mikudagur 22. mai 1929síða 1

"FOROYA : SOCIALDEMOKRAT FRÆLSI Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, Eykabl. 20 oyr. á 3. og 4. síðu. Við størri lýsingum fæst avsláttur í prísinum. Navnið Konoy er óloysuliga knýtt til F. F. virkismaður í fiskimunnafelaginum, men alt sum tíðin líður, verður tað alt klárari Væl er Konoy ikki longur og klárari, hvussu Omøguligt tað er at loysa navnið Konoy frå merkinum F. F. Tad stóð gný av Konoy, meðan hann virkaði i felagið okkara, meiningarnar um hann vóru greiðar fyri og ímóti. Allir, sum sóu og falaðu uppgávu felagsins rætt, søgdu, at hann var maðurin. allir teir einiveldisharrar í okkara fiskivinnu, sum felagið vendi sær ímóti, Allir, sum høvdu misstrågv til felagsskapin, og ogdu, at hann gjørdi illt verri, mong vóru tey álop, Konoy fekk, bæði opinber og í loyndum; men hann herdið seg ímóti teimum og helt áfram við virki sínum liskimonnum til frama, og nu aftaná mugu allir sanna, at arbeið hansara bar góðar fruktir. Í Decembermánaði 1910 sendu 23 manns år Gøtu út eitt bræv til Føroya fiskimenn. harí teir maldu til at stovna eitt fiskimannafelag. Konoy var ikki millum undirskrivararnar; men ivaleyst mundi hann vera tann, sum aftanfyri stóð. Tá so sendimenninir, 80 í tali, komu saman í Tórshavn í februar mánaði 1911 og har stovnadu felagið, var Konoy valdur til formann, og frå tí degi til 31. december 1926 var hann formaður felagsins. Eitt valt lið av sysluformonnum hevði Konoy uttan um seg: Johan Fr. Ludvig, Porkeri, Rasmus L. Siirsjøld, Hvalbø, J. H. Hjalt, Sandi, Hans Berthelsen, Strondum og Daniel Klein, Gjógv, kunnu vit nevna sum nakrar av teim fremstu, og har vórðu fleiri, sum árini liðu; men tá til skarpskerðingar kom, var tað altíð Konoy, ið orðini fordi. Nú, tå 8. P. úr Konoy stillar seg sum kandidatur til fólkalingsvalið ímóti A. Samuelsen, kann tað vera vert, at fiskimenninir vera mintir á tað, sum S. P. år Konoy hevur avrikað teimum til frama. Hin 25. og 26. Januar 1912 skuldi fyrsti bardagin standa fyri álvara. Nú var felagið lógskipað, og nú høvdu álitismenn kraft ráðgerð um hina galdandi kontraktina við reiðarafelagið ,Færøernes Rederiforening“, sum stovnað var nøkur år frammanundan. Hesum hevði reiðarafelagið játta. Á hesum ráðgerðarfundi møtti Konoy fiskimanna vegna, og hevdi hann við sær Johan Fr. Ludvig úr Por- keri, sum tå var sýsluformaður fyri Suðuroy, tá fundurin var hildin á Tvøroyri. Tann kontrakt sum tá var og hevði verið galdandi í langar tíðir, høvdu reiðararnir smíðjað einsamallir og hon var eisini eftir oðrum træðri. tætt nokk segði hon at fiskimadurin skuldi hava tridjapartin av tí hann fiskaði; men har var einki vist avgjørt nær hann skuldi hava peningin, ella um hann hevði rætt til at krevja nakað greitt uppgerilsi yvir tað, sum hann fekk triðjapartin av. Hartil kom, at kontraktin pliktaði fiskimannin til at lata sín tridjapart av av agni, t. v. s. av ollum, sum gekk til agnaveidu, og tað var tá prógvað, at teir reiðarar sum neyvast gingu fiskimonnunum, roknaðu fiskimonnum til útgjalds ískossum, ísi, síldagernum, bátum og oðrum óvissum ið kundi ætl- At hetta kundi hola triðjapartin av: ast til brúks við agnaveiðu so sum byrsur, lóður og tílíkt. allmikið burtur úr hinum »reina tridjaparti« sum fiskimadurin skuldi fáa er eyðvita. So legið tað kann ljóða fyri fiskimonnum í nútíðini, so var tað tó so at eitt pund Sterling sum tá stóð í 18,15 kr., bert skuldi roknast fyri 18 kr. í avrokning við fiskimenninar. fletta hevði nógv at týða tå, tí tá var mesti parturin av fiski- num seldur til Onglands. Frábýtisrætturin var tå eitt bert eiti og sera sjáldan nýttur. Tað fyrsta sum Konoy setti skjøtul á vóru allar tær óvissu útlogunur- Endamálið var ein reinur triðjupartur. Kravið var blankt avvíst í fyrstu atløgu; men Konoy var eingin bleytingur í nar, ið av gingu hjá fiskimonnunum. ráðgerðarlislum og nú hann hevði fingið fótin inn um gátt í reiðarafelagnum dróg hann brått teir góðu harrar har sótu tryggir innanfyri inn í eina tingan um til- sjónarlátandi småting, sum teir ongan ótta bóru fyri og mól so í klingur við øll- um til tey storri málini vóru komin uppí og máttu vera umrødd saman við teim smáu. Sjålvsagt var tað ómeguligt at fáa framt alt á fyrsta fundi og Konoy Málið var at fáa hol á ísin á so mongum stoðum sum møguligt og nýta tey í næstu atlogu. Endaði so hesin fundur við at Konoy fekk vunnið fiskimonnum 12 smáar reinur tridipartur einaferð kundi gav tå eisini klókliga eftir í teim stóru málum hann hevði sett fram. knaggar at knýta framtíðarkravini í, so at fåast í lag. Hesi eru ley 12 småpunktini: 1) Løn eftir samráðum fyri at rigga til. 2) Eitt pund Sterling verður at rokna fyri 18,05 kr. 3) 150 skpd. skal reiðarin tryggja. 