týsdagur 12. november 1929síða 2

tg eet 2 ft se; i 4 + i $ FL eN alting blankt. kun for denne praktiske 3 95 ØRE Strøflaske. ikki vera tala um. Eiheldur åltu bóndin alt tað, sum hann hevdi í hondum, fyri ein part av jørdini, sum bóndin hevði, var staturin millummaður millum bóndan og góðseigarin, soleiðis at góðs- eigarin altíð hevði peningin fyri søluna tryggjaða, og kundi so- leiðis okra við jørdini eins og hann vildi, hann fekk altid sítt, bert bóndin vildi keypa. Stats- veldi, ið var í góðseigarans hondum, var ein hælur niður á nakkan á bóndrinum; kundi ikki eigarin óbeinleiðis jørdina aftur. bóndin rinda, tók góðs- Ein annar partur bleiv útleig- aður til bóndirnar, har leir skuldu svara eitt vist gjald av hvørjum Desjatini*) í peningi, arbeiði og tíð, sum jørdin gav; kundi hann ikki rinda, tók góðseigarin jørdina aftur. Grund- arlagið fyri ti russiska samfund- inum var soleiðis góðseigarans útsúgvan av bóndrinum. Hesari útbýtan av landinum vildu kommunistarnir til livs, leir av- tóku ti 26. oktobir 1917 ognar- rættin til jørdina (góðseigarans) og seltu í staðin nýtslurættin til jørðina. Um heystið 1918 bleiv hettar broytt nakað (N. E. Þ). Tað fyrrverandi grundarlagið viðvíkjandi = jarðaspurninginum var ein leinkja fyri framleiðslu- mátti fyrr ella spreingjast av landsins íbúgvarum, og var hettar tað sum 191 /—18. Í stutta tíðarskeið skiftu o. u. 110 kreftirnar og seinri hendi hesum milliónir Desjatinir eigarar. Tá Í Desjatin í 1916 var mettur 0. u. 125 rublar**) í virði, verður virði av hesari jorð, ið gekk yvir á bóndahendur, yvir 13 milli- ardir rublar, tå hús, kríatúr og annað er viðroknuð, 6—7 milli- | ardir; harumframt uttanlands lån o. a., so tað, alt í alt 46—48 milliardir, kom í hendurnar á tí arbeiðandi fólkinum í Rus- landi. Tínæst er vert at hyggja eftir, hvussuleiðis kommunistar sundurluta jørdina í procentir: | 1) Ódyrka jørð í 1917 11,5%, 1920 5,1%, 1925 4,2” 2,0 o u 2 ha. 1917 28,7%/,, 1920 45,29 08.) jord í 1925 1917 1925 jørd í #0.37%, n ' på 3) 2—/ ha. 1920 1) 6—11 ha. jørd í 1917 11,19, 1925 10,29. | 5) Yvir 11 ha. jørð var í 1917 3,9%, og er nú eitt sundur » minni. Ein og hvor sær av hesum, at tað als íkki er til nakran 1,09 Hektara. 1,92 kr., *) 1 Desjatini **) 1 Rubil fyri kríggið hevur hettar verið nvtt her. +) Ikki heilt ålitandi, hindur fyri jarðabrúkið, at kom- „taka sum Jóannes Patursson so vak- munistarnir jerðina“, urt sigur, kommunistarnir hava ein kendan Danskara, Kofoed, til undangongumann, og er stats- konsulentur hjá teimum. Tey stóru jarðabrúkini yvir 11 ha. ella eru antin statsbrúk mynst- urbråk, drivin av statinum. Traktorur eru komin íslaðin fyri træplógvir, soleiðis eru teir í ferð við etelektrificera land- Bóndrinir hava soleiðis liðið av nistunum, tvorlurímóli, teir hava brúkið. ongan vansa kommu- vunnið við kollveltingina 1917; nakað annað er, at teir enn ikki hava vunnið fullan rætt. 1400 mil- enn Bóndirnir rinda nú liónir rublar minni í skatt frammanundan 1917, og tær 200 mill. rublar í leigu til góðs- eigararnar eru nú burturfallnar, Ein fjórðipartur av bóndrunum rinda als ongan skatt, nakað ikki enn í Ruslandi, og eru leir bein- sum als finnst aðrastaðni leiðis skattirnir smáir. Um ein og hyggja eftir tí frágreiðingini, áðurneyndi vil gera sær ómak Kofoed gevur tí danska land- brúksministeriinum, kunngjert í