximalpris paa Sukker. 9) En omfattende politisk Amnesti blev vedtaget straks efter Ministeriets Tiltrædelse. Loven blev i de enkelte Lande udvidet til ogsaa at omfatte de Forbrydelser, der er beganet af Nød. I 1224 Tilfælde er alene i Prøjsen 1759 Per- soner blev løsladte fra Fængsler og 59 Tilfælde blev idømte Straffe formildede. Under de efter- Straffe: 130 Tugthus, 1083 Fængselsstraffe, 15 Fæstningsstraffe Retssager bleven hævede. Tugthuse. givne og 631 Straffe med Afsoning af Bøder. Ikke 2827 Personer, Mænd og Kvinder, der havde begaaet mindre end saakaldte politiske Forbrydelser, har den socildemokratiske Regering aab- net Tugthusenes Porte for. I Tilslut- ning hertil har den socialdemokra- tiske Regering i Prøjsen løsladt ca. 3000 Personer, der havde begaaet deres Forbrydelser under Trykket af social Ned. Endeligt har Regeringen anmodet samtlige Landes Regeringer om ikke at lade idømte Bødestraffe komme til Udførelse. Man maa ved Dommen over de sidste 6 Maaneders Regering betænke, at vore Partifæller kun gennem Kamp med de borger- lige Partier, Flertal i Regering og Rigsdag, har maat- sig hvert lille der er tet tilkæmpe Fremskridt. vore Parti- fæller i den tyske Rigsdag og ogsaa maattet sluge adskillige bitre Piller, som til Eksempel da Rigsdagen, imod Socialdemokraternes Stemmer, vedtog de 80 Millioner Mark til Bygning af en ganske overflødig Panserkrydser; men naar Regn- Naturligvis har Regering skabet — eller maaske rettere Balancen — gøres op, er det, som Rigsdagspræsident Poul Løbe forleden Dag skrev, uom- tvisteligt, at det Arbejderne har ved at gaa sammen med de borgerlige Partier, rige- ligt vejer alt det »unangeneme« op. opnaaet K, 5 pe FE 2% 3 rt