týsdagur 29. januar 1929síða 2

indenfor de thorshavnske Haand- værkere i Stenbrancen har rejst sig Røster imod, at man saale- des uden videre udpeger en Tømrer til at snakke for de færøske Sten i Danmark. Lige- ledes har man al Grund, til at bebrejde Byraadet, at det paa den Maade, uden den aller- mindste Grund, er gaaet udenom Hr. J. Andr. Arge, der netop paa det Tidspunkt da Raadet holdt Raadslagning, befandt sig i København. Og da man ved, at Hr. Arge aldrig viger af Vejen, naar det gælder om at faa exporteret Sten her fra Byen, vilde han ! sikkert Glæde p assisteret 4 dennes sikkert gode Hensigt og h Vilje, for at faa færøske Sten og med have Byraadsformanden i anbragt i Lillebæltsbroen. i Hr. Arge er ikke nogen ung Mand, heller har undgaaet — hele sit Liv, hans Legeme derfor tydelige Mærker heraf. Hvorledes har ikke Hr. Arge gammel er han De omgaaet — men ikke. han færøske Sten aldrig bærer ogsaa i Tale og Skrift været en utræt- telig Talsmand for en færøsk Stenindustri. Og hvorledes har han ikke forsøgt at faa den + færøske Sten ind paa Markeder andre Steder. Hr. Energi har thorshavnske Haand- Arges aldrig svigtende værkere (Stenhuggere og Sten- arbejdere) at takke for at vor Stenart er kendt udenfor Fær- øerne. Byraadet og thorshavnske Haanværkere burde derfor have besiddet saa Takt, at ikke Hr. udenfor, naar der skulde handles Sten, meget mere som Hr. Argr, som megen man stillede Arge for- om færøske saa foran nævnt, paa det Tidspunkt befandt sig i København. I. Gunnólísvík B. Stefansson. Harri blaðstjóri! Gerið so væl og hýsið okkum hesum fáu reglum: Vit síggja í »Dimmal.« nr. 4 í ár eina lýsing frá B. Stefansson, ið boðar frá, at hann á kom- andi sumri vil hava pláss til 10-—15 útróðrabátar á Gunnólfs- vík við Finnifjørdin í Íslandi. Vit duga illa at fata hetta, tí seinasta summar hevði hann ikki pláss til fleiri enn 6 bátar, ta tíðina vit vóru har. Tað kann vera, at hann er farin í holt við at byggja hús, skúrð til fisk, salt og kol og til træsprek og benzin til motorar o. a. At greiða nærri frá slíkum manni sum B. S., halda vit ikki vera vert í almennum blaði, tað hóskar best til togn. Men starvast hann so í Gunnólfsvík í ár, sum lýsingin í >Dimmal.c fær fólk at hugsa, so verður nógv at rinda hjá honum, og hvussu ætlar hann at greiða tað, tå hann ikki enn hevur verið mentur at rinda flekjaranum, hann hevði í fjør, løn sína. | (Madurin var Johannes Joensen Fi úr Miðvági). $ B. Så i seg at keypa fisk ii og livur; og er tf at vere ænsin, B og vita sær peningin vissan og + ikki bert líta á vekur orð frå honum. Fiskarar, id vilja hava pláss hjá honum kunnu fúa tað og mega siga frá sum skjót- ast, skilar hann til í lýsingini. Vit vilja ráða teimum til, ið fara at rógva út hjá honum, at tala við menn, ið vóru har í fjør um vidurskiftini — hvussu tey vóru har í fjør. B. S. letur frætta frá sær, at skipini hjá honum kunnu fáa sild og ís og vatn. At skipini ikki kunnu fáa ís, lata vit vera ósagt, men hvussu tað man fara at gangast við sildini man vera ein ivaspurningur. (I fjør mátti sildin berast yvir dalar og fjøll líka frá Tórshavn, við Tistilfjørdin, og ta longu leið til Gunnólfsvíkar. So er at siga viðvíkjandi at skipini kunnu hála vatn har á staðnum, so er vont at skilja, hvar id hann ætlar at vísa skipsmonnum á. Gunnar Brillumaður hevur har standandi eina maðkatunnu, og ein lítil á rennur oman úr Gunnólfsvík, og vit biðja For- ovingar ænsa sær og ikki taka vatn úr tí ánni, av ymiskum grundum, ið vit fingu kunnleika um ffjør, táið vit vóru har. >Samvittighedstuld og reel Behandling«, skrivar B. S., men er tad