týsdagur 10. mars 1931síða 1

FRÆLSI -FØROYA- SOCIAL DEMOKRAT BRODURSKAPUR Nr. 10. Lysingaprisur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, 20 oyr. á 3. og 4. síðu. Við storri lýsingum fæst avsláttur í prísinum. Elbe US Tandlæge BREND Telf. 114. HIV 23 HINA træffes 11—3, ee un {HE Ein fiskimadur hevur sent okkum hesa frálíku grein um yvir- og undir- klassan: FTUR HALDA fiskimenn ferð sína eftir Foroya hinum villa og oðismikla havi, ið so mangan hevur volt sorgir og gleðir. Gleðina yvir lann fong, ið menn komu heimaftur við, frískir og fegnir; sorg yvir leir, ið íkki komu heimaftur, men mátti verða verðandi har úli í leirra våtu grøv. Ja, hvat er tað tó ikki fyri eitt stórt vágaverk, teir taka sær fyri, og hvat er tað tó ikki fyri eitt áræði leir eiga, táið teir ár eftir ár á hverjum vári halda ferð sína frá heimastrondum. Mangar eru lær reddir og blaðgreinir, ið ásannað hetta áræði, og oll eru felags um sorg- ina, tåid frættist, at fiskimenn eru sjálátnir. Og hvat skulu vil annað enn tyngjast av sorg, tåid eitt so lílið samfelag sum okk- ara missur tað, ið vit høvdu alt álit á, og vóru teir, id béru samfelag okkara uppi. Men siga eins og skaldið: fiskimaðurin kann væl »Giv mig en Rose mens jeg lever«; tí táið deydans kalda hond hevur kynt honum, ger alt honum tað sama, annaðhvort hann fær blómur ella ei. Hvussu mong fiski- mannaheim hava ikki eisini eina slóra sorg, sum ikki áleina nertur við missin úti á havinum? T. d. sorg yvir dagin í morgin og fyri langar líðir. »Steinar fyri breyd« falla ofta Foroya fiski- manni í lut — og ongar blómur. Men láið hann ikki longur telist millum okkum meira, tå fær hann rós og besta ummæli, ið tá ger honum tað sama. Fiskimaðurin hevur ikki gjørt sær orðafelli: »einhvør er sær sjálvum næstur« til skjaldarorð síni, men hevur áræsin gingið beint móli hesum orðum. Um hann hevði gjort meira av at vart sjálvan seg, enn hann hevur, hevði hann óivað í dag silid við betri korum. Menn hava lí, og við nakað av rælli, kastað fiski- monnum fyri, at teir eiga ein part av skylduni sjálvir, at við- urskifti teirra eru, sum tey eru, Men hann eigur íkki meiri enn ein part av skylduni, tí longu tå — ja kanska áður — hann er borin í heim, kemur hann til undirskolini, borin til at trælkast, borin til undir- Ein slíkur flokkur, id lítil og eingi ráð hevur til at nøra um kunnleika sín, kann klassan. JAVNAÐUR Tirsdag hin 10. mars 1931. Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf, 143. 5. årg, Blaðið Porto. Norðanvert við Esbjerg liggur Arbeiðaraháskúlin, umgirdur av vøkrum viðaskógum og ídráttar- støðum, stutt frá sjónum, hvar- við algongdin Lil eina sera laga- liga badistrond er meogulig. Arbeiðarháskúlin byrjaði sítt starv í 1910, men í 1916 bleiv tann núverandi bygningurin reistur og endurnyggjaður 1929. Skúlin hevur, sum aðrir há- skúlar, summar- og vetrarskeið fyri gentur og dreingir; gentur- nar sjálvsagt um summari. Og er hann soleiðis eisini húsar- haldsskúli. Undirvísingarhátturin fer fram á modernaðan hátt, t. d. við fyrilestur, samrødur um ymisk mál o. t., tó er hin mest modernaði kensluhátturin, teir sokalladu »Studiekredse«, nógv nyttur. Lektiuterparfid er fyri so vilt úlihýst, tó krevst tað, at næmingurin skal gera sína skyldu fyri at kenna tað evni, hann hevur sett sær fyri at læra. inum. Hann má til sjós, ella til eitthvørt annað arbeid, ið fyri- liggur. Tað eru tey, ið vilja siga, at í Foroyum er als eingin klassa- munur; men, jú takk, eftir við- urskiflunum er hann alt ov stórur bæði á bygd og by. Taka vil sum eilt domi tvey hús, við hvorjum sínum hjún- um; annar húsmaðurin er ein keypmaður, 26 marka bóndi, umboðsmaður, ella hevur arva einhvønn góðan lut, id metast kann høgt í gullvirði, Hann hevur frá barnsbeini fingið slíkan studning, at hann livur gott og lætt, og børn teirra á sama hált. Bornini skulu læra, og sjálvt um tey ikki eiga andiligar gávur, kann heili teirra fyri gullvirði bukast til við lærdómi, til less tey vera at klåra seg. Lat kosta, hvat tað vil; ley vinna tað aftur og kunna blíva við at vera yvirklassi. Hin húsmaðurin er ein fiski- maður ella arbeiðsmaður. Hans- ara lutur er at knossast hjá einum reiðara ella keypmanni, stutt sagt hjá einum hvorjum, illa streva sær undan trælaok- | ið yvir er, Foreldur hansara Tvær upphaldsstovur á Arbeiðaraháskúlanum í Esbjerg. Við evnunum