týsdagur 29. januar 1929síða 1

-FØROYA- SOCIALDEMOKRAT JAVNADUR BRODURSKAPUR FRÆLSI „ýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, Ti 3. og 4. síðu. Við storri lýsingum fæst avsláttur í prísinum. Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið Porto. Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143. Karl Liebknecht Tirsdag hin 29. januar 1929. Nr. 5. j Fre pe IS ið fyrst er í tí óvissa sjålvt um | fær minni enn t. d. 400 skpd.? | . < o kl o bg og = Tandlæge BREND E | hann hevur eina kontrakt at Hesin spurningur frå reidarum og -= . # -. . ! Eg træffes 11—5. Telf. 114. 3 halda seg til, og nú gerst enn | var av Fiskimannafelagnum Rosa Luxemburg Jeg har med Forundring set i | = R hu = . . . . . Á E F meira óvissur um hvussu verd- | sendur út til limirnar tann 4. . Bladene, at Thorshavn (Thors- | lee — ' É | Vinduer, Døre og Lister. Godt og billigt Arbejde. Hugo Øster's Maskinsnedkeri, Tlf. 216. Thorshavn. Tlf. 216. TN a táið hitt myrkasta og mest baldruta liði á vetrinum er av, komin táið januar mánaði er væl á hall, so kenna øll her í Foroyum, at nú styttist tíðin, nú fækkast dagarnir, til sjófólkið fer av stað. At tað líður ið skipini fara at tí tíðini tá út, hoyrist á hamarslogunum umborð í skip- unum, bæði á beding og á vík z og vågi, tað sæst av ljósunum, ið nú brenna longri um kvøld- ini, har segl eru til umveling og nýggj eru til seymingar. Tað kennst í hverjum einasta heimi í Foroyum, hagani unglingar og eisini eldri menn fara til sjós, at tíðin Konufólkini hava takast við, at og sela ístand, og fáa nærkast. nógv at pjødga gjørt nakað av nýggjum aftrat Tí, tað fellur altíð lættari, altíð at lata eitt sindur eisini í ár. av heill nýggjum, heldur enn seg koma undir at lata alt av nyggjum — tað koma, um ikki væl verður eftirænsað, at halda alt viðlíka við at gera nýtt aftrat at útseta Íyri, at og tað vil á hvorjum vári. Hetta starvsemi, henda fyri- reikingin við at halda alt klárt og greitt til menninir fara av stað og skipini fara út, merkist ikki segl- loftunum, kallifatring og smíð- bert á heimunum, borð á um skípunum. ing Hetta merkist nógv víðari enn so. Sjálvt ferðasambandið við útheimin er litað og fargað av hesum Nú nærkast tíð- in táið skipini fara út. Longu er lýst í bløðum um sama: eykaskip, ið verða at senda til Bretlands eftir tilfari til skipa- útgerð. Umboðsmenn fyri tey stóru = handilsfelogini rópa á foroyskar keypmenn og reiðarar um at senda inn ordrar í rúm- ari og góðari tíð, so alt kann vera greitt, táið skipini skulu leggja frá landi. Stutt og greitt, alt ið kann virka er í virki, tí tímin er nær, táið skipaflotin leggur út. Tað kom okkum tí nakað dátt við táið hetta blað var út- komið seinast, at ein fiskimadur spurdi okkum, hví einki stóð í kontraktina — blaðnum um kontraktina millum fiskimenn og reiðarar. Vit skilja so væl fiskimannin, ur við tí óvissa, táið einki skil er komið á kontraktina fyri komandi ár, og januar mánaði er á tampi. Hetta og minni enn so. Veturin plag- er ikki vanlig gongd, ar av fiskimonnum og reiðarum at verða nýttur til at greiða bæði spurningar og flokjur, ið koma kunnu upp teirra millum, og táið várið nærkast er vanligt alt frá hondum greitt og partarnir eru komnir á samt um hvussu vera skal komandi ár. Hesa ferð tykist at vera ødr- vorðið. 