týsdagur 30. apríl 1929síða 4

8 Fi ht #1 VH + pi i P 81 F i ki | Bi i 3 6 i kl r Bí K Í 8 Føl I På 58 4 í F + á i Fi Á i 4 we | FB + 1 t +» j i er H md “% ver vinnandi maður ver vinnandi kvinna minst ein lut í LÅ + Sjóvinnulánsgrunninum. Sækketvistlæ d 48 0 Et - Kt: hú fø m. re samme Kvalitet 125 cm. bred 96 Øre pr. m. Ubl. Skjorter 200 Øre i lille og middel Størrelse, stor 225 Øre, svære uldne Herresokker 100 Øre, svært ubl. Flonel 70 cm. bred 65 Øre pr. m. Viskestykker 36 Øre. Vaffelhaandklæder 48 Øre, kulørte Lommetørklæder 15» 45 cm. 325 Øre pr. Dus. Fuld Tilfredshed eller Pengene tilbage. Forlang illustreret Katalog. SÆKKELAGERET, Sct. AnnæPlads 10. København K. Kunngerd. Valstyrid í Tórshavn kunnger her, at fólkatingsval verður Térshavnar valdomi miðvikudag hin 29. mai 1929 í Tingstovuni - Tórshavn. Stemmað verður í tíðini frá kl. 10 fyrra part til kl. 1 3 seinna part til kl. 8 seinna part, seinna part og tínæst frá kl. og verður tå ikki givið uppat, so leingi veljarar enn koma at stemma. Tórshavn, 3. apríl 1929. Fyri valstýrið Jens Pauli Andreasen. „Hann uppesir fólkið“. (Týtt eftir Íslendskum). IT. er, at einhvør mikil øsing er Á vási millum fólksins, sum var vitni til hetta kraftarverk. Bæði evangeliuni flyta fram nærum einsljóðandi setning, hvar greitt Tað er ikki tørvur á at lesa evangeliuni við nøkrum serstøk- um eftirtonkum til tess at koma eftir tí, at tað er mannfjøld á Gýðingalandi, sum vil gera Jesu til kong. Allir kenna fråsøgnina um tå Jesu reið inn í lerúsa- verður frá undurverkinum, og ljóðar hann so: »Og straks bað hann lærusveinar sínar fara i lem, og hvussu hann tå var | båtin og rógva yvir um undan fagnaður av fólkinum sum ein kongur við miklum hátíðleika. Og tað er ikki minni greidligt Tað er einki at ivast um, at áeðrum stoðum í evangeliunum, | tað er okkurt stórvegis á vási. men sum færri munnu hava | Jesu noydir lærusveinar sínar | at fara í bátin. Hann vil vera sær, ímeðan hann slapp sær frá mannfjøldini«. givið æns. 1 ollum fýra evang- eliunum er fråsagt, at Jesus | einsamallur fyri at sleppa sær mettaði mannfjøld við einum | undan mannfjøldini. Av hesum sindri av breyði og fiski. Bæði evangeliunum sæst ikki, hvat Markusar- og Matheusarevang- elium siga soleiðis frå, at skiligl orsøkin til øsingina var, men Jóhannesar evangelium gevur frágreiðingina. Táið greitt er frá undirverkinum, lá er sagt soleiðis frá: >Táið Jesus var varur við tað, at teir ætlaðu at koma og taka hann við makt og gera hann til kong, fór hann aftur avsíðis upp á fjallið eins- amallur. Og tá verður greitt, hvussu háttað øsingin er: Mannfjøldin, sum hevur fingið slókt hungur sín, vil gera Jesus til kong og ætlar at taka hann við valdi. Sanniliga hava lærusveinarnir vilja studla til, og tessvegna sleppur Jesus sær fyrst frá teim- um, og síðan loysir hann seg frá mannfjøldini. Men tá er eftir at gera sær greitt, hvat voldað hevur hesa trá fólksins til at gera Jesus til kong. Hvat er tað sum rembist so í fólkinum, at tey enntá við valdi vilja taka Jesu fyri at hann skal fremja vilja teirra? Sumir halda, at atstoðurnar hava verið tjóðskaparligar. Hjá fólkinum er vaknað trúgvin á tað, at Jesus var hin fyrijåttadi Mesias, og tå var tað hansara verk al frelsa tjóðina undan yvirvaldi Rómaranna og gera hana mikla og velduga, so sum hon hevði verið á døgum Davids og Salomons. Men frásognir evangelistanna geva ikki atstødur til at halda, at so hevur verið. Tær flyta ikki. eitt sindur fram, sum bendur á tað, at tað hevur verið fólksins ætlan, at gera uppreist- ur móti Rómarunum við Jesu sum oddamanni, heldur ikki er eftir Jesu eitt einasta orð, sum vitnar um, at hann hevur verið ímóti rómarskum yvirvaldi, ella hevur birt upp undir sjálvræðis- huga tjóðarinnar. Um so var, at menn trúu ti, at Jesus var Messias, var tað nóg mikið til at geva sjålvrædistrå tjóðarinnar vind undir veingirnar, lí so hevði verið litið á, at tað sjålv- andi var Messiasar verk at loysa tjóðina = undan fremmandum valdi. Men móti hesi áskoðan skal bendast á tað, at