sama sum vil fingu prógv fyri í fjør, so man slagið onkur annar fara at fílast á, eins og vit. Vit skulu lata hetta standa fyri fyrst, men vilja tó við tað sama siga, at enn er ikki alt sagt og meira verður, um tað gert neyðugt, at koma seinri. Miðvágur, hin 16. jan. 1929. S. Frederiksen. J. Joensen. J. P. Frederiksen. „Fskeriberetning for Aaret 1927“ er nú endalig: útkomin. Nú skriva vit 1929, so hetta er 2 ár aftaná. Tað kann ikki vera ætlanin við hesum »berætningi«, at vit skulu hava nakað praktisk gagn av honum í okkara fiskiskapi — ein stati- stikkur viðvíkjandi vinnulívin- um, sum er tvey ár aftaná tíð- ini, nyttar jú ikki stórt, hvorki fyri keyp ella solu; men ætlan- in er vist eisini bert, at vit her skulu hava eitt soguligt yvirlit, og sum søguligt yvirlit er »be- rætningurin« frálíkagóður í øll- Danmark; um sum viðvíkir meðan tað sum viðvíkir Før- oyum serstakliga er nakað ófullkomið. Fyri Danmark er úrslitið úr fiskiskapinum uppgjørt til ca. 83.951.000 kg., ið hevur virðið ca. 33.835.000 kr. Fyri Føroyar er úrslitið upp- gjørt til ca. 21.134.632 kg., ið hevur virðið 5.369.000 kr. Hesi tøl geva longu hygnum og hugsandi manni nakað at hugsa um, ti, ber hann saman vekt og prís fyri Danmark og Foroyar hvert sær, so sær hann ein øgiligan prísmun. Hann sær at hin danski fiskimaðurin fær ca. tværreisur so mikið fyri kg. sum hin foroyski, og tað meginparturin av hinum føroyska fiskinum er útroknaður í tursaltaðari vekt; meðan hin danski er roknaður í råfiskavekt, Venda vit okkum haraftur ímóti til fiskimannatalið og veiðumongdini, so verður mun- urin hin vegin. Fiskimannatalið í Danmark er sett til 18.542; meðan tað í Føroyum er um 3000 (2757 mans vóru tilskips í 1927). Ca. 18.000 danskir fiskimenn veiddu 'a, 89.900 tons av ráfiski, t. v. s. ca. 4'/, tons pr. mann. Ga. hóast 3000 toroyskir fiskimenn veiddu ca. 21.000 tons, t. v. s. ca. 7 tons pr. mann (í tursaltaðum fiski fyri stórsta partin). Hetta eru tel, ið mugu geva okkum mangt at hugsa um við- víkjandi = okkara dugnaskapi sum fiskimenn og úrslitið vit fáa úr honum í samanburði við eina nærskylda tjóð. Um »Fiskeriberetningen« ikki vísti okkum annað, var hann nógv verdur; men hann vísur okkum mangt annað, ið skuldi eggjað okkum til framtøkur., Tad rædur sannuliga ikki bert um at fáa so og so stórar fiska- rúgvur upp úr sjónum; men eisini og ikki minni um at fáa mest møguligt virði burtur úr tí, vit draga uppá land. Sum veiðumenn standa vit foroysku fiskimenn frammalaga; men sum røkjutir og hygnir handils- menn standa vit aftarlaga í samburði við Danir. Av veiðumongdini id her er nevnd, eru 1.119.600 kg. veidd undir Grønlandi, 15.060.574 kg. veidd undir Íslandi, 284.158 kg. við skipum undir Feroyum; meðan 4.670.198 kg. er fiskur, sum veiddur er við ára- og motorbátum á úfróðri, tað er hetta síðstnevnda, ið roknað er út í råfiskavekt; meðan alt hitt er roknað í saltflskavegt. Allur tann fiskur, sum brúktur er til matar í Foroyum, er ikki rokn- aður við. Undir Íslandi eru hetta ár (1927) fingnar ca. 22.000 tunnur av sild, og av isfiski sum seldur er út av landinum er flngið ca. 120 tons. Virðið á sildaveiðuni er sett til ca. 150.000 kr. og á ísfiskaveiðuni 63.700 kr. 158 fiskissip vóru úti í 1927 og vóru 173 mans úli undir Foroyum og 2757 undir Íslandi. Hitt samanlagda úrstitið úr øllum skipsfiskiskapinum er sett til 4.753.439 kr. Útróðraveiðan við bátum og motorbátum er sett til 4.670 tons av torski og smá- fiski, 3,3 tons av smáseiði, 737 tdr. av sild og 40,8 tons av kalva. Arabátatalið er sett til 1505 og motorbåtatalid til 183. Virðið av hesum båtaflota til saman