týsdagur 12. november 1929síða 1

SOCIALDEMOKRAT FRÆLSI Nr. 46. | 20 oyr. å 3. og 4. 4) 3 HUNDINN Z3 HINES ð Tandlæge BREND træffes 11—5. Telf. 114. = Sl <<< IÐ AT LESA oddagrein, sum loglingsmaður, harra < Nyholm Debess hevur skrivað í seinasta «Tingakrossi», kemur ein at halda henda leglings- mann vera formyndara fyri ollum teim, ið nakra ábyrgd hava lelefonverkinum viðvík- andi. Harra Debess letur til at standa omanfyri alt harra Jacobsen, verkstjóra, og Løg- tingsins telefon-millumtinga- nevnd viðroknað. Soleidis verð- ur ein at hugsa, id lesur tele- lefongrein harra Débessar. Men sjålvandi er greinin framkomin av sakligum grundum — tað ivast vit ikki í. Og vit hava heldur ikki grundir til at miss- trúgva harra Debess, at hann av sakligum grundum skrivar soleiðis, sum hann ger. Vit hava, fyri skammari tíð Få síðani, hoyrt harra Debess, á almennum fundi sagt veljarum verið framt sum frá at mál hevur á tíngi seinasta ár, var fyribeint. ikki vita betur. Nú kemur harra blaði, eins og hann skuldi verið ábyrgd- Hann hevur sjálvsagt Debess fram í almennum armadur telefonverksins hann man neyvan vita betur. Hetta eru sakligar grundir. Harra Debess hevur verið tíingmaður síðan 1918 og er ting- Táið ikki hevur betri hylling á ti, ið gjørt maður enn. hann var í seinastu lingsetu, enn hann sjálvur hevur prógvað, so vildi hann tað verið honum hent at fylgdi hesum ráðum: Harra Debess eigur at venda sær til Landsnevndina, ið før er at geva lingmanni frågreidu um tingstarv 1929. Her eigur harra Debess at søkja sær kunnug- leika um: 1) Hvørju mål, id vóru til viðgerðar á Løgtingi í 1929, 2) Hvatið gjørt var við hesi mál. 3) Um Legtingið setti nakrar millumtinganevndir. 1) Hvorjar hesar millumtinga- nevndir eru. 5) Hverjar menn tingid setti í hesar nevndir, 6) Um harra Debess er kom- in í nakra millumtinganevnd. 7) Hvorja = millumtinganeynd harra Debess er komin í. Tað fyri allar veljandi hevur nógvan tydning Foroyingar, fulla Før- at Løglingsmenn hava greiðu á lí, ið fram fer á oya Løglingi og ikki bera ógreið tíðindi frá boð um tingsins samtyktir, tingstarvi og rong Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 ovr. á forsíðuni, i síðu. avsláttur í prísinum. *'FOROYA : Við størri lýsingum fæst JAVNAÐUR Tirsdag hin 12. novembir 1929. | | BRODURSKAPUR Arbejderregeringen gør Indien til en selvstændig Stat. Indien skal nu have opfyldt Løfterne, som blev givet af den konservative Regering i 1917. i Frankrig (Fra vor Korrespondent). London. Al politisk Interesse samler sig omkring den Proklamation, som Indiens Vicekonge, Lord Irwin, forleden udstedte om In- diens Forhold til Storbritannien. Særlig en Bemærkning finder man Anledning til at kommen- tere, nemlig en Udtalelse, der gik ud paa, at Vicekongen var »bemyndiget til paa Hans Maje- stæts Regerings Vegne klart at tilkendegive, at efter Regeringens Opfattelse indebærer Erklærin- gen af 1917, at det naturlige Maal for Indiens forfatnings- mæssige Fremskridt bliver Op- naaelsen af Stillingen som Kronland.« Da Inderne kæmpede i Prankrig. Erklæringen af 1917, som om- tales í Vicekongens Proklama- tion, er et meget interessant Dokument. Det var et Opraab til det indiske Folk fra Bonar Law, som gik ud paa, at Eng- land var parat til — som Be- lønning til Indien for opofrende Støtte i Verdenskrigen — at give Landet fuldstændigt Selvstyre og give det Rang som Kronland i Lighed med f. Eks. Canada og Australien. Men da Krigen endte, glemte det konservative England dette Løfte til det indiske Folk. Gang paa Gang er Kravet rejst i In- dien, og store Uroligheder har Løftebruddet voldt. Meget Blod er flydt, og det maa derfor hil- ses med Glæde — som et nyt Skridt frem mod Fred og For- soning — at den engelske Ar- Kommunist-trellið. | Er Jóannes Patursson