týsdagur 11. juni 1929síða 2

Sr ÍR er Á Á p Jer På Í Vinduer, Døre og Lister. Godt og billigt Arbejde. Hugo Øster's Maskinsnedkeri, Tlf. 216. Thorshavn, TIf. 216. Kapitalisma og socialisma. Hvat er ein kapitalistur? Tað er ein ríkmaður, vilja tey flestu svara. Nei, vinir! Var eingin andaligur kapitalist- ur í Feroyum uttan ríkmenn- inir, so hevði sæð ødrvisi út her á landi í dag. Nei, tíanverri, bert ríkmenn, ið lað eru ikki hugsa kapitalistisk. Herum fær ein skjótt greiðu, tá hann lærir menniskjuni at kenna. Ein ríkmaður kann vera soci- alístur um tað er sjáldan, at slíkt sæst og ein fátækur kann vera kapitalistur, t. v. s. andaliga. Hví er tað so? Man tað vera einum viðfott? Her- um munna meiningarnar iva- leyst vera ymiskar. Tað sanna er nokk, at vit menniskjur hava lyndi til ego- ismu; men samstundis býr ein spíri av socialistiskum hugsjón- um í einum og hvørjum menn- Hvat ið sterkari fram í hvørjum einstak- iskja. síðani kemur um menniskja, kemur ann uppá tey kringumstødir og tær ávirk- anir, sum einstaklingurin livir í og verður ávirkaður av. Kapitalist-andin ella egoisman (sjálvgóðskan) er í mannasálini eins og illgrasið í einum akri. Verður hesin illi andi ikki burtur lúkaður, kemur hann meir og meir fram breiður seg meir og meir og meir og kvalir hinar góðu hugsjón- irnar, kvalir idealismuna og socialistandan. Fitt slíkt ein tílíkur andaligur kriplingur, menniskja verður sum Guðsbí- lætið í ti burtur, nevnist egoistur. neyðars menniskja kámast meðan hin svarta sjálvgóðskumyndin verður meir og meir sjónlig. Tann størsta ólukka ið kann rúma eilt menniskja, er tann, at ein er vorðin egoistur; tí ego- isturin er friðleysur gleði- og leysur her á foldum. Hann tráar eftir ríkidomi, og hvussu mikið hann fær, tráar hann eftir meir og meir. Hendan trá verður ein plága, ið pínir og tærir menniskja og ger hana lívsleidda gleðileysa stutt sagt lívið verður oyðilagt hjá tí neyðar menniskja. Verður illgrasið lúkað burtur, ;0 koma tær góðu fruktirnar 1 fram og bera åvøkstur. Verður egoisman kapitalistandin — i kvald í mannabarminum, koma tær ljósu og reinu idealistisku socialu hugsjónirnar fram bera dugnad. Tå bert eitt eitur sær ein, at hann er lið í tí líkaminum, sum samfelagið. Hann følur sína skyldu til at gagna øllum lim- og ikki Eitt felag, sum bygt er upp av slík- unum í samfelagnum einans sjálvum sær. sam- um íbúgvarum, verður sterkt og hugnaligt at líva í fyri einstak- lingin, meðan eitt samfelag, sum bygt er av egoistum, verður veikt og óhugnaligt at liva í. Hyggja vit nú at okkara før- oyska samfelagi, síggja vit, at afturhuldið, = sjálvgóðskan og kapitalistandin situr í hásæti her á landi. Tað sæst best av seinasta fólkatingsvali. Hví er tað so? kann ein ella annar spyrja. Svarið er ikki so ringt at finna. At ríkmenn og aðrastaðni — yvirhovur — her á landi eins eru måtstødumenn av javnaðar- flokkinum er ikki torført at skilja. Teir vita, at javnaðar- menn ikki fjálga um teirra peningaposa eins og afturhaldið t. d. Madsen-Mygdal í Danmørk. Hví fátækir Feroyingar lata seg villeiða av afturhaldinum er lætt at skilja. oyum hevur jú ongan andaligan Fjøldin í Fer- kost haft utan »Dimmalætting« og kanska >Foroyatíðindi<. Tað, ið