týsdagur 10. november 1931síða 2

sem er I Ob ri FRU 08 j* h Á Dansk Arbejde! begynder de mange Fordele ved at dl Koldt Vand og lidt Persil — den. i maaden: Rul Tøjet ind i et hvidt Stykke, der kan trække Fugtighed. — Udbred derefter Tøjet paa et hvidt Stykke, træk letteste og billigste Behandlings- maade af Silketøj, Kunstsilke og Uld. Tag kun 1 Spiseskefuld Persil til hver 2 Liter Vand. Tryk Tøjet let i det milde, kol- de Persilbad. og hurtigt er alt Lidt Eddike i det første Hold Skyllevand op- frisker Farverne og hindrer dem Snavs forsvundet. det i men vaske fine og sarte Stoffer i Persil. at løbe ud. Og saa Tørrings- Fagon og lad det tørre, ikke i Solen eller Ovn- varmen og ikke ophængt, saa dets Egenvægt trækker det „langt“ og ud af Facon. P9GIII. uni fylgir sjálvandi kapitalistar | og kapitalur (tað kann tó vera trot av annleggskapitali). Føroya fiskimenn undan ári selja sína arbeiðs megi til teirra, ið liggja inni við framleiðslumidlunum, fí — konstanta (skip, virkir o. L), meðan tann flótandi (variable) virkar her sum alla aðra staðni. Her í Foroyum finnst kapitalur — peningur - til at keypa verur fyri, við ti innvinna handils- handilskapitalur. Peningur, ið nýtist til framleið- endamåli al yvirskot andi (produktiv) virkir - strikapitalur ella ið åtlåntur verður móti — finanskapitalur. Finanskapitalurin rentum tann rentuberandi leiðir við tad yvir á tann part av kapitalurin sama hugsanin fiskimonn um, sum Í. d. hava nakrar rentuberandi krónur í Førova banka ella sparikassa. Tað er kunnugt, at lað ofla er ein al menn uppfatan, at kapilalur økist ella kemur fram vegna uppsparing; men í roynd og veru kemur bert tann minsti parturin av samfundsins kapi- tali fram vegna uppsparing. Um munin millum tann egentliga sanna — kapital og so lær krónur, fiskimenn spara saman i góðum líðum, kann ein fáa góða falan um við at framhalda ” . . eilt brot av Knud Korst: »Det er ganske vist muligt for de smaa Indtægtshavere at spare sig en Nødskilling op i gode Tider; men indtræffer der vgdom eller Arbejdsløshed, ia forsvinder det opsparede igen. Der er meget stor Forskel paa Nød Kapital, seh om det paa Grund af moderne Bank teknik er af Nødskillingerne som Kapital, nem samfundsmæssig skillinger og egentlig gørligt at anvende en Del lig gennem Udlaan.« (Knud Korst Side 71—72 »Samfurdsøkonomi København 1926) Fann arbeiðandi fjøldin heima i Førovum livur undir kapita listokinum, antin (0) kapitalist arnir eru heima í Førovum ella ikki. Fakta er, at kapitalisman valdar í Foroyum. Tann áskoðan. at kapitalistar hava verið í For oyum, men af teir ikki eru longur, skal liggja fyri fyrst, hagartil skal aftur vendaslt seinri, Eflirsum samfundið er sund urlutað í (tveir bólkar, kapital ánara og » verdur fylgjan ikki-kapitalánara, harav tann, at lað í samfundinum eisini koma tveir høvudsåskodanir at gera í Foroyum, og við kapitalism- mega ár fasta kapilalinum kapitalurin ið nýttur verður indu- peningur, PARTAFELAGIÐ HAVNAR TIMBURHANDIL TELEFON 250 TORSHAVN TELGR. TIMBUR Besti svenski viður — Kryðsfinér. Alt annað byggjutilfar. > (Í SCR talin ið ongan stødu í almenna umsjón, t.d. soleidis al vinnulívinum Frå og virði frá ftíllakskapilali til nýggjan av nl imnilialis „alles hann á við undirlulan í mod við »alles *. saldandi socialisma og ( sapitalisma. Tað verður munur á teirra áskoðan, ið lata kapi- »arbeida« fyri seg — ka- yitalisturin og so leir, ið arbeiða undir kapitalinum. Tann, eigur, vil, lá Ð kapita fatar ella vidgongur sína samfundinum, ann tilogna sær lann socialistiska hugsunar- iúttin, ið krevur, at framleiðslan, yrodukliónin, verður løgd undir gjøgnum stat, kommunu og kooperalión, arbeidarin harvið kann gerast vidbestemmandi i sum hann vegna kapitalismuna er avskorin eisini tryggja sær fullt fyri sítt arbeiði (burtursæd endur- maskinum), meðan kapitalisturin tilognar sær tað sapilalistisku áskoðanina, libera ISMmUnda,") ella tilknýtan til tað einstaklingsáræði, F) (i kann tilvenda frikappingina í privala mod alleg; hált Kamp lann sær stórar kapilalognir, um hann ikki verður alles r slerkur nokk og Kamp allea. At frikapping er Kamp mod alle«, er einslýðandi +) Sí Adam Smiths nationaloko- nomiska verk, um á enskum eitur »Inquiry into the Nature and Causes ofthe Wealth of Nations«, hvar hann kraftigani hevdar fri kappingina uttan almenna inn