vorðin sam- bandsmadur? — Nekur ord um jardavidurskiftir i Ruslandi. >Nú taka kongsjørdina,« ljóðar eins ætla javnadarmenn at og eilt neyðarróp frá Jóannes Patursson. Hugsið tykkum um, javnaðarmenn eru so frekir, at teir vilja taka frá Danskinum. Eitt so reint sjálvstýrisuppskot haft á fyrr, so tað má sjálvsagt undra hevur aldri verið máli mangan mann, at sjálvur sjálv- stýrishovdingin er ímóti tí. Ér humbukk, ið alt tóm orð og J. Patursson hevur mata niður í tað fólki? J. Patursson og sjálvstýrisflokk- 8 ) føroyska Hevur urin svikið hugsjónirnar frá 1906? Ja, ein má væl spyrja: >Hvor ere nu de store Vovehalse?« „Í Føroyum skulu Føroyingar ráða,“ reypa sjålvstyrismenn og seta hesi orð á skrá síni. Hvussu skulu vit ráða odda á stevnu- bejderregering, forøvrigt í Traad med Vedtagelserne paa nationale Socialistkongresser, nu bebuder Opfyldelsen af det in- diske Folks Krav: Indien en selvstændig Stat. Vort engelske Broderorgan om Sagen. »Daily Herald« skriver, at Lord Irwins Erklæring er sam- stemmende med de indiske le- dende Politikeres Meninger. Det er en Erklæring af den aller- største Betydning, men det er ikke nogen Bebudelse af en ny Politik; det er kun en Bekræt- telse og klarere Fortolkning af den Politik, som der blev slaaet ind paa for 12 Aar siden. I de følgende Aar viste der sig imid- lertid i nogle Kredse Tilbøjelig- hed til at begrænse Erklærin- gens Rækkevidde. Disse Bestræ- belser er en Gang for alle blevet gjort til Skamme med Vicekon- gens Erklæring nu. Det siges klart og udtrykkeligt, at Maalet for britisk Politik saavelsom for Indiens Ærgerrighed maa være, at Indien faar Stilling som Kronland indenfor det britiske Rige. Der er fuldkommen Enig- hed om Maalet tilstede. Maatte der nu ogsaa finde et godt Sam- arbejde Sted, naar det gælder om i Praksis at arbejde henimod dette Maal. Derimod synes der natur- ligt nok — at herske en Del Misstemning i den konservative Presse. »Times« udtaler sig kun refererende; men >Morning Post« er meget uvenlig mod Arbejderregeringens Initiativ. Føroyum, tá tann foroyska jørdin er í fremmandum hond- Skulu vit sjålvstyri, mugu vit hava fatur um? náða fram til Sum teir góðu á jerðini. Føroyingar, teir eru, settu javn- aðarmenn uppskot fram um, at kongsjørdin skuldi leggjast inn undir Løgtingid, hevur fyrst Logtingið jørdina, so hevur tað føroyska fólki vunnið sær væl fram á leið. At Legtingið skuldi fara at okra jerðina burtur, er ikki teinkjandi; tað mátti komið út uppá eitt hesum viðvíkjandi, antin jørdin var í foroyskum yvir- Men slíkt vilja sjálvstýrismenn ikki hoyra hondunum á 'aldi ella donskum. tala um. Tann Jóannes Paturs- son, ið sýnt seg hevur sum eitt sjálvstýrisreystmenni, skjýtur seg nú undir tað donsku grundlóg- ina. >Mon Fanden skulde være gaaet í Kloster?< Jóannes Pa- tursson hevur svikið sjálvstýrið koyrdur og eigur lí at vera burtur úr sjålvstyrisflokkinum, inter- | Da Bonar Law lovede Inderne Selvstyre, blot de vilde kæmpe i Skyttegravene men senere glemte Leftet. Det store liberale Blad »Man- Det Premiermini- chester Guardian« skriver: gode Indtryk af sterens Brev til Simon vil blive i høj Grad forstærket ved den spontane Gentagelse i Vicekon- gens Proklamation vedrørende Maalet for britisk Politik i In- dien. Virkningen har været elektriserende og har fremkaldt Enighed hos alle politiske Par- tier i Indien, Der vil nu blive taget fat paa virkelige Forhandlinger om Sa- | gen — en Konference i den An- ledning er under Forberedelse. Den engelske Arbejderregerings Initiativ. Der er al Grund til at hilse Arbejderregeringens Initiativ paa det udenrigske Omraade med Glæde. Mac Donalds Indgriben i Ægypten og Indien er af me- get større Betydning for Ver- densfreden, end maaske ved første Øjekast skulde synes. Baade i Ægypten