er tað sera frítt vegna tess, at tað bert eru tær vissu lærugreinir, ið fastlagdar eru, sum Lt. d. danskt, rokning 0.a.,, meðan næmingarnir kunnu, um nóg nógvir eru við, fáa nýggjar greinir, sum teir nú hava besta hugin at læra. Her nevnast nakrar greinir frá velrarskeiðinum : Týskt ella arbeiðarans kring heimin, sam- yrki (kooperatión), læra, mentunarsoga, geografi, biologi, samfundsøko- nomi, bókmentasega 0. s. fr. Fyri fagfelagshugadar unglingar: fagfelagskunnleiki. skal enskt mál, segu samfunds- erhvervs- Harlil kemur so, at næming- arnir verða kendir í at halda fyrilestrar, umframt orðadráttur og onnur mentun. Gymnastik og sangur er vælkendur á skúl- anum. Tvær kenslugreinir, ið namingarnir als ikki noyðast al taka lut í, er faglegning fyri vóru arbeiðsfólk og skuld- bundin. Sjálvur målti hann taka við skuld fedranna, teirra úrslit av at arbeiða yvir háls og herðar, baksast og Soleiðis må hann knossast gjøgnum alt lív sílt. Hafl hevur hann so frægan skålagang, at hann hevur lært at lesa og skriva; men heldur ikki meiri. Sama ger honum, hvussu góð andlig evnir hann hevur; hann hevur hvørki råd ella líð at fáa sær betur kunn- leika. Á sama hált gongst hans- ara bornum, tey mega eins og taka til at strevast, so skjótt ley eru so hann baksast og frætt ment, arbeiða eins og hann undir oðrum og hjá oðrum. Soleiðis liva í hevur ætt eflir ætt hesum sama órætlvísa samfelagslagi, hóast tey íkki hava verið orsøk til tess, men borin í heim at træla hjá oðrum. Bert einstaklingar eru komnir sær undan okinum. Tað er tí ikki at undrast yvir, at hesin fólkaflokkur ikki hevur lætt við at fata, at hetta skilið, ella rættari óskilið, má og kann broytast. »Arbeidsins åvøkstur skal falla træsmíðu og bókhaldari, tó tað sigur seg sjálvt, at alloftast eru allir við. Á tí stóra modernaða centralbókasavninum í Esbjerg verður kent í nýtslu av bókum. Á summarskeiðinum, ið er fyri kvinnur, eru umframt tað fremmanda hesar læru- greinir, almindu- liga og tungumál: handayrki, haldsteori, barnauppalan o. s. fr. Fyrilestrar undir felagsnavninum seymilæra, husar- »Kvinnan og heimið< hava stóran tydning fyri ungar gentur, sovæl sum eldri. Sum tad slandandi sæst á omanfyri- myndum, eru upp- haldsstovurnar ljósar og nosligar, hartil stórar, tað eru einans ein- og tvær-manns stovur, upphit- cenlralhita Til skúlan hoyrir stór og noslig aðar við sjálvsagt. lesustova og eitt stórt, fjølbroytt bókasavn. Fyri teir Foroyingar, gentur sum dreingir, ið ætla sær út av landinum at vinna sær kunn- leika, er Arbeiðaraháskúlin í Esbjerg ein tann besti í danska ríkinum, tilrættalagdur sum hann er fyri næmingar frá teim minni múgvandi, fyri at vinna leimum hollan kunnleika í teim sam- fundsmálum, ið koma at gera seg galdandi, har ein hevur sítt seryrki; vinna teimum andiliga barlast gjøgnum tað ofta storm- harða lív, har mangur gekk til grundar. Hesin skúlin eigur tí at vera vitjaður av teim, ið vilja vinna sær kunnleika á einum breiðum grundarlagi. »Kunnleiki er ordatakid. Tann, id vil vinna sær kunnleikans kreftir til fullnar fyri at byggja víðari á, eigur at 3 ella 6 skúlaskeið, gentur sum dreingir, á Arbeiðaraháskúlan í Erbjerg. Spyrji tykkum fyri hjá fyristoðu- manni skúlans, Poul Hansen, ið fara eilt mánaðars býr á skúlanum. Udpantning. Det bekendtgøres herved, at udestaaende Restancer af Kommuneskat og Vandafgift for Aaret 1930 af Fogden er godkendt til Inddri- velse ved Udpantning, og at denne vil blive paabegyndt uden videre Varsel. THORSHAVN BYRAAD, den 3. Marts 1931. verdur f Aalborg 27. mars eftir sementi og fer frå Keypmaunahavn 2. apríl beinleiðis til Føroyar í staðin fyri e/s. »Tjaldur«. P f. Skipafelagið Føroyar. til hansara, ið arbeidur,« er skrásett í málum javnaðar- manna. Feroya fiskimenn og arbeiðarar skuldi kunna skill lað rættvísa í, at leir, ið taka tey tyngstu tøkini, útvinna tey storstu virðir, eiga tað fullu løn fyri starv sílt. Sum áður sagt: klassamun- urin er alt ov stórur, eisini her- Tað, id her er ápeikað, vísur við greiðum heima hjá okkum. orðum, at vil liva í einum sam- felagið við fornaldarskipan, ein skipan, ið illa hevur í einum kristnaðum(?) landi. Landið er ment, um tað verður eftir áskoðan, og vil meira skipað javnaðarmanna kunna geva meiri ríkjuligt til íbúgvararnar. Vit eiga tí allir at fylkjast undir sigursmerki javnaðarmanna. Oystein. måttur«, sigur