týsdagur 19. februar 1929síða 1

FRÆLSI | Lýsingaprísur fyri petitreglu: 20 oyr. á 3. og 4. síðu. avsláttur í prísinum. Nr. Nr. 8. | 30 oyr. á forsíðuni, Við storri lýsingum fæst FØROYA SOCIAL-DEMOKRAT JAVNADUR Tirsdag. hin 19. februar 1929. Fr" E3 INNI £3 he - US Tandlæge BREND E3 E træffes 11—5. Telf. 114. 5 STOKE EG OND £3 HANINN £3 BN 3 F ÆRØERNES FOLKE- TINGSMAND, Hr. A. Samuelsen, har som bekendt adskillige Gange sagt at han ikke bøjede sig for en Beslut- ning, der var truffet af Lagtin- get, naar han personlig eller hans Parti ikke tiltraadte en saadan Beslutning. Og Kends- gerningerne viser, at han ogsaa praktiserer dette Synspunkt. At en Folketingsmand indta- ger et saadant Standpunkt over- for en af Lagtinget truffen Be- slutning, er for det første fuld- stændig forkasteligt, men for en saadan Hold- af Lagtinget i Rigs- det andet vil ning overfor de indsendte Andragender dagen være til ubodelig Skade gode Forstaaelse hos Folk, muelsen gaar for at være Tals- for den det danske som Hr. Sa- mand for. Endvidere kan et saa afvigende Standpunkt, som Hr. Samuelsen for nylig har blive til stor Skade for færøsk Erhvervsliv. Som bekendt behandler Rigs- indtaget, dagen i Aar Fiskerilaaneloven. I den store Samuel- Sag er Hr. sen kommen til at blive Venstres Ordfører. Men Hr. Stilling som Venstres Ordfører Samuelsens og Folketingsmand for Færøerne har bragt ham i en højst mær- kelig kommer til at staa contra Situation, idet han her Fær- øernes Lagting i en Sag, der er af allerstørste Betydning for vort Erhvervsliv. Fiskerilaaneloven har været forelagt Ind- stillingen henstiller til Regering Lagtinget, der i og Rigsdag, at Laanene til Køle- og Tørreanlæg skulde omarti- af 20 Aar. ringsforslaget gaar derimod ud Rege- seres i Løbet paa, at Laanene skal amortise- Aar. »velvillige« Regering har fundet res i Løbet af 10 Denne det passende at indføre en Afbetaling. er Medlem kneben frist for Hr. Samuelsen, der af Lagtinget er gaaet med til denne halverede Frist. Hr. Samuelsen klynger sig til det Halmstraa, at han paa Trods af havde maattet bøje sig for Ministeriets Lagtingets Henstilling, Henstillig om kortere Amortisa- tion. I Udvalget fastholder han dette uden nogen virkelig For- klaring paa sin Desavouering af Lagtinget. Socialdemokraterne har paa- peget det uheldige i at Færøer- nes Folketingsmand saaledes bibringer Rigsdagen den Tanke, at hvad der kommer fra Lag- tinget, skal der ikke lægges videre Vægt paa, da Lagtingets Henvendelse kun gaar ud paa at faa saa meget som muligt. At Rigsdagens store Partier ikke blindt vil lade Hr. Samuel- sen lade Lagtinget helt ud af Betragtning, er ganske naturligt. Socialdemokratiet finder Lag- tingets Forslag rimeligt og stil- ler et Ændringsforslag om Laa- nenes Amortisation efter de Regler Lagtinget har foreslaaet. Hvorlænge skal have en Repræsentant i Rigs- dagen, der gaar imod Lagtingets Færøerne Krav og Beslutninger? Sjúkrahjálpin við Grønland. Lítið virðist sjómansins lív, eftir tí ið kemur frá feirri síðu, ið ikki hava tað minstu fatan av, hvussu vandamikilt og Otrygt sjómansins lív er. Og hóast hitt sjófarandi fólki, tað eru Før- oyingar ella av ødrum tjóðum, fólkaferðin er tann sama. Innan ikki skilja sjómannsins, fíra veggja, har tey tað óttafulla lív kunna tey loyva sær at gera atfinningar bæði at einum og ødrum sjófólkinum viðvikjandi, og stundum skera allar yvir ein kamb sum eitt lítið sidad fólka- ferð og stundum okkurt verri. Tað kann berast yvir slíkum, satt frá tí sýnishorni, at tey kenna ikki sjómansins lagnu, og eru tí so tápulig at geva seg í lag at tala um teir. táið ríkisstýrið, frá tí Men erðvísi er tó vorið, tað frá einum parti av stjórninum ið hevur við handil og sigling at gera, framborið, at mega lítað á at verður alment ikki fáa medicin o. a. í einum lands- parti, til sama ríkið, tá kann tað ikki beinleiðis fyri- Tí at ríkisstýrini í lond- sigandi sjómenn ið hoyrir gevast. um, sum hava nakra sigling, ikki royna at gera sín- um sjófólki lagalig sum møguligt, er illa hugsandi, korini so men her gongur sjón fyri søgn. Handilsráðharrin — sum eis- ini er ráðharri fyri sigling — í