1929 er longu farin, men enn vísi Tólvtiparturin av er einki greitt um hvussu gongst við ráðagerðini, hvert partarnir ikki. er einki nevnt eru komnir á samt ella Her um tað. Við ið hildin í blaðnum at leita aftur til fundin, varð 1. decembir — tað er tað einasta almannakunn- uga, ið fram er komið enn — so kom eingin semja í lag á tí fundi. Viðgerðin vardi 3 (tríggj- ar) tímar, var fundur slitin og hver fór til sín. Tað, ið fram fundi, hevur staði her í blaðn- og so kom á hesum um, men vegna tann týdning, ið tað vil hava fyri fiskimannin í Feroyum, um nakað áleiðis kemur av skafti við tí, ið framsett var á fundinum, loyva vit okk- um at prenta fiskimannsins krøv her einaferð enn: 1) Kokkurin má ikki fiska, 2) Manningin fær alt slógvið, 3) Serliga kontrakt millum fe- løgini um sildaveiðu, 4) Mann- ingin fær fríða ferð til og frá skipið, 5) Manningin fær av- rokning og kontant goldið til- góðahavandi við tað sama reið- arin hevur tikið imóti peningi fyri felagsfiskin, 6) Manningin fær serstaka løn fyri at landa part reiðarans 7) Skipini skulu gerast seglklár áður enn mynstrað verður, 8) Reiðarin skal syrgja fyri forsvarligari goymslu tíl carbið umborð og 9) Manningin fær 35 %|, av veiðuni tá skipið fískar yvir 500 skpd. Reiðarar vóru ikki sintir at ganga vid til hesi framsettu krøvini — t6 kundu teir ganga vid til at syta kokkinum at fiska á suðurlandinum um várið. Men so kom hin spurn- ingurin frá reiðarunum, ið ætla skuldi at dugna teim ið hvussu var, um tað gekkst fiskimonn- um aldri so illa. Og sum vit kunnu skilja so støggadi og hvílur framvegis øll semja á hesum spurningi reiðarans: „Hvat vilja fiskimenn siga, um reiðarar krevja at fiskimenn bert fáa t. d. 30 pct. tá skipið decembir. Væl kann tað vidhvørt ganga heldur drúgfort at fáa svar inn aftur uppá so stórar spurningar har fiskimenn sum hendan, skulu skriva undir, at teir, ið minst fáa fyri slit sítt umborð á skipunum tó kortini skulu fáa minni uppá seg enn teir, ið eru heppnir at vera við skipi, ið fiskar framífrá væl. Hvussu hesi svarini hava verið, ið inn eru komin, vita vit ikki enn, men so leingi sum eingin ráðgerð hevur verið aftur partanna millum stendur alt í tí óvissa. Hin nýggji Fiski- mannafelagsins, letur til at vera hetta formaður starvið skotið hevur tí verið til, at semings- H. O. Hansen, ókunnugur við hann er komin í, og maðurin, harra skal fáa skil á partanna mill- um. Sjálvandi er ein slík leið gongd. Men her ræður tað um, hvat ið semingsmaður sigir, tí partarnir hava enn bert verið einastu ráðgerð uppá 3 tímar, og tað kann tó ikki til, at kasta alt í føvningin á semingsmanninum. til eina « bera soleidis Partarnir eiga sjålvir at gera eitt arbeid, og tað ræður altíð um, at hava roynt so mikið sum møguligt, áður enn tað | verður ovseint. So var síður fyrr í Fiskimannafelagnum, tað varð arbeitt og arbeitt til part- arnir høvdu fast at halda um. Og sjálvt um henda håløgna semingslóg er komin at galda fyri Foroyar fyri hitt arbeið- fólkið er so kann hon einki verd tað tó tað skal hesum eina manni at greiða alt andi ikki vera ætlanin, at hvíla á úr hondum, báðum pertum til vildar, og feløgini einki skulu gera sjálvi. Vit hava vent okkum til fel- agsskrivara Foroya Fiskimanna- felags um hvussu gongst við kontraktini, og hann svarar: 37 sókn hava svara á útsendu spurningar.Slógvspurningin virða teir lítið og eingin vil streiku um hann. Í 11 av teim sóknum eru menn hugaðir fyri streiku um punkt 2 (procentirnar). 44 sóknir eru í alt í F.F., so tað er bert !/, av sóknartalinum, men langt frá '/, av limatalinum sum er fyri útlit til somu kontrakt; men sjálvsagt er ikki samtykt felaganna millum. streiku. So statt er mest hon bindandi uttan eina Helst verður fundur aftur tá sýsluformannavalið er liðugt. Fyrr verður einki at frætta. Eitt 10-ára minni. 