týsdagur 1. september 1931síða 1

FRÆLSI -FØROYA- JAVNADUR SOCIALDEMOKRAT BRODURSKAPUR Nr. 35. | Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 ovr. á forsíðuni, 20 ovr. á 3. og 4. síðu. avslåttur i prisinum, Við størri lýsingum fæst Tirsdag hin 1. septembir 1931. Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. Porto. Blaðið | 5. árg. 143 | Hittstorafiggjar- málið á Løgtingi. Tilboðið frá ríkisstjórnini til umrødu. Ein fyndarrøda av P. M. Dam, framsøgumanni javnaðarflokksins Í hesum stórmáli. (Framhald). Havnirnar. Eg skal loyva mær leysliga at nerta við ley einstaku punktini. Havnirnar nevnast fyrst. Vil hava fingið havn í Havn, Tvøroyri, Vågi, Skopun, Midvågi, Seyrvági. Av hesum hovnunum eru Havnarhavnin, Tvøroyrarhavnin og Vågshavnin trafikkhavnir, og lær bera seg. Skopunarhavnin og Miðvágs- havnin eru fiskiskapshavnir, særliga Skopunarhaynin, tær bera seg ikki. Fad eru frammi gamlar um- sóknir um aðrar fiskiskaps havnir. Men hesar umsóknir hava ongar sømdir notið á danska ríkisdegi. Tað verður vist har borið fram, at hinar fiskiskapshavnirnar hava ikki borið seg, og halda teir so, at tað tí er hættisligt at fara undir aðrar fiskiskapshavnir. Her tykjast tey ringu fyridømini í Skopun og Midvågi at koma teim nýggju fiskiskapshavnar- umsóknunum á tvøran. Og er lað vist ill at: fáa minisleriið at venda við í síni støðu í hesum fori, hóast at lað má vera inn- lýsandi, alt: munur er ímillum eina havn, sum hina projekter- aða Hovshavn og Skopunar- mett til al koma at kosta 56000 kr., meðan havn. Hovshavn er Skopunarhavnin kostaði fleiri hundrað túsund krónur. Tað ið hesar báðar bygdirnar, Hovi og Skopun, hava at gjalda, er so ógvuliga ójavnt, at Hovshavnin kann gott standa seg væl, um Skopunarhavn er heilt undir beinkinum. Men hóast eg meini, at vit ikki kunna lata Skopun og Mið- våg vera soleidis, at 24 rægibiløt okkum frá ollum vit halda fiskiskapshøvnum, eri eg bangin fyri og særliga tå amtmad- urin heldur vid ministeriinum ella ministeriid við honum — bíðja eftir, at staturin í ley fyrstu 10 at vit koma alt forgevis árini fer undir at byggja fiski- Hetta mega síggja sannleikan, so sum hann lagar skapshavnir í Foroyum. er tungl, men vil seg, síggja nogið uppá tey prakt- isku vidurskiflini, Viðvíkjandi havnir, ið staturin melar javnt vid Tvoroyrar- og Vágshavnirnar, stillar staturin seg heill oðrvísi. Hann byðir sær al gera Klakksvikar- og Vestmannahavnirnar. Vit hava vist her fingið av- stungið, hvussu langl staturin í ollum fori vil ganga við havnar- spurninginum. Her er óivað einki annað at vinna. Men vit, ið trúgva uppá at heimafiski- skapurin aflur sum áður kemur at hava sín stóra tydning — í Hovi hevur hann um heystarnar og velurin ikki so lítlan týdning, tá veður er fyri småfar — vit meina, at vil ikki kunna leggja heilt Kann og vil staturin ikki, mega bygdir sum Hov burtur. vit — kommunurnar og løg- tingið — byggja, men til skal peningur. Tað er so at vera samdir um vegin, Legtingsíns ábyrgd. Minisleriið maðurin skal hava umsjón við krevur, at amt- havnunum. Eg meini ikki, at tað er júst neyðugt, at amt- maðurin hevur umsjónina. Kort- ini tað hevur kanska minni at siga. Tá logtingið hevur ábyrgd- ina — og logtingið er tó Før- álit í al- haldi eg 5 at tingid eigir at hava umsjón- oyinganna ting og mennum málum — ina. Tað álit eigir ministeriid at hava á Foroya loglingi. Sjúkrahús. Til B: Staturin studning til sjúkrahúsið í Havn hevur givið størsta og í Klakksvík, og lovar mini steriid, ið hevur stalsins pening í hondum, '/, millión til sinnis- halda teir seg sjúkrahús. So ikki kunna gera meira fyri fyrst, Tær um 25000 krónurnar í ár- ligum studningi til sjúkrahús skulu vit yvirtaka. Tað er sjálv- andi hent og uppåkravt, at vit fáa eilt sinnsjúkrahús. Men tað er eilt spursmál, um tað íkki rúmka og er meiri hent al hjálpa uppá sjåkravidurskiftini á Atridunum og teim avskornu oyggjunum, t. d, Suðuroy. Har er eilt ill, eitt eiti av einum sjúkrahúsi. Sum amtlæknin og Stjórnarskifti í Bretlandi. RAMSAY MAC DONALD fråfarin og afturkomin. Hin peningaliga heimskreppingin hevur eisini verið Bretlandi til meinar. Av leirri orsøk, og fyri at bjarga Bretlandi úr heims- kreppingini, hevði fíggjarmálaráðharrin Snowden og Ramsay Mac Donald framsett eina fjølbroytta figgjarskrå. Arbeidaraflokkurin stóð ikki