týsdagur 5. mars 1929síða 3

men okkara egnu, ja kanska ikki eitt einasta orð; men hesin sannleiki ger ikki ta roynd til einkis, at hin prentaða benin í einari stillari stund kann leiða hugan burtur frá heimsins larmi og gangi í tíðini og beina hann á tær leiðir, sum føra upp til Guds friðs dýrd, sum vara um aldur og alla ævi. Bekurtilfiskiskipini. Felagið »Vardin« og aðrir hava sent umborð í skipini bókapakk- ar: »L ódn og logn« (5—6 eint.) »Føroysk kvæði (gylta bók). Tvær prædikur: >Reis teg upp til livs« og »Jesus innanborda«. »Vinarlig hjån« og ymisk Varða- hefti. Prísir á fiski og lýsi í útlondum. Barcelona 31/2. Klipfiskur 93—94 pesetas pr. 50 kg. Neapel 7/2. Íslandskur klipp- fiskur stórur 340—330 lire pr. 100 kg. Aalesnnd 15/1. Klippfiskur 13,50 kr. pr. vekt. Saltfiskur 5,25 kr. pr. 20 kg. Lýsi: damp- smeltað óklárað 80 kr. pr. td., klárað 95. kr. pr. td., brúnblankt 17 kr. pr. td., brúnt lýsi 33 kr. pr. td. Stórsild pakkað í 110 kg. bl. 13 kr. pr. td. (Kursir: Í pesetas I lire 19,7 oyr.). 59 oyr. Fiskiskapur Noregs. (Eftir »F.s Gang« nr. 8). Torska- veiðan hevur til at byrja við verið sera góð í ár, bæði við Lofoten og á ødrum plåssum norðan fyri Tróndarlagið. Við Lofoten er í ár fingið meira enn tværreisur so nógv sum um somu tid í fjør. Driftin hevur eisini sterri. Í Tromse hevur verið góður liskiskapur í ár. Veiðumongdin er 3933 tons í móli 1426 tons í fjør. Á Finn- markini vóru í januar mánaði 15 milliónir kilo meira enn um somu tíð í fjor. Við Yttersiden er eisini avbera góður fiskiskap- ur í ár; veitt er meira enn 3 ferðir so mikið sum um sama mundið ifjør. Á Hálogalandi og við Salten eru í ár longu veidd 463 tons ímóti 264 tons í fjør. (Eftir »Fiskets Gang« nr. 9). Við Lofoten er ikki fingið nærtil so nógv nakað år í 15 år sum í år, 15,1 milliónir kg. ella 'a. 5 milliónir í tali ímóti 1,5 millión í fjør og 4 millión í tali í 1927. verið Hin samanlagda veiðan fyri | best munin alt Noregsland var 23. februar 42,5 milliónir kg. ella ca. 14,2 milliónir í tali. I 1927 sum er besta flskiår av 15, var talið um somu tíð 9 milliónir. Av veiðuni í ár er stórsti parturin farin í salt, ca 30,000 tons. Ráfiskaprísirnir eru ringir í ár 11 til 13 oyr kg. Feroya fiskiláns- grunnur og sjólívið hjá Feroyingum. Síð- ani Andr. Ziska ferðaðist um landið og savnadi saman pening til Skipafelagið, hevur ikki verið tikið so javnliga væl undir nakað mál, sum undir fiskilánsgrunnin (tað id av er). Ca. eitt hundað- túsund krónur í fyrstu atlogu, var ikki eiti á byrjan. — Vón- andi er, at komandi ár vil leggj- ast væl afturat, tí ikki er rætt, uttan hver fiskimadur, sum nakað hugsar um seg og sínar javnlíkar, leggur sínar 10 kr. til hvort halvár. Tað er jú fiskimonnunum til frama, at hesin lánsgrunnur ella banki skal virka. Ein og hvor, sum verið hevur til skips sjálvur tjúgundi ella sjálvur átjandi við okkara smáu sluppum, veit, hvussu trongligt hetta lívið er. Trongt er við skerstokkin, lå allir skulu standa við snori, og mong illbønin verður loyst um fesjan og flokjur; men enn verri er niðri undir bakkdagar- nar, matarroykur, tubbaksroyk- ur og deymur av sjódálkaðum klæðum leggst fyri bróstið á honum, ið veikur er, so at mangur fær lívsvarigt mein av tí, tó tá tað bert er bakkveður, kann ein fara uppá tiljuna at svala á sær, tá hann vil; men hvussu skal vera vorðið, tå ódnardagarnir og ódnarnæturnar koma og alt má vera afturstongt fyri sjógv, tå er eingin gluggi til fríska luft, og tílíkar lotur man mangur minnast illt afturá. Tað eru hesi ringu viðurskifti, sum fiskilånsgrunnurin skal bøta um. Tað verður sagt, at storri partur av foroyskum sjófólki er heilsu- brotin og tægrasprongdur áður