blanding, ) Th, Hobbes Biligastu prisir. ikki ringt at fata, eftirsum fri- kappingin grundar sina tilveru á tað mest óbundnu fríheit fyri tann einkulla til at hevda seg í produkliónini, hval í og fyri seg Men kapping er millum einstaklingar, sær sera vakurt ut. har verða nakrir við yvirlutan og aðrir liggja eftir. Henda óbundna einstaklingskappingin ger, al nógv virðir leggjast oyði, sum ikki er so logið. Tað forur krepp- eini ing við sær, tann kapilalisturin altíð kann vænta ger al at vera yvirvunnin av einum ødrum. Fylgjan verður so, at kapitalistarnir taka seg saman í flokkar, ringar (trustir, kartellir broytanin og syndikalir), men av frikappingini verður bert tann, at stríðið, kappingin, frå at vera millum einstakar kapi- talistar, verður millum kapita- listflokkar umfalandi. kreppingin meira Hendan nýskipanin innanfyri liberalismuna er ikki til nakran bata fyri ikki-kapilal- eftirsum eigarin, hann støðugt er fráskorin at gera seg galdandi til egnan frama viðvíkjandi framleiðsluni. Tað er at liberalisman, lætt al ella mod fala, um ein vil soleiðis »ålles Kamp alle«, førir við sær, at summar greinir Í vinnulívinum kunnu haldast væl meðan aðrar gangandi, eru komnar á gravarbakkan, har- ímillum hin foroyska skipsfiska- fullkomni fiski vegna Tann meiri viðvíkjandi vinnan. leknikkurin slaðni nØra ger, kapitalismuna, at okkara fiski- vinnu umskipast Tað fyri al verdur vinna má kunna fylgja við. | ti kraft av teimum greinum i vinnulívinum, ið eru illa staddar, at tad almenna skal hjálpa. Hettar hevur ikki sín uppruna í tí, at kapitalisl- neyðarrópi arnir ikki eru longur; men at líknandi produktiv virkir í oðrum londum hava minni framleidsluumkostnad, hava meira kontantan kapital til at arbeiða við. onnur um- støda at gera seg galdandi: Tað ør oð Eisini kemur ein má støðugt leitast upp nýggjur marknaður; men alt eftirsum lann kapitalisliska útviklingin vinnur fram, vera teir nýggju marknaðirnir færri og færri, eftirsum tann kapitalistiski fram- leiðsluhátturin verður innfordur kring um staðir; og meðan leita verður eflir nýggjum marknaði, vissur kemur ein stødgur í vinnulívið, soleiðis sum t.d. í Foroyum í hesum døgum. hevur sínar fangandi armar kring um klótuna, frá Foroyum til Kina, frá Noreg lil Argentina, eins tað sama hvar vit venda okkum, so er tad tann kapilalistiski fram- leiðsluhátturin, 10 valdar (sam- virki, kooperatión, hevur bert 0. U. '/, av heimsins íbúgvarum aftanfyri seg), fylgjuliga má stríð teirra ikki-kapitaleigandi verða vent móti kapitalismuni, móli »alles Kamp mod verið seg í Foroyum ella Kina, í No- reg ella Argentina. Streymur, Kapitalisman spent Alen alle«, Kreppingin. Hvar er hjarging Føroya? Undir hesi yvirskrift skrivadi bladi nr. 40, fyri hin 6. okløbir í ár. eg grein í hesum Henda grein varð ætlað sum eitt hon bråfongisuppskolt, t. v. s. skuldi peika á, hvat ið gerast skal nú í stundini. Ég veit væl, at mål javnaðarmanna ikki kann gjøgnumførast í bráð ræsi; men (lad ræður um al bjarga tað, ið bjargast kann. Vit kunna sjálvandi ikki rokna við at broyta oll viðurskifti her á Tað skal long líð til less. Vil eiga einans landi tey fyrstu árini. Foroya loglingi, »Ivat tveir sessir á og sum ordatakid sigur: vera í tranadansi?« skal spurv g Eg veit væl, at teir tveir menn kunna rokna við at verða styðj aðir av nøkrum rætthugsandi monnum úr hinum flokkunum; men fleirtal fáa teir neyvan fyri málum javnaðarmanna. Eg havi haft eitt sindur vid stjórn Foroya Fiskimannafelags at gera, og eg veit, at stjórnin gjøgnum mong ár hevur hugsuð um at gera felagið (il eitt keypslu- og sølufelag; men bágar eru mangir og stórir at yvir- vinna. »Streymur« skrivar nú í hesum blaði nr. Í år, al 12 fyri hin 20. oktobir hann í novembir 1929 hevur skotid uppá stovnan av forbrúksfelogum í hvorjari bygd, ið seldu og virkaðu fisk og inn- fordu vorur. Hesin tankin er góður og bendur í ta rætlu leið; men spurningurin er, um hann er lættur at fara í holl við nú í ikki við stundini. Eg nerti i sólu av saltfiski og klippfiski. Til hesa fyritøku torvast mikin eigur al verða fyrireikan, i. d. eig kannað um marknað fyri hesum fiski, so vil kunna rokna við at fúa hann seldan fyri rímu Turkipláss og turki Hetta ligan prís. hús mega fåast til vegar. er ein stór fyritoka; men hon må ongalíð ganga fiskimonnum úr huga. Tað er glediligt, at fiskimenn, sum t. d. í Nólsoy,