týsdagur 21. apríl 1931síða 1

"FOROYA : SOCIALDEMOKRAT Lysingapr (Telegram til „Feroya Social-Demokrat“). København, 17.—4.—31. Alle Partier har tilsluttet sig Bevillingen af et yderligere Laan paa 200.000 Kroner til Ísvirki efter Regler, der nærmere fast- sættes af Søfartsministeren. DRASTADNI f bladnum A ber ein innsendari uppá mál, at ænsast má eftir, at ikki kemur ov bráður stødgur Í hvalaveiðudriflina her við oynn- ar, og skjýtur hann uppá, at Løgtingid longu nå er úti um seg og skipar soleiðis fyri, al størhvalaveidan í hvussu er f ár verður drivin av tí almenna. Nú, tað kann vera nógv, ið talar fyri hesari áskoðan, tí eyð- sæð er, at mong hava litið á at fingið hvalatvøst aftur til kom- og vil tað væl einki andi vetur, leimum ikki koma við, um fæst í summar. Tvørtur ímóti. Men aðrar umframt grundir, ið eisini tad kunna eisini vera kunna tala fyri, at ikki stødgur enn kemur í hvalaveiðuna, og tað er hin sanna grundin, sum vil koma at gera seg galdandi, um innfluttningsforboð av rús- komið til umrødu á Llingi, nevniliga toll- drekkavorum skuldi urin. Hvaðani skal Løgtingid so heinta hesar túsund krónirnar, sum tað bæði hevur fingið og enn eigur til góðar av hvalatolli? At okkum tørvar innløgu, er eingin f iva um, og sjålvt um ikki givið so åført, so hevur hann hvalaveidutollurin hevur kortini gjørt fittan mun f Løg- tingskøssunum, har sum kunn- ugt 7 krónur er stórur peningur. Eilt hitt menna sjålvt vil taka hesa drift og beinleiðis annað er, um al- uppá dríva um seg hana, sum inntøka, men kanska meira sum umvegis gagnligt fyri land og fólk. Táið soleiðis verður sæð uppá t. d bitt al- menna betur vera ført fyri at hvalaveiðuna, so vil dríva slíka fyritøku á landsgagn- ligan hátt enn privatkapitalurin, ið ikki hevur eygu fyri ødrum enn egna gagn og besta: í góð- um árum at skumpa pening inn, og so skjótt at vinningurin er lítil og eingin, pakka saman, skjóta lás og slá fyri driftina og sleppa sær undan at greiða sína skyldu til hitt almenna. Okkum er kunnugt, at hetta mál, at hitt almenna skal dríva hvalaveiðu á komandi sumri, verður lagt fyri landsnevndina. Men hon eigur ikki enn heimild til at hesum avgerða í máli, ultan so hon fær meirilutin av loglingsmonnunum við sær, ísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, 2% ovr. á 3. og 4. síðu. Við størri lýsingum fæst avsláttur i prísinum. Íslands framtíð. Hitin frá teim heitu keldunum skal nýtast til vakstrahús, grønvøkstr- inum at frama. Reykjavik, 14.—4.—31. Tær heitu keldurnar í Íslandi hava nú í mong ár verið Ís- lendingum sera henlar, navnliga táið talan er um klædnavask. Síðani hava verið planir frammi um at veita hitt heita keldu- vatnið inn í býirnar til bein- leiðis húsbrúk. Við seinri boru- royndum er tað prógvað, at jarðahitin í 50—100 metra dýpi hevur nógv sterri ekið, enn út sær omaná. Við ødrum orðum er nú fingin vitnisburður um eina heila kókandi á undir jørdini. Tað eru nú fyribils gjørd nokur einfald byggverk. Tað er selt rør niður í jørdina, har konufólkini nú vaska klæðir, og tað 84 gr. heila vatn er soleiðis leitt til eina lítla pumpustødu. Haðani verður vatnið pumpað í leidningar til Reykjavíkar, og tad missur ikki meira enn 3 gr. av sínum hita á leiðini, sum kann vera o. u. 2800 metrar. Tað verður tilsamans pumpa 32 lítrar av 84 gr. heitum vatni til Reykjavíkar í hvorjum sekundi, so tað verður ríkjuligt vatn bæði til húsarhald og til hina stóru svymjingarhøllina, ið nú verður bygd í Reykjavík. Tað væntast, at avlopsvatnið verður so ríkjuligt, at ætlanin er at byggja vakstrahús, sum kanska, umframt at tað vil nera um grønvøkstramongdina við kelduhitanum, eisini kunna ælast allar meguligar aðrar urtir, sum eingin fyrr hevði droymt um kundi vaksa í Íslandi. Í Reykjavík kann ein longu