mánadagur 28. juli 1930síða 1

| SOCIALDEMOKRAT JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR ' g í Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið Porto. Blaðið Olavsøkuaftan 1930. FRÆLSI Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr, á forsíðuni, Nr 30 20 ovr. á 3. og 4. síðu. Við størri lýsingum fæst ' ' avslåttur í prísinum. verður bilagt á posthåsinem, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143. R 4. árg. EYNNI €3 TINNU 33 MANN EG að Tandlæge BREND træffes 11—3, Telf. 114. = Simi 23 um kl fæ 1 AVSØKAN í år skuldi O verid eitt undantak mill- um Ólavsokur. Tað undraði ongan, um so var. Men hon verður so meinlík ødrum, sum hugsast kann, burtursæð frá at lingið, um vedurgudarnir vilja, verður selt úti. Loglingið samtykti í fjør einmælt at heita å Løgtings- ins formannskap um at reika Ólavsokan 1930 var hildin, sum seg sømdi Føroya fyri, al søgu og Foroya fólki. Tí í ár eru 900 ár liðin, síðan Ólavur hin digri fell á Stiklastødum. Tað hevur ikki stórt verið at frætt frá hesum nevndarstarvi, útyvir at: sangfelagid var farið at »øva«, H. A. Djurhuus hevur skrivað ein sjónleik, ið spælast Hvussu skal um Olavsøkuna. varð við gudstænastuni, um hon varð donsk ella foroysk, duldist sum mannsmord, men um helta seinasta er tó sann- leikinlikin út. Her verður eingin foroysk Ólavsokuprædika. Tingið verður fyri fyrstu ferð sett við »assistance« av horn- musikki, ið kvikliga skal stoyta í: »Kong Kristian stod ved højen Mast i Røg og Damp osv.«, táið kongarópini eru liðug. Stutt áður enn tingið verður selt, samlast løgtingsmenn, amt- maðurin, prestar, dómari, fúti og sýslumenn á Feroya forna tingstaði úti í Tinganesi, haðani farið verður til tinghúsið — ella um viðrar á tingvellin. »altraktiønin« í skrúð- So er eitt sum annað: Hin størsta hesu Ólavsokuhátíð er gongan. »Kong Kristian stod ...< fåti, prestar, dómari og sýslumenn, donsk prædika o. s. fr. Undarligt at íkki tær gomlu kanónirnar á skansanum skulu láta í henda dag, táið hálíðin fer fram; tær høvdu ljóða væl afturvið >Kong Kristíana og hóskað sera væl, um tær glitr- andi munderingarnar komu út í Ólavsokudugsskinið. Kanón- brak, »roykur og emmur« standa jú væl til hvort annað. Loglingsformaðurin flytur rødu, og tá endar hátíðin. So var fyriskipað Ólavsoku- dag nr. 900. Mad må tí sigast, at Olavsøkan ikki er fyrireika, sum seg sømir Føroya søgu, men vit skulu ikki telvast um hin partin av Løg- tingssamtyktini, men bert minna um, at okkara aldargamla ting verður selt við: »Kong Kristian stod ved højen Mast i Røg og Damp . , ,« Á OLAVS VØKU 1930 I: Kappadust í hernaðstríði menn í norðurlondum, lógu menn á vellum víðu, særdir av breðra brondum. Lútaði hin minni menti, sigurshetjurnar tá flentu, hildu gildisgaman. Sessaðust við gildisborðið hetjurnar úr stríði harða. Bóru mangan hegt á orði hvussu næsta stríð skal fara. Hástemt og stórorða reða fell, ímeðan breður blaða burt á Hildarvellum. Drukku mjød í gildishøllum stríðsins hetjur stóru, mjaðarskál við reddum snjøllum yvir borðum bóru. Brødurnir á vali tyrsta, stuna, tað er stund hin ytsta breðra lív nú fjarar. Dunar gleimur í gildishellum, tað