tí danska ríkisstýrinum, hevur gjøgnum Føroya amt latið borið foroyskum fiskimonnum boð ikki á, at fáa medicin og annað uppi um at teir als mega líta í Grønlandi, og eiga : teir tess- vegna at verða betri enn væl útgjordir við slíkum, táið Føroyum. Í Grønlandi ikki hildið medicin enn somikið, lendingar kunnu hjálpast við. Fyri at eingin misskiljan skal amtsins teir fara úr verður meiri av at Gren- vera, so verður bræv sett í dagslýsið eina ferð enn: „Handelsministeriet har anmo- det Amtet om at ville gøre be- kendt blandt Fiskerne, at det ikke kan paaregnes, at Fiske- | skibene kan forsyne sig med Medicinalvarer og lignende i Grønland, da de ved Kolonierne og Sygehusene værende Behold- ninger af Medicin og Forbinds- sager kun er beregnet i Forhold til, hvad der skønnes at være tilstrækkeligt til den i Landet værende Befolknings Behov. Det er derfor af den allerstørste Betydning, at Skibene ved Af- gangen fra Færøerne er fuldt forsynede i saa Henseende. Hvilket herved meddeles til- behagelig Efterretning“. Mangt hevur afturhaldid opin- bårad, geringin men tó man henda kunn- haldast at vera hitt mest opinskáraða, ið enn hevur sjó- verið frammi: Føroyskir menn mega ikki líta á at fáa tað neyðturvuligu sjúkrahjálp, um teir koma til Grønlands. Tað liggur vavt innaní hesari kunngering ella hesum tíðindum, sum amtið ber Feroya fiski- monnum. Tað er fara til leiðin er bæði long og heimatiltikið at at fiska, ikki Grenlands drúgv, og so áður enn farið verður hesa longu leið, gerast fiskarar kunnugir við, at teir, um nakað berst á — sjúkdómi, skaðatil- burður — so mega teir greiða alt sum: best sjálvir, tí ikki fæst nakað frá landi, um farið skuldi verðið inn í havn. Tað er aðrar tjóðir gera fyri sítt sjó- fólk, og hvat ið her ráðinum verður boðið ingum. Allar tjóðir lívga sjómannin í sínum starvið munur á hvat ið av ríkis- Føroy- royna at — og Danmørk er ikki nakað men ikki undir hesar fjálgandi veingir, teir undantak í so máta — foroyskir fiskimenn koma mega tumla og túra sum best So mikið siga tíðindini gjøgnum amtid. og ænsa sær sjálvum. Logið er í samburi við, at halda aðrar hospitals- tjóðir skip um tær leiðir, har teirra fiskimenn hava sítt starv. Før- oyingar kenna soleiðis av roynd- um, hvussu beinasom tey fronsku hospitalsskipini hava verið, um Og tó franskar heitt hevur verið á tey vóru tey ætlað til fiskarar Tað var rímuligari og prýðu- ligari fyri Danmørk, um teir sendu skip um tær leiðir við ið skuldi monnum til styðju og hjálp, um Tað eru ikki royna við Grønland, vera sjó- nakað gjørdist á. bert Føroyingar, ið Grønland, har eru eisini aðrar tjóðir. fingið somu tíðindir um medicinviður- Munnu tær hava skiftini í Grønlandi, ella er hetta nakað serstakt fyri Føroyingar? Men at tað framborið, at medicinviðurskift- alment verður ini eru soleiðis, er meiri at kalla ven national Skam«, T, BRODURSKAPUR Kostar kr. 1,50. fjórðingsárið verður bílagt á posthúsinum, brævsavnarstoðum og skrivstovuni. Telf. Fornaldarmyndir, ið týnast. Hvað eru þið, Vestmenn? Það heimsfroðu hjóm, sem hreykti sjer fáeina daga. Hvar er ykkar Grikkland, hvar er ykkar Róm, hvar er ykkar fornaldarsaga ? | Hetta ørindi, ið stendur oman- vert á grein, er tikid úr hinum tiltikna kvæði »Vestmenn« eftir hinum navnfræma íslendska skaldinum, Þórstein hesari Þórsteini Erlingsyni. Erlingson gevur tí nýggju hástóru tjóðini Americu eina ábreiðslu fyri sítt spelkni, og fyri tí í hesum unga erni og landi verandi »aristokrati«, ið ikki ættarbregi ella fornaldarsegu at vísa á. Gullið í landinum hev- ur gjørt tjóðina til tað hon er, einki annað er at peika á. hevur tað allarminsta av Nú kann tað ikki sigast um Foroyar at vit einki beinleiðis hava at styðja okkum til sum fólk. Nakað er av søgu og lítið av fornminnum, men eigasørt fyri fornar dýrgripir. Í ollum teim øldum, Føroy- | ingar hava bygt hesar er nógv borist fyri her, ikki altíð hevur verið fjalt, men í seinru tíðini hevur verið okkum. Her á landi hava nógv eyðkennir verið, ið nú eru horvin, mangar og vakrar fornmyndir, ið eru fyribeindar uttan at Føroyingar | hava átalað tað. | Tað er ikki rætt, at tað verður mestsum oyggjar, sum