4) Rættur fyri fiskimann at ænsa eftir vektini tå saltfiskurin verður vegin. 5) Rættur til uppgerilsi og avrokning fyri fiskimannin. 6) Rættur til at fáa æt vita vissan pris, áður enn reidarin tók við saltfiskinum. JAVNAÐUR Mikudag hin 22. mai 1929. | BRODURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + Porto. Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143. FF 8 p I KONoy « Føroya Fiskimannatelag. 7) Rættur til at krevja specifiserada avrokning vid årsendan. 8) 45 kr. sum minsta måna0darløn til kokkin. 9) Rættin til at krevja pening innan 1. okt. fyri tann tisk sum fiskaður var fyri Ólavseku. 10) Reinan tridjapart av allari veiðu móti at lata '', av lóðri og agnsild. 11) Rætt til at krevja skipini reingjørd um várið, áður enn fólki fór umborð. 12) Frían flutning til skipið ella 2 kr. í ferðapening. Hetta kann kanska tykjast mongum ungum fiskimanni nú á døgum lítu vert; men tå var tað eitt stórt framstig, tí áður hevði alt ligið í tí óvissa og fiski menninir fingu tridjapartin so skerdan ella óskerdan sum reiðararnir vóru menn til. Tað er skiligt, at í hesum 12 smápunktum liggur fjalt alt tað, sum seinni Sterlingspundið er nú er vunnið. Það eydnaðist í fyrstu atløgu at bróta ísin! altíð roknað til dagskurs. Fiskimaðurin hevur einki sum helst at gera við at rinda fyri lóður og agnasild longur. Kokkalønin er meira enn 3-duplað. Specifi ceraðar avrokningar eru nú allmennar. Tilriggingalønin er fastsett til 5 kr. pr. dag. Frábýtisrættur lógfestur o. s. fr. táðgerðin var årlig og stríðið var standandi. Tað galt bæði um at halda lí, ið vunnið var og vinna meira; men fyrst og fremst galt um at stymbra felags- skapin millum fiskimenninar, og í ollum hesum størvum hevdi Konoy eina eydnu- sama hond. Mangir vóru dystirnir harðir, men ongaferð gekk tó aftur á hondina. Í neyðartíðini 1917—18 máttu fiskimenninir slaka niður í 27 , og man hetta ódnartakið vera Frá kl. 8 á kveldi hin 8. vegna hitt dýra saltið; men í 1919 var tó vunnið uppaftur í 33! eitt hitt dyggasta ið Konoy tók fyri fiskimannafelagið. februar til kl. 6 á morni 9. tebruar, í samfullar 10 tímar, stóð hesin trekkur um hin reina tridjapartin; men tå var hann eisini afturvunnin. Har skuldi bæði seiggi og eirindi til! Hetta arbeið fyri fiskimenninar gjørdi Konoy so at siga lønaleyst. Hann hevði fria telefon og somu dag- og ferðapeningar til fundar sum sysluformenninir og einki annað. Tað er hesin maður sum so íðin og óeginnyttuga bardist fyri fiskimenn- inar, sum nú stillar seg til fólkatingið. Hann starvar nú ikki longur í Fiskimana- felaginum, aðrir kunnu nú byggja víðari har á ta grund hann hevur lagt; men okkara flskivinnu torvar aðrar góðar, stórar åbøtur, ið koma mugu frá ríkiskass- anum og lóggávuvaldi landsins. Á veljarafundinum í Havn 11. maí fell ein partur av orðaskiftinum millum A. Samuelsen og Jóannes Patursson um okkara fiskirætt undir Íslandi og vandan fyri at vit skulu missa hann, tá Íslendingar í 1940 siga upp sáttmálan við Dan- mark. ÁA. høvdu so stóran vinning uppá at keypa saltfisk frá foroyskum sluppum í Reykja- Samuelsen helt tá fyri at her mundi eingin vandi vera, tí Íslendingar vík, at teir heldur enn gjarna mundu loyva okkum at eiga sama fiskirættin sum nú. Tað kann vera at hetta er rætt; men A. Samuelsen nevndi einki um, at hendan fiskasølan í Íslandi er okkum til stórt tap, ei heldur neyndi hann nakað um, at vit kuunu koma undan henni. Men rætturin er tann, at hendan sela er ein neydarsøla og at hon ger tað at okkara arbeiðsfólk gongur fyri einki, meðan tað kundi virka allan henda góða fisk til. Okkara fiskimenn noyðast at selja fiskin í Íslandi, tí okkara fiskivinnu skortar so syndarliga driftskapitil. Okkara fiskiskip eru ovsmå til Grønlandsveiduna og vit hava ovlitlan fiski- flota við. Skipini vit hava eru ovmannadi og her er við at vaksa upp eitt fiski- mannaproletariat, ið noyðist at ganga heima vegna tess tað ikki sleppur við. Her er nógv at takast við til frama fyri fiskivinnu okkara. ÁA. Samuelsen tykist ikki eftir tí hann segði á fundi sínum í Havn at vita av hesum. Konoy sum áður, so sum áður er peikað á, hevur sýnt, at hann hevur bæði vilja og evnir til at arbeiða fyri fiski- monnum og teirra vinnuvegi. Einki er tí nåtturuligari enn at fiskimenninir nú valdagin 29. maí geva KONOY teirra stemmu og senda hann inn á fólkating- ið sum teirra ålitismann har. Foroya Fiskimannafelag. Rasmus Rasmussen, felagsskrivari. PA 205 ÞE Ural I = = Sy Sú