15. januar 1919, seint á kveldi vórðu tey eldhugaðu, heimsgitnu starvssystkjunini, Karl Liebknecht ; og Rosa Luxemburg av gardar- z verndarliðinum beind inn á »Eden-Hotel« í Berlin, aftaná at ley vórðu y fyrst gripin av handtikin av >borgaraverndinic. Seinri, tá ið tey skuldu flytast hagani vóru tey á leiðini sviku- liga myrd. Tey vórðu syrgd av ollum arbeidaraflokkinum, vin- um og m6étstødumonnum. Nú í ár um sama mundið, 10 ár aftaná henda ógvisliga myrðingardag, minnast vit hesi bæði áhaldandi og áræsnu innanfyri starvssystkin, tey mest heimsins = unga arbeiðaralið: Kollveltingarmúgvan myrður egnu børn síni. Hesi bæði, Rosa Luxemburg og Karl Liebknecht, eru nú, 10 ár aftaná at tey vórðu myrd, ikki bert tey id løgdu grundarsteinin til »Spartacus«-flokkin og hin kommunistiska flokkin. Í ár sannast Karl Liebknecht sum hin eldkveikjandi rødarin, ið savnaði allan heimins ungdóm um mál og mið javnaðarmanna, vændi hann upp til boðberarar og slóðbrótarar fyri rættvísari fólkastjórnaðari sam- Vit felagsskipan. minnast hann at byrja við stóð einsam- | allur á týska ríkisdegi og við harmdarrandi redd mótmælti tí blóðbaði, ið vøldin hevði ført Tyskland inn Okristuliga yvur- í. So bardist hann mót teim ið organiseraðu hetta morðverk. Våpnagny, granateldur og kanóndun eru tagnaði Karl Liebknecht er eisini tagnaður, hann fell fyri myrðarhondum. So hevði tó verk og starv hans sigrað í hansara egna heimlandi, har bæði hann og faðir hansara, Wilhelm Liebknecht, høvdu sitið innanfyri jarnslignar fongsilsdyr fyri teirra sannleiks-, frælsis- og rættvísisstríð. Til áminningar um Karl Lieb- knecht fyri djørvu stødu hans á týska ríkisdegi, har hann eins- amallur segði nei, táið meiri skuldi játtast til at viðlíka, stovna eitt fond, ið bar navn av peningur halda mordleikin varð honum og Rosu Luxemburg, og | til henda fond lótu eisini Fer- oyingar pening til. Bæði hesi menniskjur, Rosa Luxemburg og Karl Liebknecht, hava ritað navn sítt so djúpt í søgu arbeiðaranna, í teirra stremban til betri samfelagsvið- urskiftir, at hesi nøvn verða at standa so leingi kringlan heldur. nýggjari, táið havns Byraad) har sendt 2 Mand til handle med Entreprenørfirmaet, der skal udføre det store Stykke Arbejde: Da denne Forhandling hovedsage- Danmark for at for- Lillebæltsbroen. lig i det store og hele vil dreje sig om eventuel Leverence af færøsk Sten til denne store Bro, det mere, at Byraadet forbavser mig saa meget ja, maaske herværende Haandværkere med ikki hitte andre, der var noget bedre skik- kede til Ligesom den ærede Indsender i dette Blads sidste Nr., har jeg har kunnet paa dette Hverv end disse. al tilbørlig menneskelig Respekt for Hr. Johs. O. Joensen, der i Egenskab af Byraadsformand ved Udrettelse af et saadant Ærinde sikkert er paa sin Plads, rustet til at møde i Anledning og havde ogsaa været godt ud- han Efter saa er den Art, have af en saadan Sag, hvis havde en god Assistance. jeg Assistance af Stedet Forhaabninger, om end ganske hvad erfarer, hans at man i for at svage, indskrænker sig til at sætte det ene Spørgsmaal op efter det andet: Hvad vil der ske? Hvad kan der ske? Hvad maa der ske? Thorshavnske Indbyggere har nu snart i 5 Aar kendt Byraads- Assistance formandens faglige paa sin Rejse til Danmark paa Byens Vegne. At Steingrim Winther her er sat til at løse Opgaven er absolut ikke nok. Og i hele taget er det altid galt at skubbe den første, der sjæl- Sted, naar det gælder et saa vigtigt dent er den bedste, af Spørgsmaal som Leverence af færøsk Sten. Jeg skal være Tilfældet som det forlyder, at det skal thorshavnske Haandværkere, der er Skyld i repræ- beklager hvis det være at Thorshavns Byraad, senteret ved dets Formand, Hr. Johs. (. hist Hr. Winther som Expert i færøsk Joensen, stiller nede i Danmark med Stenhugning, og særlig kendt med de mange fortrinlige Egen- Sten ved, at Hr. Winther i en stor Del af en har holdt sig i passende Afstand skaber disse har. Naar man Menneskealder fra Færøerne — og naturligvis ogsaa fra de færøske Stene — og samtidig ogsaa kan understrege, at Hr. Winther ikke er nogen Mand, dette Forhold gøre ham ganske gammel saa vil alene uegnet til at forelægge Sten- spørgsmaalet i København. Jeg beklager at der ikke SS = —