týsdagur 19. august 1930síða 1

FRÆLSI Nr. 33. | en E3 HINN £3 IM E3 US Tandlæge BREND træffes 11—5. Telf. 114. Sim E HINA ÆÐ NOVADS AAN ÁFÆF HANNV ESS HAND YDSÆD ER, at hitt vaks- liðið er hitt allar- besta tilfarið til at grundað hitt fríska felagið á. Ungdómurin, id hevur andi nýggja, sterka og sam- allan ans fyri frískleika, bæði í lí verandi og tí komandi sam- felagslagi, er longu á tí støðu, ið tryggjar la tíð, ið kemur, hann er allíð fúsur at bøta um fákunni og ólreysti nútíðarinnar. Ein nútíðarmerking er tað tí, at tað úr ollum hornum, bæði innlendis og útlendis, verður lagdur dentur á at fremja sannan og heilsubøtandi idrått, eins og virkað verður fyri, at bæði børn og ungdómur læra at virðiseta vakurleika náttúrinnar. Vit kenna eisini her, at hesin hugur millum okkara ungdóm er nógv nørdur hesu seinri árini. Ungdómurin hevur nú meira enn nakrantíð fyrr ein útferða- ídrátti, hevur stórt virði fyri eitt fólk, hug og ans fyri sum ið býr í einum oyggjalandi sum okkara. Men enn vænlar nógv, ja ov- nógv. Og tað má vera samfelag- sins, fólksins, plíkt móti landi- num og sær sjálvum, ein plikt móti ungdóminum, ein plikt móti framtfdini, at elva ung- dómin til framvegis at halda ta leið, kenna náttúrinnar vakurleika og hann er byrjaður á, at starvast fyri frískleika samfelag- sins í komandi tíðum. Tí umframt tað, at menniskj- ans kenslur fyri ti allføgru nát- túru elvur menniskjum at gerast betur lindað, so eru ídráttarleikir úti á víðum vollum og svymj- ikki men eisini bjargandi á ymsar háttir, Eins og ídrátturin úti í tí fría ingin bert heilsubøtandi, er farin at vinda uppá seg millum okkara ungdóm, so eru líkindi til, at fólk yvirhøvur fala tydning, ið tann svymjingin hevur, serstakliga fyri okkum Føroyingar. Øl vita, hvønn tydning hesin idråltur hevur í bjargingarforum, og oll kenna seg takksom fyri tað úrslit, ið hesin ídráttur longu eigur at peika á. Tað skuldi ti verið ein sam- felagsuppgáva at styðja = ung- Få dómin í sínum idråttarstarvi, eisini peningaliga. Um dagirnar var nýggjur svymjingarhylur tíkin í brúk í Tórshavn. Var tað ikki tørvuligt, um soleiðis var fyrireika manga aðrastaðni í Foroyum, og er hetta íkki ein uppgáva fyri samfelagið? Vit halda jú, Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 ovr. á forsíðuni, 20 ovr, á 3. og 4. síðu. Við størri lýsingum fæst avslåttur í prísinum. "FØROYA: SOCIAL DEMOKRAT BRODURSKAPUR Torskens Vandring. I 1924 paabegyndte Kommis- sionen for Danmarks Fiskeri- og Havundersøgelser Mærknings- Vest- Grønland, og siden er der aarlig forsøg med Torsk ved mærket et Antal Torsk der, et enkelt Aar ogsaa ved Øst-Grøn- land (Angmagssalik). Af de ske Torsk er der endnu ingen mærkede østgrønland- genfanget, men af dem, der mærkedes ved Vest-Grønland, er der i Aarenes Løb genfanget et mindre Antal, til Dato 62, af ialt 1978 mærkede Fisk. Medens Resultaterne af Mærk- ningsforsøgene i de første Aar ikke frembød særlige Overrask- elser, idet de mærkede Fisk genfangedes ved Vest-Grønland uden i Reglen at have foretaget større Vandringer, har de senere Genfangster større Interesse. De viser nemlig, som det ses af Listen, at ialt 6 Fisk har forladt Vest-Grønland og er vandret til Island, hvor de er genfanget især Dele af udfor de nordvestlige Landet: Nr. 385, 70 cm, udsat ved Suk- kertoppen den 27. August 1924. Genfanget i Faxe Bugt den 23. Marts 1927. Nr. 870, 77 cm, udsat paa Lille Hellefiskebanke den 3. Okto- her 1928. Genfanget i Isafjords- dyb den 5. April 1930. Nr. 7743, 82 Julianehaab 24. August 1929. cm, udsat Genfanget ved Siglufjord 15. Maj 1930. Nr. 7906, 74 cm, udsat í Unar- tok Fjord 3. Oktober 1929. Genfanget í Isafjordsdyb 26. Maj 1930. Nr. 7997, 66 Sydproven 5. cm, udsat udfor Oktober 1929, Genfanget S. f. Ønundarfjord, Nr. 8060, 70 cm, udsat udfor Sydprøven 