er sett til 1.147.100 kr; men virðið á okkara skipaflota er enn sum áður ein ógitin gáta. | | Ur Feroyum. | | Torshavn. Postvæsenet meddeler: Fra og med den 1. April 1929 vil kun nedennævnte Frigørel- sesmidler være gyldige: Frimærker. Bølgelinietype: 1 Øre gul, 2 Øre rød, 4 Øre blaa, 5 Øre brun, 7 Øre lysegrøn, 8 Øre graa, 10 Øre grøn og 12 Øre lilla. Karaveltype: 15 Øre rød, 20 Øre graa, 25 Øre lyseblaa, 30 Øre gul, 35 Øre rødlilla og 40 Øre grøn. Kong Christian X Type: 30 Øre graa, 60 Øre blaagrøn, 70 Øre brun og grøn, 90 Øre brun og rød, 1 Kr. brun og blaa, 2 Kr. graa og lilla, 5 Kr. lilla og brun samt 10 Kr. rød og grøn. Brevkort, enkelte og dobbelte. 7 Øre Bølgelinie lysegrøn, 10 Øre Bølgelinie grøn og 15 Øre Karavel rød. Frimærkekonvolutter. 10 Øre grøn og 15 Øre rød, Korrespondancekort, 10 Øre Bølgelinie grøn og 15 Øre Karavel rod. Frimærkeomslag. 5 Øre Bølgelinie brun og 7 Øre Bølgelinie lysegrøn. Koncert. Sum lýst blaðnum er ætlanin koncert á komandi Sjónleikarhúsinum. Tað er »Havnar sang- og musikfelag« við harra J. Waagstein aðrastaðni cert. Ljomskråin er fjólbroytt. Mannskorið syngur: finskar, danskar, norskar sangir. Solosangir verða 2, ein islendskur og ein føroy- skur. Hitt stóra salonorkestri flytur annan heimsgitnan musikk av nøvnum sum: Haydn, Tschai- kowsky, Melartin, Boieldieu. Ein fjølbroytt skrá, ið gevur tær bestu vónir. Rejsegodtgerelsem.m. Herr. Redaktør! Tillad mig at knytte nogle Bemærkninger til Deres Artikel i sidste Nr. af »Føroya Social- Demokrat«, hvori De fremhæver Forskellen mellem saavel Folke- skolen og Realskolen som Læ- rernes Lønninger ved disse. At Lærerne faar Rejsegodt- gørelse er slet ikke noget ukendt Problem, da Lærere baade her og i Danmark maa betragtes som hørende til Kongeriget. I Kongeriget faar Lærere og Læ- rerinder Rejsegodtgørelse, dog vil man vide, at en Lærerinde fra Færøerne, der havde virket i Danmark og nu skulde til Færøerne, ikke kunde opnaa nogen Rejsegodtgørelse, motive- ret med diverse Udflugter fra Myndighedernes Side, der af- sluttede med den ikke ukendte Passus: Gælder ikke for Fær- øerne. Men et andet er, at samme 'assus: »Gælder ikke for Fær- øerne«, ikke anfægter D'Hrr. i i mindste Grad naar det drejer sig om en dansk Læge, der skal til Færøerne. Her viser det sig nemlig, at en Rejsegodt- gørelse i et saadant Øjemed kan naa op til ca. 2800 Kroner, et nok saa anseligt Beløb til Dækning af et Atlanterhavstogt, der ganske vidst kun gøres i den Hensigt, at tage Plads i en ledig Stilling, eller opslaaet ledigt Embede paa Færøerne. Jo, det med Rejsegodtgørelse er ikke noget Overdrev i egentlig For- stand, men som man ser, det skal være »til og fra Færøerne«, for hvis det kun drejer sig om »til Færøerne«, vil det ikke altid være saa let at faa Rejse- godtgørelse. Skoledirektionen har desuden ogsaa præsteret det mildest talt »upæne« i dens Optræden over- for Lærerkræfter, der har haft 2—3-aarig Lærervirksomhed i Kongeriget Danmark, og Rasks Ords i Erindring: Sit Fædre- land skylder man alt. . ., naar der har været Lejlighed til at faa Plads páa hjemlig Grund, har Vedkommende søgt og faaet en Plads ved Folkeskolen. Den færøske Skoledirektion konstitu- erer uden videre Vedkommende i sin Plads for et Aar. Og det sker paa Trods af at Vedkom- mende har haft Plads ved Skole i »det øvrige Kongerige«, som det hedder naar det passer. aa den Maade kan det lykkes en nogenlunde blind-konservativ Skoledirektion at forhindre, at en Lærer, der har haft Ansæt- telse i 3 Aar, opnaar nogen Lønforhøjelse foreløbig. — Nej, vers'go': — Først Konstitution, atter Nybegynder, og