aldur er hálvslitin, enn av sjófólki í nøkrum oðrum landi, og man hetta helst vera rætt; men hvar er skuldin? Er hon ikki tey avbera ringu viður- skifti, sum okkara sjófólk livir undir? Yvaleyst er hon tað. Teir fáu sum verið hava við temimu stóru og nýggju skip- unum, sum nakrir múgvandi undangongumenn hava fingið sær hesi síðstu árini, kenna millum smá og stór skip at vera við og ásanna at trongrúmið innanborðs verður okkara sjófólki at bana, um íkki bót fæst. Meðan fólkatalið er raksið frá 18000 til 25000 hevur skipatalið staðið við, og tá allir menn vilja sleppa tilskips, (ann- að býðst teimum jú íkki), vera skipini sjálvsagt ovmannaði, so eina av teirri grund er neyðugt at økja um tonsanøgdina á okk- ara fiskifiota. Tað er so sum tíðirnar eru, vón til at tað verð- ur betur at fremja hetta mál við at vaksa um skipastøddina enn at økja um skipatalið. Føroya fiskilånsgrunnur kann, um hann verður tað, hann er tilætladur at verða, hjálpa okk- um at fáa pening til nýggj og størri skip, útbúgvin soleiðis, sum tað sømir seg at hava tey for útbúgvin, sum okkara ung- menni skula vera innanborðs á, um vit skulu tora at úr teimum skal skapast ein ætt, sum skal bjarga landi okkara undan lýning og húsagangi. Al kropparnir skili sum nú er, er ringt, men enn verri er, at okkara fólk verður andaliga spilt av ti, at tað í 7 mánaðir av hvørjum ári má balast undir korum, ið eru so langt frá teimum, sum roknaði vera fyri mentamanna- kor nú á døgum, at tað illa er nevnandi. Vit hava leingið bíðjað í tóman heim eftir at fúa hjálp vóna, af slítast upp av (ti uttanifrå, og útlitið er ikki betur í ár enn í fjør; nú er tí best at vit sjálvir taka okkum um reiggj og vit eru heri vit standa saman og hava viljan. Foroya Fiskilånsgrunnur er tess forir ikki bert eitt fíggjarligt mål; hann er eisini eitt menningar- og eitt mentunnarmál. Hvor fiskimadur má hugsa um, at hann kann veita bæði sær og sínum eftirkomarum vón um betur kor at arbeiða undir, (so at teir vera førir at náa tí máli, sum vit ikki vóru forir at náa, tí vit hovdu ov ring kor við at takast), um hann letur 10 kr. hvort hálvár til fiskilánsgrunn- in. Vil hann minka eitt sindur um tær ónyttu verur, sum vit allir brúka ov mikið av, missur hann einkið; men vinnur tvi- falt vi at lata tær 10 krónirnar um hálvárið. Vónandi vilja eisini allir skip- arar mæla fólkinum (til at styðja hetta góða mál, tí allir menn, ið hava gjørt sær fiski- skapin til vinnuveg, mugu síggja hvussu tørvuligt tað er, at vit fáa endurnýggja og vaksið um okkara fiskiskipaflota. Úr Føroyum. Tórshavn. Framstig. Nú ein dagin lógu á Havnarvåg 15 foroysk skip, id skuldu til fiskari. At tað liggja 15 skip á Havnini hesa tíð- nú ikki so sjåld- samt, men tað, ið forvitnisligt var, er, ina av árinum, er at av hesum 15 skipum høvdu all Slíkt framstig, táið hugsað verður aftur um motor uttan eitt. má kallast ta tíð, tåid Førovingar tóku motorin úr skipum, sum komu til landið. Og sást eitt hendinga skip tá í tíðini, ið hevði motor, var nógv talað nm tað. Nú eru vit tó so langt komnir, at talað verður um, at eitt skip íkki hevur motor. A. Samuelsen har sendt »Dimmal,« Positiviteten af sin Rigsdagsvirksomhed, nemlig det af Folketinget vedtagne Forslag til en dansk Tugthuslov. Hr. Samuelsen er noget fortrydelig over at nævnte Lov har faaet Betegnelsen Tugthus- loven i Stedet for dennes Døbenavn: Lov om »Værn for Arbejdsfriheda. Naar der í den danske Udgave af Tugthuslov er indsat 100.000 Kr. eller simpelt Fængsel«, er det jo forklarligt, at man ikke vil hensætte jævne Fagfor- Straffeanstalt, „store og finec har deres Erhvervs og Bismarks »Bøder pan eningslolk, í samme hvor de Ophold. Saa hellere simpelt Fængsel. Nýtt breyðslag. Fr. Restorff, bakarameistari, er byrjaður at selja nytt breyðslag, ið skal vera sera gott fyri heilsuring fólk. Breyðið bakað av einum særlignm hveitimjøls- nevnist »Gero«-breyd, slagið: »Gero«-mjøl. Læknar ráða fólki til at nýta hetta breyðslag ístaðin fyri ónyttugar køkur og annað hvíta- breyð. Táið breyðið er deiggj, sipar tað í smækki bakað uttan súr- nógv til góðan hveitikornsdryl. Føroya Ungmannafelag.