týsdagur 10. november 1931síða 1

| SOCIALDEMOKRAT -FØROYA- FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR , gapr p fyr g et tregl i 30 T, 4 forsíð ; . . Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið Porto. Blaðið Nr 45 | vg r. pr De Við OLA Nðngum fæst Tirsdag hin 10. novembir 1931 . | verður bilagt å posthu inum, br evsavnarstødum | 5. årg. * ' | avsláttur í prisinum, | og skrivstovuni. Telf. 14 | aftur við einum meiravirði. Aw Me 5 Tandlæge BREND Telf. 114. HAN 253 INN nlSOONGEOORBOONM OOS træffes 11 —5. << HUNNAU ÍF 2 E3 =) Vindeygir, hurðar og listar Gott og bíligt arbeiði. Hugo Øster's Maskinsniðkarí, Tit, 216. Torshavn. TI. 216. Búnaðarskúlamálið á Legtingi 1931. Málið til „viðgerðar“ i Løgtingsins biinadarnevnd. Nevndarformaðurin í kova við sambandsins formanni í vinar- ligari semju um málið. Ætlar formaðurin í bånadarnevnd Løgtingsins í 1931 aftur at biðja ríkisstýrið ganga ímóti Legtingsins samtykt? I miðvikudags »Krossi« erpar fyri Løgtingsins 1931 « at Løgtingid í 1932 stendur óheft »formadurin búnaðarneynd í sær av, í búnaðarskúlaspurninginum. Táið hesin formaður nú leypur sum »ketla upp úr hovdalroge í búnaðarskúlamálinum, brýggj- andi seg seklin um Læøglingsins samtyktir, so kann tað hava sín tydning í stullum al siga, hvussu formaðurin mól kringum bún- aðarskúlumálið sum »hundur um heilan greyt« í allari ting- seluni. Málið kom tidliga í tingseluni í nevnd. kravt fíl Og hóast tad ofta var viðgerðar í nevndini, lítið ein so fekkst og einki annað fram, enn upplestur av ollum ti skrivliga, ið lá frammi í málinum. So skuldi nevndar- limirnir samráðast við sínar flokkar. Meðan javnaðarmenn og sam- bandsmenn skjótt komu á samt, ferð ferð málið ikki at vera liðugt í so segði formaðurin eftir flokki sínum. Táið leið at enda Í lingseluni, kom eg til nevnd- 5 arfund ein morgum, og lá sigur ætlaði at halda »avslultandi molic nú. Ég formaðurin, at hann var ikki lítið bylsin, tí hilt stóra málið, búnaðarskúlamálið, hevði enn ikki verið reiðiliga lil við gerðar, aftaná at flokkarnir vóru hoyrdir, og eg spurdi lí eftir hes- um máli. Formaðurin svaraði lá > Vit leið við búnaðarskúlamálinum í ár, soleiðis: koma onga lí nú er so seint. Og eg havi losað við Andrass Sámalsson um hella, og vit eru báðir komnir ásamt um al útsela málið. 2MAMO00MK00N:00:M:0000000: illggooo00K00K0000000NKIK0O0M00M00F TELF. 20 & 237 AKTIESELSKABET THORSHAVN Stort Lager BALSLEV & GOOS TELF. 20 & Trælast en gros & en detail. af alle Bygningsmaterialer. BOONMO00::00S 237 MELOOKOONMFKOONMKOON Svearikis javnadarflokkur 50 år. 6. novembir í ár hevði javnadarflokkurin i Sveariki 50 års fødingardag. Flokkurin er grundlagdur av Aug. Palm og mest kendi i veraldarpolitikkinum var Hjalmar Branting. Å myndini omanfyri sæst Hjalmar Branting uttast til høgru. Axel Danielsson, og mesti studul flokksins og hin Hinir bådir eru Stauning, formaður fyri danska javnadarflokkinum, og Thomas, ið er presidentur fyri arbeiðaraskrivstovuni í Genéve. Eg svaraði lá, í og í 1 2 HM um málið, sum tað nú Val 0 kapitalisma. komið at liggja fyri, og eiga rætt til at seta framm minni- Hvat er kapitalur? lutaálit og uppskot. Seinri kunngjørdi eg í nevnd stødu við álili og Táið salin til viðgerðar, var einki orð ini okkara uppskoti. málið kom í sagt um helta stóra mál úlyvir tað, ið minniluturin bar fram. Okkara uppskot eru samlyklt, og Løglingid er bundið av sam- tyktini. Fyri tað kann jú for maðurin búnaðarnnevnd fyri Løgtingsins skriva til ríkisstýrið um at arbeiða ímóti Løgtingsins samtykt í hesum máli, eins og hann fyrr hevur gjørt og tað líkst hann skrivar í M. S. Viðstein, limur av Løgtingsins búnaðarneynd 1931 BÆ kundi honum, at doma eftir ti »Krossi«, Eru kapitalistar i Føroyum? Alles Kamp mod alle“. I hesum døgum verður nog talað kapitalistar skrivað um kapital, og og kapitalismu i samband við tær ringu líðirnar. lað kundi lí verið áhugavert