lað er ikki boðskapur Jesu um flað, at hann er Messias, sum er tað fyrsta til at gera hann fagnaðan millum fólkið. Lærusveinar flokkaðust um hann, hóast hann ikki við einum orði boðaði frå, at hann var Messias. Lat okk- um leggja til merkis fråsøgn Markusarapostuls, sum hildin er at vera hin mest álítandi heim- ild um lív Jesu, og hetta er tað stutt áður hann fer av stað til Jerusalems fyri seinastu ferð, at hann spyr lærusveinar sínar, hvonn fólk siga hann al vera. Og teir svaraðu tí, al sumir siga, at hann er Johannes doyp- ari og aðrir Elias og aftur aðrir ein av profetunum. Teir neyndu einki um í svari sínum, al nakar hevði gitt hann at vera Messias. Tá spurdi hann læru- sveinar sínar: »Men hvenn halda tit meg vera? Tá gav Pætur hitt kenda svarið: >Tú ert hin livandi sonur Guðs“. Henda frásogn sýnir ikki bert tað, at lærusveinarnir ikki høvdu verið varir við ta trúgv hjá ljóðini, at Jesus var Messias, men meira hitt, at Jesus ikki hevði boðað tað fyri lærusvein- um sínum. Av hesum sæst, al tað ikki var fyrst og fremst trúgvin á Messiasartign Jesu, sum gav honum fylgisveinar. Ennmeir kann hugsast, at trúgv- in á tað, at Jesus var Messias, torvaði ikki at vera so sterk, al menn fóru at líta å lað, al hann skuldi bróta tað okið sum fremmanda yvirvaldið hevdi á tjóðini. Vónirnar sum tjóðin ól í brósti um Messias, vóru ymiskar. — Hann var frelsari tjóðarinnar eftir trúgv hennara. Hann var lekjarin fyri hverja neyð, sum tjóðin píndist av.... Vónirnar um hann vóru ti misjavnar eins og lagna mann- anna er misjøvn. Men tað sum týðuligast sýnir, at osingin ikki er Í sambandi við Rómverjar og yvirvald teirra, er tað, hverjir flokkar skipast um hann við og ímóti. Fremstir í mótstoðuparti hans- ara eru teir menn, sum vóru mest hugaðir fyri at loysa tjóð- ina undan fremmanda yvirvald- inum, so sum Fariseararnir. Men umboðsmaður rómverska valdsins, Pontius Pilatus, finnur onga sek hjá Jesu og sær onga atstødu til at óttast ávirkan hansara. Og 16 at rópt verður eftir honum og sagt, at Jesus sítur at gjalda keisaranum skatt, og at Pilatus ikki er vinur keisarans, um hann gevur Jesu leysan, tå er tað ikki umhugsun hansara fyri rómverska valdin- um, sum ger lad, at hann stað- festir deyðadómin, heldur veik- lyndi hansara móti óndskapi torfylgjuranna. Men hvat er tað sum birtir undir teir sum vilja gera Jesu til kong? Og hvorjir eru teir sum vilja gera tað? Í møtstødupartinum eru ikki þert einstakir menn, heldur er talan um heilar klassar millum fólkið. Tad er talað um høvuds- prestarnar, fólksins elstu, Hero- desarmenn og Fariseararnir. Og tá verður greitt, at allir yvir- klassar — tjóðfelagsins, sum Á ymsan hátt vóru mólstoðumenn, sameinast í mólstoðuni móti Jesu. Og tå eru eingir uttan undirklassarnir eftir til at vera teir, sum vilja gera Jesu til kong. Tað bendir í tað ætt, ut øsingin, sum verið hevur um Jesu, hevur verið klassakampur, og undirklassarnir hava hyldað Jesu sum oddamann sín. Og ein av teim klugum, sum fram eru bornar móti Jesu styrkir hetta almikid. Ilon ljóðar so- leiðis: »Hann upposir fólkið við tí sum hann lærir um alla Judeu, líka frá Galileu, har sum hann byrjaði og higar«. Teir fylgja slóðini allastaðni reis- ist sumu osingaraldan, hvar sum hann kemur og flytur boðskap sín. Tað er vituligt, at har sum slík kærumál eru løgd fram, har fylgir eisini kravið um deyðadóm. Aldri tykist slík at- stóða al vera til at grípa í teymarnar, sum tá kúgaðir fólkaflokkar eru østir til upp- reistar. Um gruni hevur fallið á einhvonn, at hann hevði voldað tað, tá hava dagar hans- ara ofta verið skjótt taldir. Og nú er at kanna eftir, um vísast kann á nakað í bodskapi Jesu ella framkomu, sum hevur voldað tað, at uppreistarhugur vaknaði millum fólkið móti leimum ráðandi. (Framhald.) Givid út av socinldemokratiskum felogum. Blaðstýrari: M. S. Viðstein, Prentsmiðja »Førova Social Demokrat«s, Torshavn. 