hesi blød hava prentað inn í Forovyingar, er tað, at vit orka einki, tað nyttar einki um vit royna at standa saman, vit mugu líta á aðrar og liva av ríkmonn- unum. Trælaandin situr tí fastur í hinum minna manninum í Før- oyum, og tí hevur afturhaldið frítt spæl her á landi. Mgrasið er ikki lúkað burtur úr teim foroysku mannasálunum. Egoisman sjálvgóðskan ræður tí enn í Feroyum. standa Vit mugu lærast at saman sum límir av okkara foroyska samfelagi. Tá verða vit sterk. Í einum slíkum for- oyskum samfelagi eiga vit ein góðan royndan slóðbrótara, og Konoy, fólka- Hann tað er harra S. P. úr sum beyd sær fram til tingsvalið hin 29. mai. fall; tí fátækir Foroyingar lívga sínar mótstoðumenn. Teir trúgva teim, sum royna at kova felags- andan, sum royna at spreingja arbeiðsmanna- og fiskimanna- felog. Teir trúgva teim, sum við ljótum lygnum hava útspilt harra Konoy. Tí slapp hann ikki niður á danating at arbeiða fyri tey fátæku í samfelagnum. Einaferð má egoisman — kapi- talistandin — og trælaandin lúk- ast burtur år Føroyum, og tå fær hitt foroyska afturhaldið at kenna tað sama, sum afturhald- ið aðrastaðni, at alt svik svíkir seg sjálvt. Einaferð kemur tann dagur, tá Feroyingar allir sum ein rópa: >Burt við kapitalist- Livið socialisman l« J. H. Danbjørg. Íslandsfiskerief. Telegram til ,Føroya Social-Demokrat". andanum! Reykjavik, den 8.—6.—29. Den indtil 1. Juni samlede Fangst er: Sydvestlandet 239,660 Skpd. mod ifjor 197,900, deraf Vestmannøerne 37,430 mod ifjor 35,920, Smaabyerne 38,600 ifjor 30,900, Havnefjord Trawlere 26,290 ifjor 29,220, Lineskibe 15,350 ifjor 6,860, Reykjavík Traw- 74,380 ifor 70,560, Lineskibe 17,610 ifor 24,430. Vestfjordene 30.450 ifjor 22,520, Nordlandet 12,590 ifjor 3,110, Østlandet 10,510 ifor 18,490. Ílalt iaar 293,205 mod ifjor 242,000, deraf inar 240,430 Storfisk, 32.680 Smaafisk, 9,200 Kuller og 10.890 sej. Fontenay. Parlamentsvalgene í England. —iioss Englands Arbejdere vandt en straalende Sejr og har nu 290 Repræsentanter í Underhuset. givet sin Demission og en Arbejderregering er under Dannelse. Arbejderpartiets Sejr er overvældende og afgørende. De drvistigste Forventninger er ind i det nye Underhus med en Gruppe paa ea. 300 Mand mod kun 163 Mand i det afgaaede rede store Mandater. formaaet at samle naragtige smaa Stemmetal. Konservative er saa stort, at man ikke finder Mage dertil í Eng- lands Historie. Et af Valgets interessanteste Træk er den store Fremgang, Arbejderpartiet har haft ogsaa í Landkredsene. at betegne dette Valg som Socialismens afgørende Gennembrud i Storbritannien. At Mac Donald, maaske Arthur Henderson eller Clynes i Løbet af kort Tid vil overtage Posten som engelsk Statschef, er ganske afgjort. Det er Sammen med de Liberale er der jo ogsaa skabt en solid Basis for en handledygtig Regering. Internationales Partier over den stolteste socialistiske Valgsejr Verden har sel. godt i samme Øjeblik Sejrens Mac Donald har udtalt Mændene, der skal vide at gøre den engelske Arbejderklusse og dermed hele den socialistiske Internationale Ære. Præmierminister Baldwin indkalte til Ministermøde lige efter Valget. sin Demission. forhandle med Mac Donald om Dannelsen af en Arbejderregering. Efter