5. Oktober 1929, Genfanget NE af Kap Nord 10. Juni 1930. Det er særlig paafaldende, at skønt der er mærket Torsk ved Vest-Grønland hvert Aar fra 1924 til 1929, er dende forst fornylig, at der er det tilsynela- kommet Liv i Vandringerne fra Grønland til Island, thi af de 6 genfangede Fisk er de 5 fanget i dette Foraar ved Island. Det derfor se ud til, at de forladt gyde i det varmere Vand ved kunde havde Grønland for at Island. Som nævnt har disse Mærkningsforsøg givet det forste Torsk Island fra Bevis for, at kommer vandrende til andre Omraader, og det er et Resultat Men det er endnu for tidligt at udtale sig af stor Interesse. om, hvorvidt pan den ene Side | Tilvandringen af Fisk fra Grøn- udfor JAVNADUR Tirsdag hin 19. august 1930. | en gros og en detail. land er af større Betydning for Islands Fiskebestand eller paa den anden Side, om Bortvand- ring af de grønlandske Fisk er af større Betydning for Vest- Grønlands Besland af Fisk. Ken Ting er sikker, og det er, at disse Mærkningsforsøg er af stor Betydning som det eneste Middel til Sikkerhed at Rede paa Fiskens Vand- med skaffe ringer, og jeg benytter derfor Lejligheden til indtrængende at opfordre alle de Fiskere, der fisker ved Island, til at indsende Oplysninger om Genfangst af mærkede Fisk, saa at ikke en eneste Oplysning gaar tabt for det Formaal, for hvilket Mærk- ningsforsøgene foretages: at til- vejebringe Kundskab om Fiske- nes Vandringer til Gavn for Fiskerierne. København, den 22. Juli 1930, Johs. Schmidt, Professor, Dr. phil., Leder af de dan ske Fiskeriundersøgelser i Atlanter- havet, Formand for de Internationale Havundersøgelsers nordvestatlantiske Komité. Inserat. Behandling af sygelige Tæn- der kan ikke foretages én Gang for alle, men ofte kræver aare- langt Omhu. Kun en Tandlæge, der er fastboende her paa Øerne, kan yde sine færøske Patienter reel og varig Tjeneste. Tilfældige Rejsende med en Haandkuffert Redskaber, om vedkommende har Diplom fra København, Honolulu og Timbukto, kan ingen varig Ga- selv ranti yde sine Klienter. Brend, der har praktiseret í Thorshavn i over Tandlæge tyve Aar, der stadig har søgt at følge med og dygtiggøre sig paa alle sit Fags Linier, og hvis Klinik er blandt de udstyrede i mest mo- derne Danmarks Rige, yder sit Klientel den bedste Sikkerhed for paalideligt og samvittighedsfuldt Arbejde, Det oplyses, at efter de nyeste Metoder er nødvendig Tandud- trækning nu helt smertefri, For alm. Plomberinger, Guld- kroner og nye Tandsæt fem Aars eller ogsaa gives stedseva- rende Garanli. Bevar Tænder ved grundigt at borste dem hver Morgen Deres lade Tand- lægen to Gange om Aaret. Tlf. 114. Tandlæge Brend, og Aften og hos dem undersøge "is BALSLEV á GOOS, THORSHAVN Færøernes største Tømmerlager O Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið og skrivstovuni. Telf. Nakrar hugleiðingar um fískaútfluttning okkara. (Framhald). Tað er áhugavert, sum Svein Árnason Barcelonamenn meta fiskin: skrivar um, hvussu >Tað er skiljanligt, at blóð ella aðrir døkkir blettar í uggunum eru illa lýtir hjá monnum. Teim flestu man vera lítið um at eta fiskauggar, sum eru soleiðis til útsjóndar. Hitt vita vit Íslendingar, at gul-leittur sædd keyp- litur á fiskinum hevur alloftast onga ávirkan á smakk hans ella nýlsluvirði, ja vit vita enntó, at litur ofta ti, at hann hevur verið turkaður hesin bert kemur av við ov bráðan sólarhila, og at hann ikki er kolnaður nógskjótt verður bilagt á posthåsinum, brævsavnarstødum ella nógvæl aftaná. Aðrari 6vand- | ikki at | kenna um hetta. Tí tykist okkum aligari tilvirkan nýtist undarligt, at so nógv verður gjørt burtur úr hesum. Í Barce- lona selja småsølumenninir fiskin útbloyttan, og við útbloytingina, sum varar 5—6 dagar, verður hin guli lilurin enn meira sjón- ligur, og lær sponsku húsmoð- urnar