Meddelelse« (20. mai 1926), har greitt verdur »Landbrugsraadets frå ti russiska landbråkinum, og umtalar skattin av landbrúk- inum, har tað tydningarmesta verður framdrigið, at eftirhánd- ni sum Ú. 8. S. land) i.s (Sovjetrus- inntøkur verða størri og størri og statsbudgettið sum fylgju harav veksur, vera teir beinleiðis skattirnir á jarðabrúki minni. Nakað fyri J. Patursson at granska. minni og 3 Rusland hevur ofta verið nýtt sum skrymsl, eisini í Føroyum, hvussu ofta er ikki hungurs- neyðin í Ruslandi mynta uppá kommunistarnar, meðan sann- leikin er tann, at ferdasam- handið er so ringt, at íkki kann flytast frá teimum góðu støðunum til tey ringu, jarn- breytur og annað er íkki upp- bygt tíðarhóskandi ella til fullnar landið. heimligu politikkarar nýta hetta lagt kring um Okkara »% uttan at hava minsta hvat ið skrímsl, kunnleika til, gongur fyri seg í Ruslandi. Javnaðar- menn eru ikki einigir við kom- munistar, tí er javnaðarstevnan ólóglig í Ruslandi; men nakað heilt annað er, at ein sær ting- Hvat arbeiðarar í ini soleiðis, sum tey eru. er atvoldin til, at svørum londum verða háðaðir og framstillaðir sum ránskroppar í teim foroysku bløðunum? Hvat fátæki vinna er atvoldin til, at tann maðurin, sum roynir al sær fríðari ræsir, verður stillaður í gapustokkin av okkara heim- politikkarum? Man ikki tann, at teir eru ligu atvoldin vera í hondum peningavaldsins, ið har tann minni hildin niðri í Oivad! arbeidara og blómar upp, maðurin verður vesaldómi og annað? Hendan rædan fiskimanna við teirra lagsmonn- um í øðrum londum vil fora við sær, at foroyskir fiskimenn og arbeidarar kenna seg sum ein lutur av heimsins arbeiðara- stóru tjøld, vanvirdir av teim stevna vit, til tross fyri skrýmsl úr Kirkjubo, tíðir. Vil fundið soleiðis, at fram til ljósari vilja umskipa sam- hvor vinn- andi maður og kvinna fær fullt virði fyri sítt arbeiði. Tá fyrstani eru Førovingar fríir, vit krevja fullt sum peningaligt, fríir vid hond frælsi tjóðskapligt sovæl og fót er endamál javnaðar- manna, so kunnu afturhaldsins umboðsmenn kalla okkum sam- bandsmenn, sjálvstýrismenn ella danskar socialistar, um teir vilja. Streymur. Tilburðurin. Harri blaðstjóri! Vit fara at heita á tygum um pláss í tyg- ara heiðraða blað fyri fylgjandi: Tað var ikki ætlan okkara at skriva nakað í blødum um okk- ara neyðstoddu ferð, meira enn eina hjartaliga tokk til oll, ið royndu at hjálpa neyðini á ymiskan okkum úr hátt. Men táið nú tíðindamaður »Dimma- lætting«ar á Tvøroyri fyri 26. í seinra mánað gevur seg av við at greiða frá vandatferðini og tilburdinum, er hann tíverri ikki á rættari leið við tí, hann greiður frá, og eru vit tí noyddir at taka til orða og siga frá tí heila tilburði. Vit fóru av Tvøroyri kl. 7!/, um kveldi, tað var ikki nakað ringt veður, men heldur ruskut, so vit eru farnir mangan verri. Avlandsvindur var sjógvurin var slættur. væl, til vit eisini, so Alt gekk áraka >Fles- kastuvindur og tók ein pakka yvirborð; illa bar til at fáa eyguni aftur á pakkan, tó vit vendu fleiri ferðir aftur og leitaðu, og undir hesum var tað, at óhappi hendi, ein skvampur breyt tvortur um maskinhúsið, so tað fyltist við sjógv og motorurin steðgaði í lotuni, (harvið var einki at gera). Sjálvandi arbeiddu vit fyri lív- inum at fáa maskinuna aftur í gongd, men tað læt ikki í henni aftur, tendringin vor blivin våt. Nú vóru