og Indien har Kommunisterne lagt sig svært i Selen for at komme til at spille en Rolle; men den kloge Politik, som > Arbejderregeringen har bragt i Anvendelse overfor Ko- lonierne, slaget Grunden bort under alle de kommunist- iske Intriger. Alt tyder paa, at den lykke- lige Haand, som Arbejderrege- ringen havde til Løsning af de brændende Problemer saavel i Haag som i Washington, ogsaa vil faa smukke Resultater at opvise ved de forestaaende For- handlinger, som igen skal gøre de gamle Kulturfolk i Østen til en fri og selvstændig Stat. man har TÅ [fy ff Oy AOA Um ikki, so må ein fata sjålv- styrisgøluna sum bert og púrt ein politisk agitatión. »Humbug, det bare Humbug,« sum mað- urin segði, Jéannes Patursson umber seg ikki vid at nyta skrymsl, socia- listforskrekkilse, kommunisttrøll o. s. Ír,, eins og O. Effersee; fólk skal ræðast við einum ella ødrum; eitt frálíkt merki uppá, at afturhaldid sess innanfyri sjálvstýrisflokkin. hevur vunnið Ofta havi eg hoyrt á politiskum lisið í har sjálvstýrismenn hava tosað fundum, »Tingakrossi«, og skrivað um tann ósið, sam- bandsmenn hava havt, nevni- liga at ræða fólk. Nú lata sjálv- stýrismenn seg í somu brokur- J. P, er fyrsti maður, ið seg í neyndu sambandsbrøkur, skjýt- nar, leiur tæn av honum ur seg undir grundlógina, ikki at taka frá Danskinum, og ræðir fólk. Jóannes fram, at heldur vilja Patursson javnaðarmenn Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + Porto. Blaðið verður bilagt á posthåsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143. 3. árg. | Den færøske Udstilling i København. (Tolegram til ,Føroya Social-Demokrat”). København, 9.—11.—1929 Paa Teknologisk Institut afhol- des i disse Dage en færøsk Ud- stilling. Ved Aabningen var bl. a. Statsminister Stauning til Stede. Paa Udstillingen sælges mange forskellige færøske Ting, og i Udstillingshallen er bygget en nydelig lille færøsk Bolig. Udstillingen har stort Besøg. Ruslandi, Tad Paturssen hava tad eins og í teir vilja taka alt o. s. fr. sær út, sum um J. hevur fingið javnadarstevnuna í rangastrúpan, og fær tí einki sagt uttan: kommunistar. Hvat veit J. Patursson um Rusland og kommunistar? Hevur J. Pa- tursson granska Sovjetstýrið, um ikki so sum mynstur fyri før- oyskt sjálvstýri? Socialistar eru ikki teir hava mangt til felags. Tá um kommunistar, sjálvt nú Jóannes Patursson nýtur støðu kommunistana til jarða- Ruslandi skrýmsl móti javnaðarmonnum, spurningin í sum kundi tað verið áhugavert at sæð eitt syndur uppá skilið har. Eftir javnaðarmanna tykki var tað ikki og kundi tað als ikki talast um at vera kommunistisk, í tí at kommunistar og social- revolutionerir sprungu eitt lið í tí materialistiska soguuppfatan yvir, nevniliga tað kapitalistiska. Frammanundan kollveltingini 1917 vóru 76,3%/, europeiska Ruslandi í hondum av jørdini í tí á bóndrinum (Ukraine ikki við- roknað); aftaná kollveltingina 96,3%/,, ein øking av 20%. Í frammanundan 63,4% í hondum; aftaná 969/,, ein øking Ukraine var kollveltingini hónda- uppá 30,69 Aður enn revolu- tiónin byrjaði, var jarðabrúkið í Ruslandi í ringasta skili. Bóndin nýtti eldganilan reið- skap, ið ikki var tíðarhóskandi, ikki upp við so at Rusland kundi taka kappingina Amerika, sum við sínum »modernadud maskinum gjørdi breyðkorni til eina bíligari veru enn tað russ- iska, so tann sunnasta fornuft má siga einum, at ein kollvelt- ing mátti koma, hvaðani hon so kom frá; hon kom frá verka- monnum, men mátti eisini nema við bóndurnar. Var hendan heim av kollveltingin borin í bóndrum, vildi hon verið ødr- vísi. Kommunistarnir meintu, at tað var ognarrætturin til jørdina, ið fordi óskilið við sær. Jørdin bleiv gjøgnum arv útstykkja so livdi maður smátt, af neyvan av henni, nekur kappingar- útfersla av korni kundi ti als 5 LÆ 6 = Frón