er sigurslagið, ljóðar hátt frá hetjum ellum stríðsins frægdarkvæði. Meðan dun úr gildi dynja, breðurnir á vali stynja síðsta andadráttin. Reypast hátt um hildarleikir, branda- og brynjuklangir, allir sterkir, eingir veikir, høvdingar so mangir. Sovna hetjurnar i høllum, tagnar brødrastun á vellum. Nú er hvíld og friður. II. Ættarbrødur i nordurlondum bórust saman við skjøld og brandi. Birtist ljós á suðurstrondum, lýsti glæman vítt um landið: Hvíti Krist ber brødrabod. Maria moy, tú frúgvin dýra, Kristi móðir, stóra kvinna, beyð ei at stinga sverð í slíðra Kristus bróðir? Hann vil vinna sigur uttan breðrablóð. Var ei Kristus komin niður til at lekja ljóta lyndi manna millum, so Guds friður kundi vekja hjartans yndi til at elska bróður sín? Var ei fremst í Kristi orðum altíð biðið: brødraliga semjist, fylgið mínum sporum? Í nátt og nidu vissuliga lýsa hansar brødrabod, Bjart brann ljós á sudurstrondum, lýstu glæman vítt um landið. | Ættarbreður í norðurlondum bóru saman brand móti brandi. Brødur týna breðralív. II. Bórust út frå sudurlondum, rukku brått at nordurstrondum, boðini um Krist hin hvíta. Hetjur seg frá Óðin slíta. Hevdingar á vík og vágum gingu saman nú í ráðum, lovaðu, ei skuldi ríkja meir í teim, sum Óðin svíkja. Kristnar hetjur seg útbúgva, skulu á hvíta Krist nú trúgva norðurlandabúgvar allir, tryggjast teimum himna pallir. Strid í norðurløndum stóðu, streymaði strítt brødrabl6did. Frælsir lúta treytir herðu, kristnaðust við eld og sverði. Hart stóð stríð á Noregs landi, kristnast menn við bitrum brandi, hevdingar og hetjur stigu fram og fyri Kristi nigu. Herð var treytin mót' at ganga. Gingu undir dómin stranga, rættarstaðið reytt var fargað, tað galt lívinum at bjarga. Kristni-trúgvin vann í hverjum, vann sær aðalsess í Feroyum. Feroyingar á Krist hin hvíta fram um aðrar gudar líta. Kristni-boðum mangir lýddu. Ólavur hin digri stríddi, um ikring hann ervar ýddu, ongantíð hann undan flýddi. Stiklastadar stríðið harða, hetjur falla títt til jarða, sverðdun glymur, herróp gellir: Ólavur hin digri fellur! Sorgarljóð tær klokkur ringja, sorgarsálmar vígdir syngja, táravætast mannaeygur: Ólavur í stríði deyður! Bórust boð um fjall og bylgju, samlast norðlendsk kirkjufylgi við altarin í kirkjukóri, Ólavi heilaga takkir bóru. Stór var sorg í norðurløndum, stór var sorg á Føroya strøndum. Í ben til Krists og Mariu mildu Feroyar Ólavs veku hildu. I. Olavur hin digri doydi undir krossins merki, medan hetjur løgdu oydi heidna gudaverkið. Nordlendsk fólk á heimagrundum vaktu tá á náttarstundum, Brunnu ljós í kirkjuhellum norðlendsku so víða, sorgarhátíð, sárt í ellum børmum kendist svíða, faldast hendur, tárast eygur: Olavur er deyður. Krossinsmerkið hegt var borið millum norðlandsbúgva, klerkur kennir krossinsorðið norðlendingar trúgva Nú á Mariu, Krist hin hvíta og Ólav heilaga tey líta. V. Broyttist norðurlanda siður, rennur upp nýtt kristniskeið, Ólavs verk skal brótast niður, hetjur verja, trælur tigur, gongur undir nýggjan eið. Bórust boð um fjall og fjóru, kristnitrúgvin broytast skal. Skiftist trú við eld og sverði, gingu undir treytir herðu Feroyingar í