vit klárir yvir, at tað kom al ganga skjótt til havs, tí strevmur og vindur var hvort við ødrum, royndu vit tí at gera eitt drívsegl av ti, ið var fyri hond. Mangt er í neyðuni nýtt, sigur man, og soleiðis var við drívseglinum, tað gjørdu vit av jarnstengrum og posa, men ti- verri vardi okkara gleði drívseglið íkki leingi, tí snørid, ið helt tað fast til bátin, slitnaði; tað var við døprum huga, at vil settu okkum báðir í annað borið at rógva og hjálka båtin inn vestureftir fyri at halda aftur ímóti eystfallinum, tað lítla vit orkaðu. Soleiðis sótu vit Í 11 tímar og róðu, var tað komu ina«, lá kom ein yvir I ca. ei so undarligt, at húðalepu ikki var eftir á lógvunum. Um mið- nált tók vindurin hardliga til, og var tå stormur til út ímóti morni. Ein og hvor kann til- teinkja sær, hvussu okkara úl- standur var um náttina, vila seg reka til havs í stormi ímóti tí . óvissa, var tað ei so undarligt, at vónir um at bjarga lívið minkaðu, men harvið var einki at gera, vit máttu finna okkum í tí óumgangiliga og lata storm og hav spæla við okkara neyð- ars lívum, sum teimum lystu. Tveir trolarar sóðu vit um nátt- una, uttan at fån hjálp. Í lýsing sóðu vit far til luðart, men hvat skuldu vit gera, eingi tekin fingu vil givið, leir tendstikkar, vil høvdu, vóru blivnir vátir alt fyri eitt, tvey battarí til lumma- lykt hovdu vit við av Tverovwri, annað hovdu vil brent undir arbeiði at fáa motorin aftur í gongd og til at geva tekin til trolararnar, vil sóðu um náttina, hilt battariid fanst ikki, antaki- liga farið yvirborð. Vil sóðu soleiðis hjálp, men kundu ikki fán hana, hval ið kendist sárt. Tað veit eingin, hvussu tungt tað er at vera Í neyð, síggja hjálp og ikki fáa hana, uttan tann, ið soleiðis er staddur. Táið ljóst var, minkaði vindurin nógv, og vónir um hjálp blivu eisini betri. Sjálvandi kundu vit hildu væl leingi út, tí matur var nokk av, men vati og kuldi skuldi nokk gjørt sína virkan. Tað kann tí ætlast, at okkara gleði var ovurstór, tåid vit sóðu eitt far stevna beint ímóti okkum. Hettar far var hvalabáturin >Suð- urov«, og lå var kl. 11 um dagin. Sum vit blivu fagnadir um- borð á hesum skipið av mann- ingini, var einastandandi, einki bleiv spart á nakran hátt, so vit foldi okkum rættuliga væl, táið kort tíð var gingin. Okkara tøkk til hesar menn hevur ikki stórt virði, men vil vita, hvat vit skylda hesum monnum og gloyma tað heldur ikki, so leingi sum okkara eygu eru opin. Tað var eitt einastandandi vdni, ið skiparin á »Suduroy«, Oliver Beck, visti, við tað at hann bleiv vid at leita, og hinir allir høvdu givið uppat sum hopleyst. Tað er ikki fyrstu ferð, Oliver Beck hevur víst dugnaskap sum sjómaður, og átti hann tf eisini til fulnar at verið ímillum teirra ið fáa tær sokallaðu me- dailjir >for udført Ileltedaad«, tí hann hevur gjørt eitt bragd og víst ein dudnaskap og eitt dyrvi sum fáir. Tíðindamaður >Dimmalætt- ing<ar sígur, at fleiri menn á Tvoroyri góðu okkum góð ráð. Mugu vit spyrja, hverjir ið hesir menn vóru? Ein einasti maður tosaði við okkum, og tað var Morten Luid, hann bað okkum lata vera at fara, tí tað var nakað ilsligt, óivað meinti hann við tað, at annar okkara (Hans) fyri kortari tíð síðani var opereraður og ikki toldi at tuskast. Hendi óheldi ikki, ja so komu vit framm í ollum góðum og fingu einki ringt veður. Merkiligt halda vil tað vera, at