de sølle Kroner, der ellers skulde til, spares foreløbig. XVI. her f al halda sunnudegi hitt hugaða felagið sum leiðara, ið bjóðar til hesa kon- týskar, svenskar og Bygdanna millum í harulopum. Tó at tað er hægst å vetrarlíð, liggur Skålafjørdur ein sveiti og fjøllini stava við so djúpum skugg- um niður Í sjógvin sum var tað á einum Jóansokumorni, Tað eru fjardir í Føroyvum, sum eru meiri stórlætnir enn Skálafjorður, men hvar er tann fjorður, sum sýnir fram slíkt blídni og so reint teknað- ar strendur og slíkt fjálgt undirlendi við bygdum sum allan vegin, bæði sum Skála- og Sólfjaðramegin, rætta hondina hvor til aðra. Tað hevur verið sagt at høvuds- staður Føroya átti at ligið á Skála- firði. Ja, har hevði íkki verið heiti av plássi. Tað skal tó vist vísa seg, at Skålafjørdur fær ta framtíð honum tilkemur. Hvat var ikki hesin fjørður fyri einum mannaminni síðani ímóti hvat kann hvat hann er nú. Og hann ikki vera um eitt mannaminni aftur. Allur Skålafjørdur leingist í fyrsta eftir at tað skal verða latið honum til sinni upp fyri Funningsfjørd, matrikasta fjørd landsins. Tað hastar ikki so mikið at byggja akvegir framm við deyða- vatnsstrendir kring um í oyggjunum — tað hastar meir at byggja vegir sum ikki bert alt í einum heyja tær sambundnu bygdirnar upp, men eisini í tí sama lyfta stórar partar av øðrum bygdum og landspørtum upp. Funningsfjørdur = stendur íðiliga fullur bæði av seiði og sild, sum íkki kemur til rættis sum tað eigir, tí plássið liggur stongt inni hjá sær Tað er ikki mikið fyri at duga at hugsa sær lil hvat virði tað sjálvum. hevdi verið fyri Skålafjørd og víðari lætta Enn minni torfort er tað um at fáa atgongd til hetta matplássið. at hugsa sær til ta tvífalda virði, tað hevdi haft fyri allan Funningsfjørd fyrst og fremst og hvussu tað hevði munað heilt til Gjáar, Elduvíkar og Oyndafjarðar. Og so ikki at tala um jarðadyrkningin í báðum fjarðabotn- unum. Tað er Nýársdagur í Hósvík, tað er gamalur dansidagur har í bygdini eins sum trettandadagur i Tjørnuvik, kyndilsmessudagur i Saksum og kong- akvøldid i Gøtu. Langfarafólk plægar tå nógv at koma til bygdar, men i ár var ikki so någv, tí heilsuviðurskiftini í bygdunum hava ikki í vetur verið góð. Men blíðskapurin var har sum vant, og væl duga Hósvíkskingar at halda gleim og stuttleika uppi. Simons, sakforari, sum nú ræður sum ein kongur her í landinum hevði sjálvur lant dansisstovu (»tvangs«). Men fyri tann skuld gekk dansurin eins fyri mongum táttum sum sjáldsamir eru væl bæði Gøtuskeggjum og at hoyra. Hósvík er um summarid ein unni- lig bygd og her er ein av teimum fáu bøfløtum, sum finnast í Foroyum. Flotan endar í einum stórum heygi „við Toftir“. Tað vóru tvær kellingar, sum traðkaðu hendan heyggin vóru tær ikki førar bein slættan, men fyri at kleima flatan. Tá segði onnur: Hevdi hin triðja verið slík, so fingu vit eisini bilbugt við hesum. Annars Hósvík huldubygd. Áleina millum Garðsenda og Leirbakka kundi hálvt- hundrað roykir hjá huldufólkinum. Tað vitsti ein gamalur drongur, sum at Hans Joen Petersen og doyði í 1889, at siga frá. Beint hinu megin sundið á Eystur- Selátræð, har Tórur yaktarmann sin hevur verið stór teljast oynni liggur lági í Hósvík hevði ófriðarskútum, sum at ansa eftir komu sunnanfrá. Har býr nú hin ríki og múgvandi Weihe. Hann at savna lutir til betalur alt maðurin, Andriass ferðast nú um til forngripagoymsluna og sjálvur. Hann ger her ein vælgern- ing móti landi sínum, sum vil eiga at vera honum takksamur fyri. Væl er tað so at hann hevur góð ráð til tað, men hvat gera aðrir sum eisini hava góð ráð. Fremmandar — og núlivandi Før-