samdur um uppskotid. Síðani hevur Ramsay Mac Donald fyrst sagt 5 arbeiðarastjórnina leysa og síðani byrt nýggja stjórn, har hann er forsetisráðharri. Frá arbeiðaraflokkinum sita 4 manns í sljórnini — m. a. Snowden, Í íhaldsmenn og 2 liberalir. aftur er fíggjarmálaráðharri — Tíðindini vilja vita, at bæði Mac Donald og Snowden ætla at: taka seg burtur úr politiskum starvið, so skjótt fíggjarskráin er samtykt á bretska ríkisdegi, og tað væntast, at Arth. Henderson, fyrrv. uttanríkisráðharri, verður al forseti brelska arbeiðaraflokksins. distriktslæknin siga, er almikil tørvur á at: fáa eitt nýtt sjúkra hús í Suðuroynni. Men um hetta kann forhandlast. Eg nemi bara við hetta, nú vit eru við sjúkrahús- málið. Høvudssakin er, at stal- urin er villigur at lala um '/, million til nýtt sjúkrahús og halda åtreidslurnar vid driftini. Eisini her trågvi eg, at mini- steriið hevur hugsað gjølla um, hesum hvussu nógv staturin Í trongu líðum er forur at lata og hevur óivað minisleriið 5 avmarkað við hesu summ, hvatid vil í teim fyrstu árunum kunnu vænta. Restina mega vil gera sjálvir. Vit mega vita, at har niðri treingir al og har tíðir enn her. fólkið ferðir storri byrðir enn vil eru ikki betri Men har ber mangar væl hevur tað so afturímótið nógv fleiri rættindi, rættindi sum vil mega hava, men sum vil so mega gjalda fyri, loysa Mac Donald av sum Kongsgå6dsid. Vil C: Javnadarmenn løgdu å sinni mál á tingbord um at fáa kongs- løgting. undir Men hetta uppskotið feldi íhaldið sóðsið Forova sjålvir hovdingarnir góvu atkvoðu ímóti. Nú bydir ministeriið okkum inntøkurnar av Hetta er eitl Vóniliga fåa vit kongsgóðsinum. stórt framslig. eisini admini- stratiønina og valdi at regulera kann vist avgiftina. Avgiftin Eg hoyrdi mann, ið hækkaslt. skil hevdi, nevna fleiri hundrað tåsind við at rokna við eini inntøku av 3%, av jarðavirðini. Vit halda uppá, at landið, Før- ovar, eigir Feroya jørd, og at Førovar igjøgnum Føroya løg- hava kongsgóðsið í til at skipa so fyri við jørdini, at hon ling má hondum og hava vald gevur landsins íbúgvarum mest møguligt. Bert tað at vit fáa þþaa Wt: Tandlæge BREND = træffe tl 5 Telf. 114 JUN E3 HINN Ibba Id inntøkurnar, er eitt stóri stig framá. Kann so administratiånin leggjast í tingsins hendur, hevur ognarspurningurin kanska ikki so nógv at siga. Kemur tað at liggja fyri, at vit vilja kapitali serað kongsgóðsið, líli eg tað á Danir, at teir ganga okkum á meti, so langt teir kunna for- svara at ganga. Men hetta liggur í framtíðini. Aðrar inntøkur. Til 3, 4: førsluavgift Skipsavgiftir, inn statsins geva ikki stórar summir. Men viga kortini nakað. Tað eru pengar, ið koma inn her á landi, og er tað rím- iligt, at minisleriið tekur hesari pengarnar við, tå tað hevur hugsað um at stimbrað okkum fíggjarliga við at rúmka okkara inntokuræsur. Nil 5: Í Danmørk gjalda fólk skatt av neydsynjarvørum. Við tað, at tað er so illa skipað fyri at praktisera beinleiðis skall, og við tað, at vit í veru treingja til pening, og staturin ikki sær sæl føri lil, nú so illa statt er millum fólkið í muni, er tað fatuligt, al Danmark, at hjálpa í slørri minisleriið fyrislær her at skalla vørur, sum bera avgift f Dan mark. Men fata hetta uppskotið, hóast vil duga al kunna vilt ikki ganga við minisleriinum í hesum feri. Sukur, kaffi og te eru neyðsynjarvorur, ið nýtast fátækum. Vit av ríkum sum mega royna at umganga henda voruskatt. Ministeriid hevur her roknað Foroyum eina inntøku uppá 95000 krónur. Men vil mega kunna fáa hesar 95000 krónurnar og meira til á annan og meiri lagaligan hátt. Ministeriid hevur gingið inn fyri, al vil fáa eilt storri fíggjar veldi lað er aðalkjarnan i hesum uppskoti, hesum tilboði Vit hava so at taka til viðgerðar, hvat vit kunna gera og hverjar leiðir vil kunna ganga. Vil mega halda okkum til fað, ið kann førast igjøgnum. Tað nyttar ikki at himla og rulla við ov nógvum milliónum. At halda okkum til kanska peningsobjektir, sum ringur moguligleiki er at fáa nakað burtur úr, er farligt. Al til at taka tílík mál til viðgerðar, førir vid sær, at líðin 10—20 ár, mana gongur, kanska eitt mannaminni, og kemur so einki, liggja orðatakið: vit har. Og tá hóskar >Meðan græsið gror, doyr ryssan.“ Nei, nú krevur Førova fólk, at tað handlað. Orð nytta einki. Nukað verður má gerast og gerast til muns og — 4 Sr Á 3 V