sýslumaðurin á Tvoroyri gav besked til ley, id heima vóru, at hann fekk ikki fólk at leita, tí Hovbingar í sínu tíð høvdu skrivað eina grein um nakað hesari ferð líkt, men tað vistu so oll, at vit ongan lut áttu í hesari grein. Ein undarligur menniskjakærleiki má hetta sig- ast at vera. Tó vóru menn so heppnir har, at teir fóru at leita og royndu sum allir hinir at veita hjálp. Hjartaliga tokk siga vit ollum, ið royndu at hjálpa, teimum ið lótu for og teimum id leitaðu og ollum, sum á annan hátt royndu at hjálpa. Tíðindamaður = >Dimmalætt- ingear hevur eina lovtalu fyri »Fyllu« og roynir at káva út yvir, men tað hjálpur ikki, var hjartarlagið av tí besta umborð á »Fyllu«, so høvdu teir eisini Vinduer, Dare og Lister. Godt og billigt Arbejde. Hugo Øster's Maskinsnedkeri, Tlf. 216. Thorshavn. Tlf. 216. Forlovelse, Ægteskab, verdensberømt Bog, 196 Sider, 1,85. Dr. M. Fadden, amerikansk Læge: Ægtaskabelig Livs- lykke, 2 store Bind, kun 3 Kr. for begge B. Dejlige Sue, den unge, dybísunkne Kvindes Testumente, Op- Ing 40,000, 1,35. Ford: Hemmelighe- den ved at tjene Penge, 1,25. Sund- hedslære, mange Oplysninger, kun 1,00. Elvekjær: Muntre Fortællinger, kun I kr. 25 Øre, Filmens Æventyr, stort Pragtværk med 125 Kunstfotos, kun 3! Kr. Ungdom og Kæriighed, 0,75. Sølves Bogforlag, Afd. F. S. D., Odense. vist tað og leita vid meira ýdni, enn leir gjørdu. Fólk stóð á landi og hugdu eftir »Fyllu«, hvorja leið hon helt og hvussu teir bóru seg at. Teir sigldu eitt kort føri åt úr Trongisvågstjørdi, vendi síðani halan í sunnan og norður fgjøgnum Suðurovafjorð. So fyri tí hjálp, sum teir royndu at veita, svóðu vit nú í tí vátu grov. Kl. 11 um dagin blivu vit upptiknir, og o. u. kl. 9 helt »Fylla« norður gjøgnum fjorðin, kl. 8 fór hon av Tvoroyri, so tað sæst, hvat ómak teir gjørdu sær at leita. Skuldu sýslumenn og verju- skip ikki verið umtalaðir í »redningslågini«, so er tað logið, teimum skuldu í fyrsta umgangi hvílt á at skaffa hjálp, men hesuferð bar illa til frá tí síðuni. »Føroyatidindi« eru vit fullt út á einum málið við um tad, teir siga um sýn av bátum og greiðum, ið verið skuldu, men skal sýni av teimum smáu bátunum ikki síggja ødrvisi út, enn tað er við teimum størri bátunum, ið her hava ligid og og skulu vera undir sýni, so kann fað vera tað sama, tí so verður tað ikki til batna. Hovi, Lt 6. Oliver Bech. novembir 1919. Hans Hammer. Fiskaprísirnir. Salt- fiskaprísirnir eru í síðstu tíðini fallnir nakað her vegna tess, at keypararnir tykjast at hava fingið nógv mikið fyri fyrst. Síðsta salg var 43 oyr. kg f. 0. b. her. Nakad av saltfiski liggur tó enn óselt. Klippfiskaprísirnir eru tó upp- farnir í Spaniu. 17. oktober var prísurin á íslendskum fiski í Bilbao 76—79 pesetas pr. pakka, men 23. oktober ljóðaði noter- ingin uppå 82—86, meðan norskur fiskur stóð í 85—90. Tað er tó ivasamt, at hendan hækkan vil fáa nakra ávirkan á saltfiskaprísin her. Tann mongd av saltfiski, sum keypt var til Amerika, mundi gera sítt til, at prísurin var hægri, enn hann eftir klippfiskaprisinum átti at vera. Hvar fer okkara klippfiskur? Avteimum 2708 tonsum av klippfiski, sum í august mánaði vóru flutt inn til teir norðursponsku byýirnar, Bilbao, Coruna og Vigo, eru tey 1977 komin frá Íslandi og Fer- meðan 667 tons eru oyum, komin frá Noregi og bert 63 tons frá ødrum londum, mest frá Onglandi. BIS