hópatal. Hetjur vildu trúnna verja, samlaðu sær fjølment lið: Ólavs trú skal eingin skerja! Teir ímóti teimum herja, sum her broyta kirkjusið. Feroyingar í hundrað tali reistu seg úr bygd og bú, hetjur stríðast hart á vali, lótu lív í Mannfallsdali sigraði hin nýggja trú. Gingu undir treytir herðu Feroyingar í hundrað tal, lík mong stóðu undir beru, tá her skiftist trúgv við sverði frælsmenn træðkast undir hæl. Reinskaðust so kirkjuhellir fyri alt sítt gávugull. Ljóðaði sum sorgarbjellir yvir vág og víðar vellir kirkjuklokka sorgarfull. Sáran ljóðar klokkuklangur fyri ofrum burturbledd, eingin kennist messugangur, fremmant ljóðar sálmasangur, annað mál og onnur redd. VI. Fevnir nýkristnitrúgvin allar norðlandstjóðir, vinsælur norðlandsbúgvin heilsar systur og bróður. Broðrafólk av fjallalandi, breðrafólk av slettum sandi, eru norðurlanda tjóð. Felags tekin, krossins merki, verður hátt á stongum borið, felags vinnur krossinsverkið, felags lýsir krossinsorðið, hver á tungumáli sínum berghart og við reddum fínum kveða samfalt norðlandsljóð. Norðlandskirkjur spjaddust sundir skiltust at sum mál á munni. Lidnar eru langar stundir síðan Ólavs kertur brunnu, Feroyamálsins kirkjurættur er enn íkki vunnin aftur | síðan birt var nýkristnitrúgv Brostnar brynjur, brotnir brandar brødrastrid í forðum gloymist Norðlandstunga, breður, frændar, best av Norðlendingi goymist Bleiktra sýldir ríkisdúkar, bláir skyggja fjallaknúkar um sankt Olavs vøkudag Rodmundur. - Olavsøku- gudstænastan. Allkunnugt er, at Føroyar vóru harðliga kristnaðar, kanska so harðliga, sum eingin lands- deild í Norðurlondum. IHart og vandamikilt var at berast undan, | og mangur fall til vildar, fyri at bjarga sítt egið liv. Sjålvi Tróndur í Gøtu, ið var hug- djarvur sum fáur, fell eisini á knæ fyri kristindóminum, (ti hann helt lað loysa seg, tað var hjá honum lívið um at bjarga | fyri at fora stríðið víðari móli | teim, ið trúðu á hvíta Krist. So skjótt hann gjørdist leysur aftur, | var hann heiðin, sum hann var | frammanundan. | Stríðið harðnaði í hvørjum, at endanum vóru allar Førovar | kristnaðar. Og Førovingurin gjordist eitt trått kristi fólk, so trútt at tað, sjálvt tað var ríkið í annan trúnarhátt, líka til henda dag heldur hátíð, um hettta mundi sum Olavur hin digri fell á Stiklastødum, halda Olavsøku- dag. | Trúbótin, ella tråbroytingin, | id seinri kom til landid, var | ikki bert av ti góða minni enn so. Fråbrovtingin sópaði fyri sær allastaðni, har hon kom fram, og eisini var hon heldur harð- liga ríkin inn í lamdið, og hóast 5 menn vóru ímóti at skifta trún arhátt, so kom harræði teim, ið Annað- at skifta ella missa fyriskipaðu, til hjálpar. | hvert var og fáir vildu missa, sum skiligt | var. Men kortini vóru ikki so fáir, ið bórust undan, tí Foroy- | ingar vóru ikki heidnir longur lað hevði Olavur kongur syrgt fyri. Hin nýggja kirkjan, ið skip- aðist eflir leim nýggju reglunum, setti Foroyamál uttandura, og ringt hevur verið at baksast við at fingið Føroyskt inn aflur um kirkjudyrnar. Men sum harðari hevur verið strevast fyri at vinna Førøya- | máli innivist aftur í kirkjuni, so men hilt »hvita« liðið vaks, og