at Baldwin i Windsor har haft foretræde hos Kongen, har han faaet sin Afsked hevilget. kaldt til Konference med Kongen, og opfordret til at danne Rege- ring, og han vil paatage sig Hvervet. Hovedbestyrelse og Parlamentsgruppens Arbejderpartiets Ledelse har afholdt Møde i London, hvor man drøftede Situatio- nen efter Valget. ning om al overtage Regeringen, og det dermed følgende Ansvar. Vælgerne havde givet Arbejderpartiet Flertallet i de havde derfor ogsaa Krav paa, al TORVALD TU: GIFTINGARFØR GENTA Sjónleikur i 3 pørtum. Tytt hevur Nyholm Debess. Undir felagsmerkinum: »Sjonleikur fyri ungmannafeløg« hevur harri Ny holm Debess nú sent út annan sjón leikin i føroyskari tyding: »Giftingar- før genta«, ið er skrivadur av sama skaldid sum »Vinarlig hjån«, Torvald Tu; men fer tó nógv ímillum hesar báðar sjónleikir, tú hesum seinra trytur sangirnar, ið altíð lívga og fjálga um leikir. »Giflingarfør genta« fyriferst á ein- um bóndagarði. Bóndin er neyndur Hanus á Heyggi, kona hansara Karin Malena. Tey eiga dóttir, ið nevnist Dagny, ið nú er somikið tilkomin, at bæði tey gomlu halda hana vera giftingarfora. Hanus á Heyggi og kona sita tí í orðadrátti um, hvønn drong ið Dagny skal hava. Hvor heldur uppá sín, og orðafelli verður av teirri årsøk íkki Tí, meðan Hanus, ið hava Dagny Miklagarði, av tí vakrasta. er í peningatrongd, vil at giftast við Sveini í einum ríkum bóndasoni í granna- bygdini, so vil Karin Malena hava dóttrini ein bæði »finan« og »dann- adan« mann, Kornelius Dungesen, ið gongur á lærda skúla. Bæði eru tey bráðræsin og ætla at fáa hesa gifting frå hondini skjótast møguligt, og hava tey, uttan at vita av hverjum ødrum, bidlunum. Hanus boðsent báðum hevur bíðið Svein komið til garðs, og Karin Malena hevur strongt á Kornelius um at koma sama kveldið. Meðan hesi stríðast um, hvønn ið Dagny skal hava, og bæði gomlu sent boð eftir íkki minni enn tveim- um bidlum, so hevur Dagny funnið sær ein hjartansvin í Tóra í Brekku- garði, hon í loyndum heldur smáar fundir saman við. sum overlrufne. 'arlament. Forhaabninger om Fremgang, vinder kun nogle faa Kommunisterne har paa deres ca. Valgresultatets Ret og men vi ved, at Arbejderpartiet har Her besluttede den konservative Regering at indgive Samtidig vilde Baldwin opfordre Kongen til at Resultatet af Mødet blev en enstemmig Beslut- Í jubler med Englands Arbejdere Vi ser Ansvar og Sejrens Byrde — som | Baldwins Regering har ind- Vort Broderparti rykker De Liberale, som næ- 25 Kandidater kun Nederlaget for de Man har Lov til Vælgernes Ønske. Mac Donald er derefter ind- 2arlamentet, og artiet overtog Regeringen. Nu ber soleidis å, at Dagny kemur inn i stovuna, og tey gomlu royna nú hvor í sínum lagi at fáa gentuna til at jåtta at taka ein av teimum báðum, Men Dagny er ráðakvik og rópar inn Tóra sum nú stendur henni í boði. og sýnir nú foreldrunum friggjara sín, ið hon sjálv hevur kosið sær. vera illa við. Hanus brigdar Tóra skálkagerð faðir hansara. Men hetta elvur ikki skilnað Tey gomlu eina ímillum tey ungu. Nú kemur Sveinur, og hann roynir sínar snildir fyri at vinna Dagny, men hon vikast íkki, hóast Sveinur roynir at taka eftir henni og fevna hana. Í hesum viðfangi