týsdagur 13. oktober 1931síða 1

SOCIAL DEMOKRAT FRÆLSI Nr. 41. | 90 ovr. á 3. og 4. Lysingaprisur fyri petitreglu: 30 ovr. á forsíðuni, : síðu. -FØROYA- Við størri Íysingum fæst avsláttur í prísinum. JAVNAÐUR Tirsdag hin 13. oktobir 1931. BRÓÐURSKAPUR Skúlavíðurskilti. $tjórnarforingi stóra Bretlands, Løgtingid samtykkir í, at enskt mál verður kenslugrein í Havnar skúla. Samtíða krevja Danir, at kenslu- bøkurnar í skúlunum í Danmørk verða broyttar. — Donsk og fer- oysk børn eru, sum vidurskiftini eru, felags um at verða fyllt við gamlari danskari kongasøgu, meðan tey næstan einki fåa at vita um lívsins krev og samtyktir, ið hava gjort seg galdandi í søguni. Tað hevur mangan verið talað um lað neyðlurvuliga í, at børn- skúlum ini í almennum mega fáa kunnleika í einum hvorjum fremmandum máli, og mest hevur verið hildið uppá enskt, út frá teirri áskoðan, at vit hava so nógv samband við Bretland. Henda åskodan kann í fullt mál forsvarast. Tað hevur so mangan verið lalað um tað, men einki tyktist at skula vera gjørt fyri at fáa í lag, at fålæksmanna- børn lærdu enski mål í skúl- unum. Torshavnar byarstjørn hevur hornini og nú tikið larvin við samtykt at fáa enskt mål inn í mmunuskålan í Havn. helta um, og hevur Løgtingid hevur fingið mål af kanna samtykt at ganga býarstjórnini á moli við sínum ynski. So statt verður enskt mál nú kenslugrein í Havnar skúla, um ríkisstýrið jåltar lað man vera ivaleyst, Tað kann ti vera forvilnisligt hjá okkum Foroyingum at frætta, hval í seinri døgum er framkomið í donskum blødum viðvíkjandi kenslubókum í sogu, »Danmarkshistorie«, ið enn vera hildnar í einum miðoldini hósk- umframt at hesar lítið tað virkuliga livandi lív, sum tað undi anda, kenslubøkur ov nerla við hevur artad seg hjá tjóðini niður gjøgnum tir, T. d. skrivar »Fynsk Venstre- blad«, at tad frá einum kennara úr Keypmannahavn hevur fingið ein »statistikk«, ið (il fullnar ber prógv um, hvat donsk skúla- born í okkara dogum verða »proppadi« við. Í einum av teim mest nýttu kenslubókum í søgu, hava allar tær stóru broytingar, ið gjørdar eru innanfyri danski old, bert jarðabrúk í seinastu fingið 25 reglur. Grunnlógin av 9. juni hevur fingið 11 reglur. eill ummæli uppá 175 reglur og trý- tolv Kráka hevur fingið árskríggið 50. Sogan frá gamla Gormi til Estridsson Svenn er líka nógvar blaðsíður, sum hon er frá ISIS til okkara dagar, Tad er nakað rívuliga avgjort al fylla børn við so nógvum av láið ult gekk sum best bar til, og so tí, ið hendi í teirri líðini, Ramsay Mac Donald, hevur nýliga verið í sínum valdømi og hildið rødu, har hann greiddi frá, hví hann hevði sett Bretland og Bretar fram um sjálvan seg => og hevði verið við at byrta eina stjórn við monnum úr oðrum poliliskum flokkum. Hann framhelt, at:tað galt í hesum fori meira um at bjarga Bretlandi og lí stóru arbeiðarafjøld undan | heimskreppingini, enn nakað annað. ríkisstjórnin var komin inn á, Viðvíkjandi tí sparsemi, ið måtti hann síga, at um hann ikki hevdi tikid tað støðu, ið hann tók, høvdu tev arbeidslevsu og ley minni lonaðu komið at kent m. a.; åskodan, men tey horðu viðurskifti, ið land og fólk er komið í slørsta svidan. Mac Donald segði »Eg eri å ongan hått gingin frå minari javnaðarmanna- , voldi, at eg måtti handla sum eg gjørdi. Ég havi alt mitt lív verið javnaðarmaður og Snowden, bretski maður, men tå fíggjarmálaráðharrin, er vil framvegis vera javnaðarmaður.e eisini javnaðar- hann hevur gjort fylgi við Mac Donald, stendur hann eisini ullanfyri sjálvan arbeiðaraflokkin. Snowden hevur fyrr boðað frá, at ætlan hanns er fara úr politiskum lívi. Tann dagin, ið fíggjarlógin var samtykt í undirhúsinum, helt Snowden eina rødu, sum hann sjálvur heldur vera sín seinasta politiska røda. Snowden vardi, við hørdum og hvøssum orðum, um >0ppo- sitionina«, Mac Donald og hansara polilikk. Fara hesir báðir, Mac politikki, so er Donald og lað eyðsæð at mong vilja kenna, at Snowden, úr brelskum tveir leir mætastu politikarar í Bretlandi í seinri líð hava sagt farvæl til alment politiskt starv. rs rr fara so lættliga um nd seinra av tydningi, ið hent er í søguni frá IS48 til dags. Afturat sjúlvt veraldarbar- kann leggjast, al 1914—18 enn dagin verdur — ikki meirn nevndur, líðina og aftaná læra børn einki um. Danskir menn krevja helta broytt skjótast. Tað er skiligt, at:fáið danskir menn hava so nógv at finnast at kenslubókum, ið nýttar vera í teirra skúlum, so eru meira líkindi hjá