týsdagur 22. januar 1929síða 1

| FRÆLSI -FØROYA- SOCIALDEMOKRAT Lysingaprisur fyri petitreglu: 30 oyr. å forsiduni, 20 oyr. á 3. og 4. síðu. avsláttur í prísinum. Við storri lýsingum fæst NN E3 INNI €3 MUNN €3 US Tandlæge BREND træffes 11—5. Telf. 114. SUNDS HULIN ÆG DDO £3 OLD I = Ej ANGT ER LØGID, id teir rådandi her å landi loyva sær millum år og dag, og tad letur til, at tad å henda hått verður verri, longri ið framlíðir. R Undirvísingarráðharrin, harra Byskov, við sínum álitismanni, Olrik, fyri tíðina teir menn, ið mest — ja siga harra amtmann E. eru mestsum alt — hava at yvir tí í Havn verandi yvirklassaskúla: »Færøernes Mellem- og Realskole i Thors- havn<. At tað er soleiðis, at alt viðvíkjandi hesum skúla har skal handfarast, klýpast ella kýnast, gongur ofta sjón fyri sogn. Sjálv- sagt verður lítið — helst einki — gjort, hvort tað nú ætlast at verða til bata ella ikki fyri skúlan, uttan í allarbestu semju við yvishødd skúlans, tað er einki at ivast í. Tað fittur bólkur í henda yvirklassa- gongur av børnum ein skúla, har tað er so trongt — hóast skúlin varð bygdur í 1916 og tjúgu børn rúmast í hvørjari at ikki meiri enn nekur stovu. So má sjálvandi skaffast hús fyri bornunum, og so verða lærararnir eisini at nørast, og her er tað, at yvirveldin við sínum vanliga kynstri og hegni byrjar at reka saman >Time- lærere«. Tímalærarar, ið fáa so- mikið um tíman og so kanska umframt eitt sindur aftrat — fría ferð frá og til Danmark, ella sum tað ljóðar í tí almennu kunngeringini: >... Dækning af Rejseudgifter til og fra Fær- øerne«, Her er greinliga — so grein- liga, sum tad kann gerust — skilað til, at ein føroyskur lærari helst vónir hevur ongar sum um at kunna fáa ein slíkan »stilling«, um hann hevði sekt, tí frammanundan hevur jú verið frásagt, at maðurin, ið sekir henda »stilling«, verður at flyta til og fra Færeernec. Tað er ikki bert í hesum fori, at tað er skiligt, at ein slíkur »Timelærer« eftir åskodan yvirvaldsins — ikki kann fåast í Føroyum. »En Timelærer« skal arbeida 36 timar um vikuna í eitt skúlaár, og »Stillingen« verdur at lønast eftir sama måti sum ein årsløn uppå 2.538 kr., ja, og so kemvr viðskerin: >For- uden de til enhver Tid gældende Tillæg«, Soleiðis eru vidurskiftini við henda yvirklassaskúla í Havn. Summir nevna hann eisini hægsta skúla í landinum, tað er okkum so líkt at lívga ein slíkan skúla sum henda. Og tað kundi eisini verið mangt annað, ið fram kundi verið drigið úr hes- ari kunngering, ið stóð í >Amts- tidende« um dagarnar við yvir- skrift »Ledig Stilling«, ið við gjøllari athyggjan bæði beinleiðis og umvegis sigur, hvat ið ætl- anin er við ellum hesum »systemi«, Ein annan dag kemur »Amts- tidende« vid einari adrari kunn- gering; hon nevnist ikki »Ledig »Bekendt- fyrsti Stilling«, men bert gørelse«. Her er tann munurin, ið er ímillum hesar báðar kunngeringar. munurin er, at eitt lærarapláss »bliver ledig fra 1. Februar d. A. Hetta er tað, ið vit nevna læraraembætir, ið soleiðis Annar at regne«, koma til kunngeringar. Læraraembætir við okkara fólkaskúla verða lent soleiðis: »Begyndelseslønnen udgør 1200 Kr. foruden Dyrtids- og Konjunkturtilleg samt Fri- bolig. Skoledirektionen forbehol- der sig at besætte Embedet ved Konstitution i indtil et Aar. Ansøgninger, ledsaget af for- nødne Bevisligheder, indgives til Skolekommissionen inden 1. Marts 1929. Færø Amts Skoledirektion, den 18. Januar 1929. P. D. V. Olrik,« Her skilust væl, 6gvuliga væl, ímillum landsins hægsta skúla og okkara fólkaskúla. Við landsins hægsta skúla skal ven Timelærer« fáa fría ferð til og frá