*) Kyndilsmessudag varð settur í Føroya Ungmannafelag. Tó at ferðingalíkindini vóru meira vánalig, høvdu tó nóvgdin av feløgnum sínar umboðsmenn á fundi. Aftaná at formaðurin hevði greitt frá starvinum í tí lidna árinum, bar hann fram heilsu og gávu frá harra blaðstjóra Rolf Tommesen, Oslo. Gávan skuldi sendast til øll ung- mannafelog og var hitt prýðiliga verki »Edda-Kvædi« úr hondum greitt av Iver Mortensson-Egmund á norskum máli. *) Av misgávum komu hesi tidindir ikki við í seinasta blað. Blaðst. Hus til Salg. Godt beliggende Pakhus sæl- ges billigt om kontant Købslag kan ske i Ugens Løb, M. Mørk, Tlf. 233. Thorshavn. TIf. 238. Umframt tey mål, sum felagið i fjør hevði borið fram á tingi, vóru onnur nýggj eisini til umrødu. Samtykt varð millum annað at virka fyri útgávu av einum foroyskum lógsavni, foroyskum lestrum, foroyskari fugla- og djóra- søgu og teimum føroysku bygda- søgunum. Samtykt varð síðani gjørd um, at skuldi vera settur heimi å Sandi um hvitu- felagsins árligu fólkafundur sunnuleiti. Í felagsneyndina vóru kosnir: Påll Patursson: formaður. Nyholm Debess: næstformaður. Th. J. Johannes Guttesen: skrivari 11. S. Jakobsen: skrivari. Poul Olsen: skattmeistari. „Carlsberg“ar- ølid er sterkt enn sum áður. Chr. Matras hevur í »Vardanum«, seinasta hefti, drjågvan håsong til sjálvan skrivaður óbundin í fleiri táttum. So kært er »eg«id vorðið honum), at hann tekur sær nåtasid uppá, og sprænir at ollum, ið ikki mega koma innum hansara tronga sjónaring. Gott fyri hann, at hann finnur so fáar »verdigar«, so kann han hava allar beint fyri nøsini á sær * og ølid verður drjúgvari. Var tað ikkt hentari, at Chr. Matras hevði roynt at fingið eitt sindur betur skil á tí føroyska máli, ið hin Matras langan og síns, hevur nomið (her átti skeggið at staðið honum nakað nær høkuni), so at tað foroyska mál, sum Havnar- læra í heiminum íkki verður spilt og forkomið í skúlanum, og bornini bera tvatl heimaftur í staðin. Men Chr. Matras skal kanska ikki fåast við tað, ið hent kann vera i tí praktiska lívinum, og ølpening- ur er oftast illu komin og kann tí eisini, uttan at gramt seg verður um born Í tað, fara óhentur burtur. aðalfundur Í nærum eitt ár — í heilum — hevur Chr. Matras nú verið í Feroyum. Okkurt man fara at hanga úr síða nevi hans, táið hann hevur sitid her ein hundsaldur. So mikið er vist, um hann er ektabarn ; rlsbergarølinum og einkarbarn hjá onkrum líkadánum legi. Sacco--Vanzetti. (Si greinina í seinasta blað). Frá tí, at Sacco og Vanzetti vóru settir fastir og so víðari fram, settist ein nevnd niður í Boston við tí enda- máli at fáa teir frígivnar. Í hesi nevnd hevur hópur av monnum og kvinnum sitið rík og fátæk tey harmaðust yvir rættlovsid og vildu seta alt inn, fyri at tveir sakleysir menn ikki skuldu verða dømdir. Enn situr henda nevnd, og endamålid er at fáa sakina framaftur og minnið um Sacco og Vancetti reinskað. Ver. Eiríka. (Ein heyst-soga). III. Óveðrið var skjótt eftir seg, sum vanligt er um heystið, og dagin eftir var veðrið at kalla gott; tó var sjógvurin ikki slætn- aður enn, lil tess var hann ov- mikið rørdur av tí harða stormi dagin fyri. Eirika var tíðliga á fótum morgunin eftir, táið hon merkti, at stormurin var