vilja tí ikki keypa fiskin fyri hægsta prís. Uggarnir verða skornir av fiskinum og vanliga seldir fyri lægri prís; men sjálvur ristur í álir á parallelt við verður um, uggaskurðin, og fåast 7 tilikar fiskurin skåk tvørtur ålir úr stórum fiski. Í uggunum verða allir blettir og allar blóð- ægrar enn sjónligari eftir út- | bloytingina, og eru teir døkkir, heilt hesum er tað greilt, hví Barce- lonabúgvar vilja fiskin heilt lytaleysan; ikki bert serstakligt fyri teir, tí allastaðni, har menn eru vandnir í aðrar málar um fisk, er krævið, reinan lil. verða teir óseljandi. Av hava men hetta er at hann skal hava Soleidis er tað um eisini Í mest allt donskum mælt til | einans at keypa hvítan og rein- littan fisk.« | Um hvussu Spaniumenn meta fiskin til góðsku, tå hann er komin á borðið, skrivar Svein Árnason soleiðis: Víða hvar, har sum monnum er mikið um at fáa góðan fisk at ela, lykist nógv at vara um, at løgini í tjúkkanum eru grein- ilig, tå hann er kókaður. Tess- línufiskurin Spanialand, matreiðslubókum er vegna er hin besti ofta neyndur „libro“, t. e. bók, Porto. Blaðið 4. árg. 143. lí fiskaløgini eiga at kunna flett- » ast upp eins og blød í bók. Hetta er eisini prógv fyri, at fiskurin er óspillur, ella hvorki broyskin ella moltin. Fiskaløgini eru greiniligast í tjúkkum og stórum fiski. Harumframt hevur tjúkkur fiskur eitt annað meiri- virði fyri småsølumenninar. Eins sagt, er fiskurin $5 og áður var seldur útbloyttur og dregur tess meira av vatni, less tjákkari hann er, og gevur soleiðis smá- vinning. sølumonnunum størri Hetta hongur eisini saman vid, S at tess færri fiskar fara í 50-kg- pakkan, less betri marknaðar- vara er hann. Keypmenn hava ætlað at tryggja sær tjúkkan og stóran fisk við at seta hámark fyri stertatali í pakka; men eru so komnir fyri vónbrot av ti, at smáir fiskar eru ímillum stórar í sama pakka, og er tí komin tilløgan í seinni árum, at stør- fiskur má ikki vera minni enn 20 tummar,« Ahugavert er Arnason hevur gáað eftir, hvussu eisini, at Svein krævini um góðan, hvítan og tjúkkan fisk hanga saman við tað allmenna mentunnarstødu, fólkið stendur á í innfluttnings landinum. Har sum hestar og oksar eru flestir at síggja fyri vagnum á gøtunum, t. d. í Por- tugal, verður minni vandað um har, bilar og sporvagnar eru komnir í góðan fisk enn sum staðin, t. d. í Suðurspaniu, og fiskin er vandaleyst Nordurafriku, har hin versta at senda til fólk ikki leggja so miklan dent á reinleika og tílíkt. Tað er siðmenning ganga ætlandi, at mentun og og at storri og fram, fólk í sama mál gera størri krav til nvtuligan og nos- ligan mat, og brátt fjølgast tey stødini, har fólk ikki skoyta um klippfisk, men krevja longur frískan fisk ístaðin. Tó man vera langt upp at síggja enn, áður besti foroyskur klippfiskur verð- ur keyptur fyri sámuliga høgan prís. Hvussu nú er ella ikki, so verður alt meira og meira miðað ímóti at framleiða ferskan fisk til útfluttningar í ísi ella frystan, og allar tjóðir, sum miklan fiski- eftir váa væl hava, g vinnuveg hesum og gera seg væl undir at fylgja við tíðini. Vert er í hesum samanhangi at leggja merki til, hvat hesar síðstu mánaðirnar hevur staðið at lesa í norskum, donskum og íslendskum fiskiblødum um eilt sum reisa 6—7 enskt-amerikanskt felag, hevur í hyggju at frystihús í Íslandi við tí enda- máli at flyta út ferskan fisk haðani. Í Íslandi er longu stovnað eitt stórt frystihús eftir Oltesens málanum, sum framleiðir 40—50 tons um dagin, og tað gongur so væl, at tað gevur vón fyri, veilt ferskt og Mideuropu- al so nær sum alt, ið verdur, kann verda selt til Týskalands londini. Formaður íslendska fiskifelag- sins, Kr. Bergson, sigur frá, síga blødini, at í vår var eitt ameri- kanskt milliónafelag og søkti um loyvi til less at:reisa frysli- hús í Íslandi, og at ríkisstjórnin ar %