Føroyum, umframt eina livuliga løn og seks-tíma starv, táið skúlin ikki hevur feriu. Hinum lærarinum, ið skal vera við fólkaskúlan, verður ikki gjørt ovmikið hóvasták útav, oh nei. Hann skal roynast í eitt ár, tað er nú tað fyrsta, og frí hús — ikki so evni, frí ja, tað kundi skrivast lítið um hetta hús. Hartil kemur so lenin: 1200 kr. um árið. Enn er ódnartakið eftir, til tað fæst reiðuliga greiðu mangt á hesum spurningi, ið fremst liggur nú víða hvar um heimin, at gera skúlaviðurskiftini lagalig, so bern yvirhevur kunna koma til hollan kunnleika. Hesar báðar lýsingar í >Amts- tidende« prógva, at mark er sett ímilum, hvat ið tann ungdómur, ið gongur á »Færøernes Mellem- og Realskole i Thorshavn«, skal og má fáa av kunnleika, og hvat ið fátæk bygdabørn mega noyð- ikki hugaður maður, ið er lærari, so ast við. Er tað her ein vil í slíkum stoðum verða ílla Men við Mellem- og Realskole í Thors- vorið, »Færøernes havn« har er eingin vandi. Har fáa lærarar langar feriur. Verða JAVNAÐUR | Tirsdag hin 9, januar 1929. børnini ov nógv og stovurnar ov smáar og lærararnir ov fáir, flyta til Timelærer« til landsins hægsta so er at landið ven og skrivstovuni. skúla. Umframt sína góðu len eitt gjald fyri sin egna persóns im- fær hann hóskandi viður- port & export. Sjóvinnulánsgrunnur. Soleiðis sum sjóvinnan nú á døgum verður drivin her í Føroyum eru allar útreiðslur so nógvar ferðir størri enn fyri einum 10—12 árum síðan. Samstundis eru peningavidurskiftini ikki einans trong, men ofta forðandi bæði fyri teir, ið nú dríva sjóvinnu, sum eisini fyri teir, ið vilja leggja slóð av nýggjum. Um ikki her fæst annað skil á, verðum óliviligt í Foroy- um. góðan bata. Úttan lagalig lánivilkor fær vinnulív okkara ongan muna- Arbeitt verður uppá at fáa bøtt um lógina um statslån til hóskandi fiskiskip. fæst í gott lag, so verður tað aldeilis neyðsýnt at útvega teimum, Men sjålvt um hon sum væntandi er ið fáa sær skip, lætta atgongd til pening til at dríva tey. Sum nú er hevur tað forkomið mongum manni, at hann ikki í eini knappari vend hevur kunnað útvegað nakrar fáar túsund krónur. At fáa settan á stovn ein peningagrunn, haðan menn kunnu fáa rímilig lán til fiskivinnu, má verða hildið fyri at vera tað, sum í fyrsta syfti mestur torvur er á her hjá okkum. Foroya skipara- og navigatorfelag vendir sær tí til øll tev p > » » . f Føroyum, id beinleidis hava nakad vid fiskivinnu at gera og eisini til hvønn góðan Føroying, ið vil landi sínum frama, um at ganga saman til at stovna ein lánigrunn, sjóvinnuni til bata. Vit hugsa okkum at fáa settan á stovn ein peningagrunn minnst 300,000 krónur, í lutum uppá 100 krónur. Fyri at gera tað møguligt fyri ein og hvønn at taka lut í hesum grundleggjandi og landsgagniliga verki, verður peninga gjaldið sundurbytt upp á 10 hálvár, soleiðis at ein lutur uppá 100 krónur verður at rinda við 10 krónum í mai—juni mánaðum og við 10 krónum í dec- ember mánaði í 5 fylgjandi ár, fyrstu ferð í mai -juni 1929. Foroya skipara- og navigatorfelag tekur sær uppá at standa til svars fyri at peningurin, sum inn kemur, fyri fyrst verður settur í sparikassa ella banka, og tá ið 100,000 krónur eru inn > komnar, at stevna lutaeigarunum til fundar at samtykkja virkis- treytir og velja nevnd, id standa skal fyri lánigrunninum. At- kvødurætt á hesum fundi hevur hvor lutaeigari eftir lutum sínum. Eingin "eigur at fáa lán úr lánigrunninum, uttan hann er lutaeigari. Tórshavn, 12. januar 1929. Í nevnd Foroya skipara- og navigatorfelags: Thomas M. Thomsen. Jens Pauli Andreasen. Niels Nielsen. J. H. Hjalt. David Joensen. * A aðalfundinum í Skiparafelaginum varð strax teknað í lutapeningi 11,200 kr. Listar, har hver sum vil kann tekna seg, um bygdirnar og gingið verður við lista í Tórshavn. 