leygardagur 26. mars 1932síða 3

Tað skuldi tí tykst logið, um hvlishandilin kom aftur ígongd. Tað verður eins og at flyta okkum aftur til eina steinoldar- tilveru. Tey menniskju, ið uppvaksin eru í teim árum, tá veraldar- handilin blómaði, og peningur var í hópalali, hava strævið við at:skilja, hvat slík handilsbond eru góð fyri. Aðraleiðis lagaligt er at selja, hvar ein vil, og keypa, har hann vil. Men ganga oll onnur lond inn á ta leið, sum av rellum kann nevnast þýtishandilsleiðin, og sum er umgyrd av handilsbondum og sállmálum, so eru vit Foroyingar noyddir at ganga somu leið. Sjálvandi kunna vil ikki leggja okkara land opið fyri útlendsk- um verum, samstundis sum ðrar tjóðir sleingja fyri okkara orum. — Verdauldarstevnuskråin ykist al vera soljóðandi: »Keypa il einki frá okkum, so keypa vil einki frá tykkum«. »Som de gamle sjunge, saa ærer de unge«, sigur eilt gam- lt orðalak. Vit kunna siga, at sum tær lóru ljóðirnar syngja, mega er smáu læra, I. v. s., al sum ind stóra Bretland gongur undan mega vil og aðrar smátjóðir sjálvandi fylgja. Bretland førir nú tann poli- ikk at tolla allar útlendskar orur, tó skulu teir tingast við ond, sum keypa bretskar vorur, oleidis at ley kanska sleppa undan lolllógini. Frihandilin er altso avtikin í Europa; men eg veit ikki, um denne Lov gælder for Færøer- ne“, Í. v. s., eg veit ikki, um leir stýrandi her á landi ætla at ganga somu leið sum Bretland er gingið, ella kanska vit Før- ovingar eru so slórir, at vil fáast ikki við slíkt smápull sum Bretlendingar fáast við. Vanlukkan er tann, at tann enska tolllógin eisini kemur at nerva tær verur, sum vit Før- oyingar skulu selja. Streymur meinar, at Føroy- ngar ikki framvegis kunna anga frihandilsleidina, tå einki innad land vil fylgja hesi leið, Ha ræltari sagt, tå tey lond, vit skulu selja til, ikki vilja fylgja hesi leið. Eg ivist ikki i, al lir rætthugsandi Føroyingar seva honum rætt í hesum máli. Streymur vendir sær fyrst og fremst móti Danmørk, og lað er ikki logið; ti, eftir teim frå- blað- stjóri P. Niclasen nýliga hevur greiðingum, sum harra framført í samrødu við donsk blød, keypa vit árliga fyri 5—6 milliónir krónir frá Danmørk, meðan Danir bert keypa fyri 7—8 hundrað túsund krónir frá okkum. Streymur hevur tí full- an rætt, tá hann framsetur hesi orð: »Det er skal optræde og se at faa en Lagtinget, der Handelstraktat i Stand mellem Færøerne og Danmark«, Streym- ur heldur t6, at okkara støda i rikinum kanska fordar fyri slik- um såltmåla, og ffall so er, tå má okkara støda broytast. Men hartil er at siga, at Danir fyrr hava bjóða okkum at tingast við teir um ymisk mál landanna millum, so teir ívaleyst munna vilja tingast við okkum um handilsvirskifti. Sambandsmenn vilja ikki ting- ast vid Danir, heldur Streymur áfram. Men nú hava sambands- menn róðri á Føroya skútu í hondum, so nú mega teir kenna sína ábyrgd. Sambandsmenn munnu ikki vera so dólskir, at teir ikki vilja tingast við Danir um hand- ilssállmála landana millum. Og ífall okkara stalsrættsliga stoða má broytast somikið; at slíkur såttmåli kann fúast (flag, tå munna sambandsmenn ivaleyst duga á at skyna, hvat ið er til mest gagn fyri Føroyar. Streymur kann í hvussu er ikki gera