okkum al krevja broytt her, tí annað målti 16 hentari verið at kent foroyskum børnum um, enn at fylla tey við danskari kongasogu. Tí sog- uligur félagsskapur er ikki í so stórt mát millum foroysk og | donsk børn, at foroysk børn skulu gerast framihjå pliktad til at kenna tann partin av dansk- ari søgu, sum Danskarar sjålvir ikki leggja nakað lag í. lað meiri av øðrum kenslugreinum (á er betur, at vit fáa í okkara fólkaskúlum. M. S. Viðstein. | Hann fór heiman, lá Hann var ferðamaður mikli. hann var endaði ferðalív, I8 ára gamal, og ikki | hansara víðfeynundi | | fyrr enn hann nú gjørdi sína | síðsli ferð aftur til sítt heimland | á 62 ára aldri. Í oll hesu 44 ár, ferðaðist land úr sum hann parti, gjøgnum kongaríkir, repu- » | | landi, veraldarpart år veraldar- | blikkir og keisararíkir, livdi lívið var á saman við fundi við leim | | I | hægstu | monnum Í heimsins mentunar- mætastu tjodum loyvdi hann sær einans stundir til at vilja triggjar ferðir heim, tó at heim- landið altid var miðdepli í lívi hansara. Hann var jú á sínum ungu árum ein hin fyrsti undangongumaður fyri gamla KForingafelag. Úr vestri í eystan, heill eystur í Tibet, til hin heilaga býin Lassa, har annars eingin fremm- koma heilt olarkalda Siberiu, har hann åt andur fekk loyvi at inn, úr norði í sunnan, frå Lí ráðan, frystan fisk hjá Samo- jedum og Ostjakum, og suður í VILL Marokko, rar hinir Rifmennirnii steikjandi heita villu førdu sín blóðuga bardaga móti ferðaleiðir Spaniolunum lóu ilnnsara. Hansara tráðan eftir at kanna tjóðirnar, verøldina, londini og hoyra og síggja sjálvur, kom at » honum lívsskoðan, ikki gomlu borgarligu lívssjón. Tað oll, skilli hendan mannin, sum gekk geva eIna | sum hóskaði við okkara voru lí ikki sum sínar egnu leiðir, soleiðis sum tær hovdu lagað seg av ollum tí, hann hevdi sæð, hovrt og roynt. Sigert var vist heldur ikki sjålvur heilt klårur yvir ta enda hevdi selt hann mål, sær — og lað kann vera, at tað bæði var ófullfíggjað og gagnleyst og ikki til al hansara roynast — men leilan eftir einum livsformi, sum kundi endurnyggja menn- iskjuna og bjarga henni frá mongum av leim vomm, sum við spillu mannaætl, bar hann upp okkara gomlu og hongur vvir all, hann motti av métburdi. Tað liggur ikki nógv frammi í bókum best kend her á landi er Siberia á okkara døgum« — um ferðir Sigerls. Men lendskum Í greinum í nógvum út- blødum og í fyri- lestrum hevur hann sagt frá mongum av sínum ferdavidur- skiftum. | heill til tað >Veraldar- Í mong ár og síðsla gav hann út villmonnum, | | Kostar kr. 1,50 fjórðingsúrið Porto. Blaðið | K , verður bilagt á posthåsinum, brævsavnarstødum £ | og skrivstovuni. Telf, 143 | ð. arg. 000 £23 HO 273 HUN £73 Herder li | 1ger Í Ir JU Ø. "VMA 53 DANARRIR 73 KEDRENADN 23 Dkduanuga fr Vindeygir, hurðar or listar Í nj Gott og hílist arbeiði & Hugo Øster's Maskinsni0kari, Tlf Tórshavn 1 II. 51 ri 714 skriftid«, hvar hann leggur sina áskoðan framm um nýggim leiðir fyri mannaættina. Blaðið kom vmsastaðnis út. í Svoríki, Noreg, Týskalandi. Dan mark og aðrastaðnis, men tíðin kundi vera langur stoggur millum hvort blaði eftir sum líkindi voru (il at kosia prentingina, Millum tey mål, sum nógv vóru havd á lofti í blaðnum, falfall í fyrslani, var slovnan av einum veraldarparlamenti, eitt fela ting fyri ollum heimsins fólki til varðveilan av friði og semiu ljóðanna millum Hetta mál varð seinni úllovst í stovnan as >Folkeforbundela. Hitt langa og mangan stranga ferðalívið í oll hesu nógvu ár í illum og góðum gjørdi, at Sivert ikki umbar seg fyri malaria- sjúkuni. Og var tað hendan sjúkan, sum nú var honum bana, meðan hann var staddur í Danmark. Men hansara vnski um ál gsrávast førovskari mold gekk tó út. Hann doyði haldandi sítt livs- ideal høgt á lofti og var fegin uppi yvir lí og belri deyða kann maður neyvan fáa. Kapitalismen er færdig om et Aar. Chefen for Englands Bank spaar Privatkapitalismens Undergang. Berlin, 3. „Vorwárts“ Aftenndgave bringer Oktober. et Telegram fra Briissel, hvori det meddeles, at det belgiske socialdemokratiske Hovedorgan „Peuple“ i Aften bringer en Med- delelse om, at Chefen for Eng- lands Bank, Normann, har sendt den førende belgiske Finansmand Francque et Brev, i hvilket han | skriver, at han ser meget sort paa det kapitalistiske Samfunds Udvikling, og hvis ikke der bliver grebet meget kraftigt ind, erklæ- rer Normann, at hele den nuvæ- rende Kapitalisme vil være færdig om et Aar. NY” ææ >