5 verða sendir út Eisini kann ein tekna seg hjá skrivara Skiparafelagsins, Richard Long í Tórs- havn, ið gevur allar upplýsingar hesum viðvíkjandi. Kirkjumálið. Ein av teim spurningum, sum nútildags verða ógvuliga nógv umtalaðir millum manna her í Føroyum, er spurningurin um hvor vítt vit skulu nýta tað foroyska málið á almennum stoðum, og hví vit ikki hava fríari ræsur fyri okkara máli, enn vit hava. Nógvir eru teir menn, ið tala um hetta evni, og ógvuliga ymissar eru hugs- anninar, ið fram koma hesum máli viðvíkjandi. Í skúlum okkara hevur foroyskt mál vunnið nakað inn hesi seinastu árini, men um kirkjugátt er tað ógvuliga lítið komið. Tað er tó so, at um jóltíðir hevur full- fíggjað guðstænasta verið hildin Tað er ella hoyra t. d. í Havnar lítið, ferðir um kirkju. ógvulig: bert eina 8 8 tvær árið at føroyska gudstænastu — og tá bert í eini einstakari kirkju í ollum landinum. eftir tí, ið er atvold í, at so er statt hjá okkum við okkara máli? Kunna Hvar skulu vit leita vit leggja skuldina á Danir, at teir vilja forða okkara máli? Nei, aldeilis íkki á nakran hátt kunna vit leggja skuldina á teir, BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + Porto. Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum Telf. 143. Hjartaliga tokk veita vit ellum teimum, heiðraðu mammu okkara SIGRID MARIU LÚTZEN við hennara gravarferð. BØRNINI. sum vit mega fyrst granska, hvussu tað er statt heima hjá okkum, ein annan sum vit eru áðrenn vit leggja undir ta skuld, sekir í. Tá trúbótin varð ferd inn í Norðureuropu, var móðurmálið sett í hásætið í ellum teim lond- um, har henda nýggja læra kom. Føroyar vóru eins og Noreg saman við Danmerk — tá vóru slíkar tjóðskapskenslur fólki, tær eru nú — og tessvegna var tað at jú ikki at finna í sum dankst mál kom inn í kirkjurnar, tað mundi fólk tá í tíðini held- ell hildu tað hoyra til — tey vóru saman ur einki siga um; við Danmerk, og var tað tí ein sjálvfylgja, at tey nýttu dankst er tað vorðið Her heima í Feroyum mál. Men nú ødrvisi, er fålk farid at langta eftir at hoyra sitt egna mål — Føroya- bæði í kirkju og skúla og annars alla staðni, hvar talað mál — og skrivað verður í Feroyum. skal hvussu vítt vit okkara í vera at Her bert kannast eftir, kunnu nýta kirkjuni. >Íllt leggja av tað, soleiðis man mál man gamalur vani er«, tað eisini fara at vera her hjá okkum. Vit hava nú nýtt dankst mál í okkara kirkjum um 400 ár, og tessvegaa eru tey nógvu av tí eldra fólkinum, sum vilja sakna tað danska málið, kanska eina mest av tí, at tey ikki fingið nakran kunnleika í feroyskum sum ung hava máli. Føroyskt mål var ikki i í okkara skúlum, fyrst sum teir vóru komnir; hvussu skulu vit so kunna noyða tey at lesa tað, tá tey atdri hava lært tað. Bert av hesum ársaka eru vit noydd- ir at bíða enn nekur ár, vegna at kirkjan sum tað so skal vera fyri øli, ofta verður talað um at hon er. Hetta teim smáu meinbogum, vit her men vit hava størri og var bert ein av teim komu ímóti, nógvar, sum eru ringari at fáa av vegnum. Fjøldin av teim prestum, sum eru í Føroyum, eru sum øllum Danmerk. Kunna kunnugt úr vit geva Danum skuld fyri tað? Ella tala taka til hvergan av lutunum. kunna vit teir at okkara so vit kunnu takkar við tí? Nei So leingi vit hava statskirkju og íkki fríkirkju — tað sigst, at Feroy- ingar ikki vilja hava fríkirkju noyða mál —, so leingi mega vit hava studeraðar prestar; og hvussu Fi Sr ve ILP:150 es Fi ere SR EPE