linaður. Fyrsta stig út um gåttina var oman at fjøruni, fyri at kanna um sjó- líkindini. Men ikki var av tí besta — minni enn so. Enn skolaðu aldirnar langt niðan undir neystini, og brotini frá teim hogu aldunum, ið komu inn móti strondini, fullu tung og hørd, og fleiktist froðandi. Tó var ikki tann megi í brot- unum í dag, men skolid og skúmið var tað sama og aldan floytti eins langt niðan. Eirika lat upp neystardyrnar í erva og fór at kanna eftir, um alt var í tí stóra bátinum, sum átti. >Jú, her er alt sum tað skal vera«, helt hon og tók báð- ar hendurnar um bakstavnin, meðan hon skoðaði oman í hitt sjóðandi aldurunið. Leingi stóð hon soleiðis og hugdi og grundaði yvir, hvat ið best mundi vera at taka sær fyri. Brandur var afturkomin, men sum sjógvurin var f dag, var ikki hugsandi, at hann kom heim. Nú slepti Eiríka takinum, ið hon hevði um stavnin, hugdi aftur niður í bálin, skimaðist uttan um seg — og fór so til hús. Hon fór so í holt við dags- starvið, ið byrjar við at kóka kaffi um morgunin. Táið tað var frá hondini, fór hon út í tún, oman í bygdina, og hevði í huga, at finna Katrina, fyri at lætta eitt sindur um sinnið. Tað lívar upp at fáa latið eitt sindur frá sær. Táið hon kom inn til Katrina, var hon íkki enn uppi í morgun, hóast klokk- an var 9, og Katrin var annans altíð so morgunløtt. Eiríka gekk stillisliga til seingina, har Katrin lá, og bað spækuliga: Góðan morgun«. Hon kendi fullvæl, at tað ikki var av ong- um, at Katrin ikki var komin á føtur so seint á morni. Katrin læt eyguni sáttliga upp og royndi at svara aftur. Eins og ein teskan kom tá fram úr henni: Góða Eiríka, eg eri so ússalig í morgun, men tað var heldur einki skil á, sum tað var runnið við kúnum ígjár. Tað vóru tó krýartúr. Áh, eg eri so ússalige. „Hvussu ert tú vorðin so skikk- að, Katrin?<. spurdi Eiríka. Katrin greiddi henni so frá til- gongdini undir heimrakstrinum. Hon var eins og Eirika farin burtur úr flokkinum, tí kúgv hennara var farin burtur úr táið tey nærkaðust bøgardinum, og var farin suður eystureftir, renn- andi sum óð. Katrin royndi at fylgja henni, men kúgvin skákaði sær soleiðis, at hon var komin oman um hamarin, har eysturi, sum brattlendið byrjar. Katrin hugdi út av hamrinum og sú kúnna, ið gekk við ferð oman eftir, og fyri ikki at ganga umveg og kanska verða ovsein, hevði hon ætlað um hæddina og miðað eftir, hvar best var at leypa útav. Í einari kloyvu helt hon vera lægst, og so leyp hon. Táið hon kom niður á tað bratta undirlendi, bóltaði hon fleiri ferðir rút, sorlaði dylluna og meinslaði seg heldur illa um mjødnina. Tað sá hon við lað sama, lí klæðini vóru har rivin og skrødd. llla var hon til føts aftaná hetta, men kúnna mátti hon hava heim. Fad gekk nú so dånt, at fáa hana til gongu. Men ikki man kúgv hava verið rikin ta leiðina fyrr, og Katr- in dugdi ikki sjálv at fata, at hon var komin fram. Ødrumegin havið, snipst niður fyri, og hinumegin útsynningur, rínandi og hvínandi, og hverja letu kundu hon vænta at fara útav. »Heim komu vit — og nú liggi eg her, ikki ment at rera meg, og ikki at hugsa um at reisast úr seingini«, endaði Katrin frå- søgnina. Eirika kendi kaldasveittan renna sær eftir rygginum meðan hon lyddi á Katrina. >Tú mást fáa læknahjálp í stundini«, segði Eiríka, uttan at hugsa um, at tað enn var ódn í sjónum. >Nei, fást ikki viða, helt Katrin, „hetta man fara at javna sega. »Nei«, svaraði Eirika, vert tú farin útav har suduri, og hevur meinsl- að teg, so eigur tað at vera nóg meint, og her kemur læknahjálp ongatíð ovskjótt. Nú fari eg beinan vegin at biðja fólk til Havnar. reiðara. Eiríka var skjót av durum, og Báturin stendur til SEP rente tr — Fosen porn. EAT se