sum fjalt fyri góðar | Í | innanfyri tað sligið seg til tols við, at slík | voldsverk eru av fremmanda ávum, og sleppa sær sjálvum undan, tí høvudsatvoldin til at so mangt er niðurbrotið og | sundursorlað, at her er so nógv lagt oyði ella á annan hátt for- komið, rænt og selt, flutt út av oynnum o. s. fr., hovuðsætvold- in liggur herheima. Tað kann hugsast at fremmandir menn, ið her í oynnum í seinru árum verið hava embætismenn, at | teir hava verið nakað kaldir fyri teim fornminnum, ið virði fyri Føroy- ingar, og er væl ikki stórt at siga til at teir vóru tað, tí teir vóru jú fremmandir menn landi, id var teimum hovdu Foroyar og heldur f einum alt ov fremmant til at vera | undir somu krúnu sum teir | vóru bornir undir. Men Før- oyingar hava tó altíð bú her á | landi, og um tað fremmandir harrar vísti seg at vóru heldur | kaldir fyri okkara fornminnum og ødrum, ið virði kundi hava í komandi tíðum, fyri eina stóra enn óskrivaða Foroyasogu. So hava Føroyingar sjálvir langt frá gjørt skyldu sína. Tí, høvdu røddir úr Foroyum heyja seg tíðari enn gjørt var, so vildi nógv verið til enn av fornminn- um, sum aldri nú fæst tøkur á aftur. Tað verður so mangt strokið | í okkara søgu, ið ikki átti at verið strokið, og tað verður so nógv forkomið av fornminnum, sum í staðin átti at verið vart, at hann ið hugsar eitt sindur vil viðganga, at ovmikið er mist, bæði fyri nútíðina og fyri fram- tíðina. Fornaldarmyndir týnast og týnast framvegis, til stóran | steinin | verið til. 3. årg. Porto. Bladid 143. | bága fyri okkara søguskriving og tap fyri framtíðina. Verdur framvegis farid fram móti okkara fornaldarminnum sum nú hevur gingið eina tíð, ikki so langt eftir, til Foroyingar kunna spyrjast: hvar er tykkara fornaldarsøga? so er Dømi um, at tað gongur ta leiðina, at oyða og týna forn- okkara, eru tíverri ov vilja vit tí bert nerta við nøkur fá dømir úr heilt nýggjari tíð: minni mong. Og Annar av hinum stóru høvd- ingakynunum, Sigmundur Brest- jarðaður í Skúoy. Menn vitstu á at vísa hvar hann reistur honum, og týðuligur kross- ur var ristur í henda stein. Sjálvandi var ikki har ein berur steinur, har átti okkurt annað Men eingin tyktist at isson var lá grivin, tí steinur var yvir at verið. | geva sær fær um henda: stein, Sigmundarsteinin, sum hann nevndist. Fyri ikki langari tid sfåani skuldi nakad takast til kirkju- garð í Skúoy, og Sigmundar- steinurin var av lagnuni komin soleiðis, at hann var mark, ið nýtast skuldi til kirkjugarð. Menn ið ruddaðu fyri kirkjugarðinum, høvdu eisini til arbeiðis at beina at standa fyri Sigmundarsteininum. Teir bóltaðu henda seguliga stein um koll, og vísti tað seg sum har var eitt heilt gravkamar undir niðan, gjørt av hegdum og við navnamerkjum íristaðum steinum, nógvir sneggir og væl høgdir. Ein maður var viðvtil hatta skilaleysa starv, sum tó var so flógvur um hjartað, at hann ikki orkaði at síggja- ált hetta forkomið, og hann tók' av sínum eintingum til hús nakrar vakrastu steinunum, tað vera synd, at'alt skuldi verða beint fyri bakka. (Tað id hesin maðurin bar' til hús er nú til skjals í Skúovyar kirkju). Hesin sami mådurin royndi eisini at fáa Sigmundar- uppaftur at standa eina aðrastaðni. Hugsa vit, at onkur seinri í tíðini vil fara at granska ikki bert henda stein, men eisini kring um hann og undir nidan honum, skuldi tað ikki undrað um hansara positiva úrslit er, at alt hetta roksið um Sigmund- arsteinin bert er ein gomul lygn ið ongantíð hevur Førovingar hava sjålvir villeitt granskarin, og hann kann bert styðja seg':til tað, ið lítast kann á. Hetta var bert eitt daemi. Koma vit so til Havnar, ið skuldi verið midstødan í okkara fornaldarsøgu, so er her so av teim hann helt um nakað, syndarligt farið um okkara gomlu fornminnir, at tað er til lítlan heiður fyri bæði by og íbúgvarar. Her er hitt gamla tingstaðið, Tinganes, nú so umbygt og »restaurerad«, at skjótt lítið er eftir uv tí ið hevur søguligan tydning. Har afturat kemur, at hitt forna tingstaðið við ellum sínum bygningum er komið á fremmandar hendir. Corps du Garde« er soleiðis viðfarið, at nú er bert steinurin við Gabel's sigli í eftir, ið síga a %