kemur so hin tridji Nú gerst hurluvasi, ið endar vid, at Sveinur biðlurin, Kornelius Dungesen. leikpallurin ein sannur leypur å Tóra, og teir takast, men Sveinur verður við undirlutan. So flyggjar Tórur á dyr, fylgdur av Dagny. Her sígur tjaldið í fyrsta parti. Í oðrum parti ger Dagny upp við Kornelius, so at hann ikki heldur vera stórt at bíða eftir og rýmur av garði. Í triðja parti verður eisini Sveinur greiddur frá hondini, og nú eru báðir kneysarnar skuldi Dagny hjúnarlag við Tóra. Men nu ber so væl á, at Hanus bóndi á sín- ari akferð til býin hevði verið illa skóltsettur, táið hin ólátaði hesturin burtir, ið forða hjá honum leyp, um ikki Tórur heyði komið honum til hjálpar og hand- tikið hestin. Hetta bragd Tóras var nógmikið hjá teim gomlu at geva honum Dagny í stundini. Ein livandi, og lættur sjónleikur. Frálíkur fyri ungmannafeløg og er til upplestur. eisini væl hóskandi Kostar 1 kr. 50 oyr. Fæst hjá út gevaranum. FA Nyankomne, shetlandske røgede Sild. VAREHUSET Telf. 248. Det tredje Spergsmaa!. p —iiii—>— AG OKT be TUD Skal Vaskedagen til evige Tider være en Sorgens Dag? Svaret er Nej! Vask paa rette Maade, tør paa rette Vis — og Vaske- dagen bliver en Glædens Dag. Anvender De Persil og følger De nøje Brugsanvisningen paa Pakken, kan De være fuld- kommen sikker paa det fuld- komne Resultat. Tøjet bliver rent og blændende hvidt som Sne. Hvad enten De vasker Silke, Uld eller andre kulørte Stoffer, er Tøjets Tørring af største Betydning. Uld maa aldrig hænges op, men bør rulles ind i et Haandklæde eller i et hvidt Stykke Stof og direfter bredes ud og læg. ges í Facon, Fer var en Vaskedug en trælsom Sjaskedag, nu gaar som Leg og Smil den ganske Vaskedur Persil — til al Slags Vask. Pris pr. Pakke 50 og 95 Øre GSR KODAK LINE KS »føroyskur lesnaður til skúlabrúks“ I. Greitt til prentunnar hevur R. Long. Fuglakvæði eftir Poul Nolsøe. So ljóðar fyrisøgnin fyri bók sum nyliga er úlkomin, og latum okkum støgga við hina ovastu regluna og merkið romaratalid I. Tilætlanin er bæði góð og torvulig. Okkara trotid hóskandi ódýran lestur fyri børn og skúlum hevur leingi ungmenni. Nú er tíbetur so frætt til av føroyskum bókmentum, at ein kynstrigur maður kann fáa hóskandi tilfær burturúr til skúlabrúks. Tað er væl ikki av hendingi, ut Long fyrst hevur trivið eftir Fuglakvædinum; men ti at tað er eitt hitt tydningar- mesta kvæði bæði skaldskapliga og søguliga, sum yrkt er í nýggjari tid. Tað er sjálvsagt beint, at tey skalda- verk, sum soleiðis verða givin út til skúlabrúks, fáa bæði fororð og við- merkingar, sum lýsa innihaldið í odd og egg; men tá er tað eisini neyðugt at ikki ovmong mistøkini vera í tí søguliga, og at stavselingin ikki verður missjøvn, tí tað spillir meira í skúla bókum enn í ðrum bókum. H. N. altid hevur sýnt foroyskum bókment- Jacobsens Bókahandil, sum um vælvild, stendur sum útgevari. verður tað ikki rømartølini verða bæði til II, HI, IV Skal málið og fúa tað til sín rætt, Vónandi leingi til og V. hugsandi vera um at menna má okkum ikki tróta hóskandi skúla- lestur til hóskandi pris. Her er gjørd ein nýbyrjan, vónandi lætta skúla- neyndir og kennarar starvið við at keypa bókina og nýta hana í skúlu num. Fjølnir, | /