nú keypa »melonir«, »agurkur« og »tomatir«, ið eru vaksnar á einum garði í Mósfells sveit, har eisini um sjálvan háveturin angar av blómum í teim stóru rakstrahúsunum, so møgulig- leikin til stórdrift óivað er til steðar. Tað er soleiðis nógv ið talar fyri, at Ísland um ikki langa tíð vil vera ført fyri at føda oll norðurlond vil alskyns grøn- vokstri allar vetramánaðirnar. Tað er núfyrstani komin rælt- ulig byrjan á at nýta Íslands heitu keldur til muns. Eingin kann siga, hvussu Ís- land verður at síggja út um 50 ár, tí tað er eitt land við stórum møguligleikum. Við 5 mill. H. K. í sínum fossum, og meiri enn lað tvífalda í sínum heitu keld- um og kókandi áum undir jørd- ini, verðsins bestu fiskiklakkar og annað ríkidomi, ið landið hevur frá hond náttúrinnar, skuldi ein kunna hugsað, at Ís- land stevndi móli eini ljósari og eydnuríkari framtíð. Bj. Tirsdag hin 21. april 1931 JAVNADUR Københavns Ungdoms-Kursus indføres i Norge. Lederen af Ungdoms- skolen i Thorshavn, P. Poulsen, har som bekendt gennemgaaet et Kursus hos den kendte Skolein- spektør Folke Jacobsen, og det kan derfor være af særlig Interesse at gen- nemlæse følgende Artikel, der stod i »Social-Demo- kraten«, Kbhvn., 11. ds.: Folke Jacob- Kommunens Skoleinspektør sen, praktiske Ungdomsskole i Vest- Lederen af ervoldgade, blev sidste Sommer af det ministerium indbudt til at lede norske Undervisnings- et Kursus for norske Lærere. Nordmæn- det af Hr. Folke Jacobsen startede nye Formaalet var, at dene skulde indøves i Sløjdsystem for unge Mænd og Løbet af de blevet Kvinder, der i sidste 10 Aar er en saa stor Sukces her i Danmark, hvor Ungdomsskolen samler mange Tusinde Elever over hele Landet. I det sidste Aar, der strakte sig over norske Lærerkursus 6 Uger, deltog over 100 Lærere fra Vestlandets Byer. Disse Lærere har i det nu forløbne Aar indøvet mangfol- dige unge norske Mænd og Kvinder i Sløjd, Havedyrkning, Hønseavl osv. Den norske Regering har øn- sket, at Skaberen af det danske Ungdomsskolesystem, Folke Ja- cobsen, ogsaa i Aar skulde fort- sætte med at uddanne norske Lærere saaledes, at de kan være i Stand til at sprede Systemet videre blandt den norske Ung- dom. Som et Bevis for den Inte- resse, Sagen har vakt, kan an- føres, at Folke Jacobsen gennem det sterium har modtaget en meget norske Undervisningsmini- smigrende Opfordring om alter i Aar at komme til Norge for at uddanne en ny Stab af Læ- rere, idet der blandt norske Lærerkredse har hel Stab, ivrige efter at lære den danske meldt sig en som er i høj Grad Metode at kende, Det nye Kursus skal denne Gang Lærerhøjskole, afholdes paa Levander en stor Instilu- tion ved Trondheim, hvis For- stander er en kendt norsk Pæ- dagog, Dr. phil. Almar Nææs. Der er paa Forhaand anmeldt over 100 Lærere fra en Række Byer i Nordlandet til Kursus. dette En Række Ungdomsskoler efter dansk Monster oprettet i Norge. Det er en Glæde at kunne konstatere, at det første af Folke BRODURSKAPUR Jacobsens Kursus, der som om- talt afholdtes forrige Aar i Norge, allerede har baaret udmærket Frugt, idet de norske Myndig- Række Ungdomsskoler rundt om i Lan- det med Sløjd som Centralfag. Det Kursus, der nu paatæn- heder har opretlet en kes aabnet i Trondheim og som skal strække sig over ca. 6 Uger, det saa højt lovpriste danske System vil utvivlsomt medføre, at ogsaa trænger ind i de mange smaa og ensomme Bygder i det nordlige Norge. Ungdommen trænger ogsaa der til Oplysning i en lettere tilgængelig Form i Fritiden end hidtil, saaledes at Interessen for den nye danske Sløjdmetode sammen med Ha- vedyrkning, Sang- og Legems- øvelser, selskabeligt Samvær osv. kan samle dem til en nyttig Beskæftigelse. Hr. Følke Jacobsen, der med Tak har modtaget den ærefulde Indbydelse, er norske afrejst