al granska hettar mál eill sindur gjoøllari. Þann fyrsti spurningur, ið kemur at gera seg galdandi, er Hvar er kapitalur? hvat mein ast í dagligari talu við kapital? Það er ikki at ívast Í, at be grebið, meiningin, kapilalur og harav neyðlurvuligani fylgjandi kapitalisma, er Mót andi meining; men leita vit til kapitalislar Og fyri mongum ein heldur menn, ið hava starvast við evni kapitalur, so finna vil eina lýð ing av meiningini kapitalur. M. a. hevur Karl Marx fingist við hettar evni, og sigur 4 5 nov sínari tiltiknu bók två hann m. á. Í „Kapitalurin“ soleiðis um ingina av meiningini kapitalur: Historisk fremtræder Kapitalen overalt overfor Grundejendommen nærmest í Form af Peng son Pengeformue, Købmandskapitalen") og Aagerkapital. Dog behøver man ikke noget Tilbageblik paa Kapita lens Tilblivelseshistorie for at er kende Pengene som dens første Fremtrædelsesform.a**) Av hesum sæst tað greitt, al kapitalur júst ikki torvast at uppfalast sum reinur peningur hesum verður tað lætt at fata, at kapitalur er peningur, ið settur verður í virkir og tílíkt, fyri at peningurin kann venda aftur fleiri, enn tá teir vóru Algivni lað er tí lætt al fata, at vil móta kapitalin í ymiskum háttum At í ( I t { í T P it vær ej nelig For for en Art af Kapit Købmandskapitalen industrielle Kapital, er Pi forvandler Varens Salg for ndler tilba til flere Pengc Í den bærende Kapital fremstiller Cirkulatfonen fkortet ] í { re | ar | Mar i] Hendan peningagongdin er ikki ókend, og harav leggja vil merki til, at kapitalurin fyrst fær nakað virði fyri fjøldina, tå hann byrjar at virka (um tad kann tosast um devdan kapital) Feir, ið eiga kapitalin, vilja nøra um hann, og lað gerst bert við at geva pening ul fyr il koma stórri iInnaflur, o fa erst áleina við ulnvia Cy. o ongåan k ipilal ha Nú kunnu fólk siga sun 0, at vil eiga oll kapital, alt sum hevur virði er kapitalur, fylgi lign eru bæði sevmikonan o vellingamaðurin kapital i Strangt tikið kann tað sjálvandi tratast um hetlar vitinskapil HI, men Í roynd í veru el meiningin kapitalur ikki so flótandi sum í. d. meiningin evdna«. Eitt er givið, at tann, ið hevur kapital, er fylgiliga kapilalistur, og av kapilali og kapitalistum fylgir sjálvandi meiningin kapilalisma. Tað kann sum fyrr åvisl verða stríð, um ein k rokna sevmuma- Í skinuna hjá einari sevmukonu fyri kapilal hakan hjá einum vellingamanni; sæð út frá einum samfundssjónarmiðið tól í framleiðsluni, men hava hesi sín vissa lýdning rovnd (0) veru er kapitalur ognir, ið nýttar Vera I vinnulivinum ella sun 1 hvort fall kunnu nýtast til kapitalistur ræður frama fyri vinnulivid, og . i er hann, Ii yvir so mongum framleiðslumidlum, at hann er í stand til, beinleiðis ella umvegis, at nýta ella festa fólk fyri løn til at arbeiða fyri | seg. Hettar fellur væl í lag vid Karl Marx's áskoðan um, al kapitalisman kemur fram, >hvor í fyrsta umfari, eftirsum Karl Marx hevdar, at kapitalurin »skylder« peninginum >dens første Fremtrædelsesform<. Ka pitalur vil allso síga nakað, | sum kann umsetast til reinan pening, ella eitt virki, ið hevul til endamáls at nora um pen ingamongdina (skip, fabrikkir | 0. s. fr.). Tað vil aftur siga tól, ið eru roknaði til, at teir úl latnu peningar skulu koma inn- +) Avíst her. **) Eftir »Socialisten« 1928. | der findes Arbejdere, som Produklions- og forefinder At bejdere, som sælger sin Arbejds- Besidderne af Levnedsmidlerne Ois skilur at, kraft«, og soleil hvor ið kann kallast kapitalistur og hvør ikki Fad er ikki sjáldsamt at hoyra fólk fora fram, at í Førovum eru eingir kapilalistar. Eisini menn, ið hava góðan ans fyri kapitalismuni og hennara fylgj um, vilja vera við, at kapitalistar vóru fyrr; Taka uppaftur ikki eru nú, teir men burtur. vil orð at kapitalisman »optræder over- hvor nú eru tei Karl Marx's um, alt í Form af Penge sæl ver sin Arbejdskraft«, so kemst 8 ikki at kapilalisman er undan, + Avíst her, É +