6 64 VI. Hermannalid javnadarlid. Ein hardur dystur. Aftanå 1848 kom konga- og ríkmannavaldið omanåaftur í Tyskalandi og alt arbeið fyri fólka- frælsi mátti havast í loyndum. Serstakliga var ein flokkur av teimum, sum staðið hevdi á odda javn aðarmanna samankomin í Sveits, har teir eina tíð kundu starva í friði: »Neue Rheinische Zei- tung“ mátti ganga inn. Marx fluddi til Paris og síðani til Londonar. Engels tók til vápna og var eina tíð uppi í teimum, sum bardust fyri frælsi í Baden og Pfalz; men so rýmdi eisini hann til Londonar. Hóast hitt hægra borgaraliðið vid kongum of fúrstum nú hevði sigrað, gekk tað smátt við at Eysturríkið og skapa eitt sameint Týskaland. Proysin vildu bæði vera á odda, og forbundsdag- urin í Frankfurt kundi einki gera, tí tað var ómeguligt at koma uttanum hitt proysiske valdið. Proysin hevði eisini ein útsending á forbundsdagn- um frá 1851—1859, sum ikki var nakar undan- støkkingur, hann æt Otto von Bismarck. Ind var íkki møguligt fyri hitt frælslynda borgaraliðið, teir sokallaðu Liberale, at koma til maktina heldur, tí hóast Eysturríkið og Proysen tel- vaðu um forsætisrættin í einum sameintum Stór- tyskalandi, so vóru tey tó á einum máli um at halda ímóti teimum liberalu, og hesin flokkur hevði ikki megi til at seta seg upp ímóti Eysturríki-Proysen. At stovna eitt sjålvstætt Proysen var eisini ómegu- ligt vegna klandur ímillum afturhaldsflokkin og teir liberalu har. Undir hesum viðurskiftum fer Frederik Wil- helm frá sum proysakongur vegna heilsubrek, og bróður hansara Wilhelm I verður í 1858 kongur í staðin. Hann var ein maður, sum så hvorja leið Proysen mátti ganga fyri at nåa framat valdinum, og hann visti sær ein g6dan hjálparmann. Í sep- tember 1862 gjørdi hann Otto von Bismarck til sín forsætisráðharra. Longu meðan Bismarck sæl sum útsendingur í Frankfurt, var tað honum greitt, at skuldi Proy- sen verða hovuðsríki í Týskalandi mátti tað ger- ast tað við einum sterkum herlið. Longu tå glamp- adu fyri hugsjónum hansara orðini: „Blóð og jarn“, sum seinni vórðu hansara opinberu loysunnarorð. Hovuðsendamálið hjá hesi nýggju proysa- stjórnini var nú al styrkja herliðið og fremja oll mál. sum kundu tæna einum sterkum herlið til frama, og gera landið sjálvbjargið í krígstilfelli: Bismarck sá fyri sær í Týskalandi tvær meginrørslur, sum bådar høvdu fastar tekur á mannahjørtunum. Onnur var tjóðskapskenslan og hin var javnaðar- rørslan. Tað var honum greitt, at hann mátti rokna við báðum, og hann var brålt búgvin at taka tær báðar; men hverja á sín hátt. Tjóð- skapskensluna hevði Bismark vón um at vinna og nýta sum amboð fyri at fremja síni endamál við Proysen, hon kundi eldast upp sum bál undir militaristketilin og leggja eina andaliga glæmu yvir blóðið og jarnið, tí skuldi hon lívgast. Javnaðar- rørslan harafturímóti var í síni instu grund ímóti lí, sum Bismarck ætlaði at fremja, við henni kundi hann ikki úttinna nakað av tí hann vildi, tí mátti hon verða kúgað og helst verða dripin. Soleiðis byrjar tá tann bardagi millum stjórnar- vald og javnaðarmannaliðið í Týskalandið, sum ikki fekk enda fyrr enn keisaravaldið small í 1918. Herði stjórnarvaldi ein sterkan og harðan oddamann í Dismarch, so vóru oddamenn javnað- aðarmanna heldur ongar bloytur, og ti kom dysl- urin at vera bædi langur og strangur. Novn teirra eru heimskend og vilja lýsa so- leingi fáni javnaðamanna veitrar yvir fold. Ferdinand Lassalle, August Bebel og Wilhelm Liebkneckt vóru hver å sín hált slóðbrótarar fyri tí javnaðarflokki, sum bjargaði Týskalandi undan deyða, tå tað hermannavaldi, sum Bismarck legði grundarsteinarnar undir, hevdi stýrt tað í ólukku. Tann javnaðarrorsla, sum Karl Marx reisti, var grundað á vísindaliga granskan og bygd upp við einum lítaleysum hugsunnarkynstri; men hon talaði ikki somikid til hill einfalta upprunalig: hugsunarliv mannana sum til hitt bjartað vitið. Ferdinand Lassalle birti upp Í Tyskalandi eina javnaðarorslu, ið talaði beinvegis til kenslu- lívið. Hann var sjálvur ein eldandi sál, og hann setti við orðum sínum eld í mannahjørtuni; men hann var tó so langt sum nakar frá at flotna út í kámum talumátum, strangt vísindalig og full av