til Trondheim. Hvalaveiðan. ofta meiningar galdandi, táið talan Tað gera seg mangar er um stórhvalaveiðuna. Og sum vera man, hava meiningarnar heldur ikki trotið í hesum tíð- um, hvar tað hevur verið orða- skift aftur og fram, tess, at tað ið drivið vegna ikki væntast at felogini, hava hvalaveiðu her, fara at arbeiða í summar. Nú er tað so, at Foroyingar yvirhevur eru komnir í væna við at kunna fáa hvalatvøst um sumranna, og táið mongdin av ikki hevur verið stór um áranna, so Várharrasa grind heldur er tað skiligt, at summi, ja fleiri, vilja kenna tað sum eitt føluligt sakn — í hvussu er í fyrstani — táið verður at fáa. einki stórhvalatvest Tað kann tí av røltum spyrj- tað er heilt stødgur kemur í hvalaveiðuna, ast, um rætt, at sjálvt um hon ikki verður drivin so »effektiv«, sum Í seinri tíðum ? Tað er jú soleiðis, at mangur ynskir at kunna fáa nakað av tvøsti aftur í summar, og tað kann eisini ætlast, at bæði »gu- og tað verður hildið í sámuligum prísi, ano« »beinamjøl«, um kann seljast í Føroyum. Tað målti tí kunna hugsast, at løgtingid, ella kanska lands- nevndin, stílaði soleiðis fyri, at tað »offentliga«, ið hvussu er fyri fyrst, leigaði ein ella tveir hvalabåtar og eina statién. Sta- tiónin á »Gjånoyri« er føroysk ogn og má kunna leigast fyri ein sámuligan pening. Og táið hvalabátar »leggjast frá hond, mátti tað ikki verið ringt at fingið tveir bálar til leigu, upp“ Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + Porto. Blaðið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum 5. árg. og skrivstovuni. Telf, 143. hóast man má vara seg fyri at taka vid fremmandar »skyttarar«. Tað eigur eftir mínari mein- ikki at stødgur í hvalaveiðuna, og hevði ing koma ov bráður tað tí ivaleyst verið ómakin vert, um tað »offentliga«, løgtingid, á einhvønn hátt slýlaði so fyri, at hvalaveiðan drivin á kom- ikki spekulatións ætlan, men sum ein var andi ári, sum rovdrift í hent og nyttug landsfyritøka. Veiðumaður. Tilvirkning og Vragning af Sild. Overvrager Marius Jensen har tilstillet Færøernes Lagting føl- gende Beretning: Efter Opfordring af Færøernes Lagting foretog jeg en Rejse til Norge for at skaffe Oplysninger om Tilvirkning og Vragning af Sild. Jeg rejste fra Thorshavn d. 10. 1929 til og henvendte mig straks til den Februar Bergen danske Konsul, der var meget imødekommende og bad mig komme hjem, hvor vi saa kunde drøfte Sagen. Næste Dag frem- lagde Konsulen Sagen for Fiske- ridirektøren, der meget velvillig jeg fik besøge de for- modtog mig, hvorefter Tilladelse til at skellige Arbejdspladser. Derefter kom jeg sammen med Overvra- geren, som udelukkende er be- skæftiget med Vragning af Sild, og vi rejste ud til de forskellige Salterier, der ligger lidt udenfor Bergen, hvor jeg kunde faa alle Oplysninger ang. Sildens Tilbe- redning og dens Vragning. Den 18. Febr. rejste jeg til Hauge- sund, hvor jeg ogsaa gennem den danske Konsul fik Tilladelse til at komme ud paa Arbejds- pladserne sammen med en Vra- Den 23. jeg tilbage til Bergen, hvor jeg igen ger. Febr. rejste sammen med Overvrageren flere Gange besøgte Arbejdspladserne. Derefter rejste jeg med >Lyra< den 28. Febr. hjem og kom til Marts. bekendt er Thorshavn den 2. Som den første Betingelse for alle Eksportvarer, at de fra først af bliver saa godt behandlet som muligt. Naar vi saaledes skal have Opmærksomheden henvendt paa Sild som Kksportvare, ved vi, at den for at blive en god Vare maa behandles med den slørste Omhu. Derfor er den første Be- tingelse ved Behandling af Sild til Eksport, at den bliver ganet og nedsaltet i saa frisk Tilstand som muligt og ikke maa udsæt- tes for at blive for meget paa af Sol eller den bliver nedsallet. I Almindelighed bruger man 1, Td. Salt til en Tønde Sild til virket Varme, før