meir, enn hann rópar varskó í ræftari líð, og tað eigur hann lakk fyri. Tá talan var um ellisrentu- lógina, ið gerast skuldi galdandi hildu fyri Føroyar, ymiskir menn, at vit ikki hava ráð al bera tær byrður, ið ellisrentu- lógin kom at leggja á okkum. Men skulu vit koma undir at styðja fleiri hundrað arbeiðsleys- ar húsfedrar, so gongur Før- oyaland síni undurgongu ímoti. Menn tjakast nú í blødunum um årslitid úr eykalingseluni sum leir nevna >stakkala lingiða. Tað er syrgjuligt, at tingmenn, ið saman vóru stevndir í eini neydsituation fyri al bjarga land- inum úr vanda, skulu neyna hesa lingseluna »stakkala tingid«. Tað prógvar, hvat politisk kland- ur kann skaða land okkara. Latum okkum læra av Bret- landsmønnum, sum bjart sógu, at alt politiskt má setast til síðis, tå landið er í vanda. Í Bretlandi arbeiða nú javnadarmenn og konservativir og aðrir flokkar hond í hond fyri at bjarga land- inum úr vanda. Hví gera For- oyingar ikki lað sama? Vónandi verður úrslitið oðr- vísi úr summarlingsetuni, so- leiðis at tad arbeiðsloysið, sum nú hóttir á við at breiða seg her á landi, verður dripið i foðingini. 10—15 Vegna Tað fræltist, at eini skip liggja heima í ár peninga trot. Tað má vera ein landasak at fáa somikið av pen- ingi til vegar, at oll skipini kunna fara út; tí annars verða fiskimenn gangandi arbeiðs- leysir. Vil javnaðarmenn vilja ikki leggja toll á vorur — allarminst á neyðsynjarvorur —; tí tann minni maðurin kemur at bera hesa byrðu. Men av tveimum illum kann ein fiskimadur belri rinda 20 krónur í tolli, enn at hann kann liggja heima og onga krónu vinna. Eg síggi tí ikki rættari, enn vit sum skjótast eiga at fúa ein sáltmála flag við tey lond, sum vil keypa vorur frá — fyrst og fremst Danmork og Bretland soleiðis, at tey londini skulu plikta seg til at keypa fisk frå okkum fyri tær verur, sum vil keypa frá teimum. J. H. Danbjørg. Udstilling af Ungdomsskolens Arbejder fin- der Sted 2. Paaskedag fra 3—7 Efterm, i Skolens Lokaler, Lov om Vragning af Fisk og Ændringer i Lov om Skatter og Afgifter færdigbehandlet i Rigsdagen. (Telegram til ,Føroya Social-Demokrat'”). København, den 23.—3,—32, Forslaget om Vragning af Fisk paa Færøerne og visse Ændringer af Skatter og Afgifter vedtoges idag ved tredie Behandling i Lands- tinget og er dermed færdige fra Rigsdagen. » -. Veltid eplir! Foroyingar hava enn aldri, eins og hendinga eplaveltandi fólk, særliga lagt dent á epla- velting í størri muni, bæði til heimabrúk og tl solu. Sum domi uppá, hvussu mikið summi lond seta inn uppá eplavelling ina, kann nevnast, at ad var um at vera hungursneyð í ir- landi eilt árið, ið eplini miss- eydnadist. Aftrat kann tað nú sigast, at nytslan av eplum er vorðin meiri fjølbroytt í seinru árum. Seinasta ár var ikki av leim bestu eplaårum her í Føroyum, og var atvoldin óivað hin lang- røkjuti kuldi og skerpingur um várið ja langt inn í summ- arið — og eisini tað ræðuliga avfall, ið kom ov tidliga um heystið. Men sjålvt um árið í fullt mát var gott eplaár, so slappst neyvan undan at flyta inn eplir ullanífra, til less verður ov lílið velt av eplum her á landi enn. Filt, ið eisini ræður nógv um hjá okkum, er at royna at fáa tidliga eplur til solu, tí umframt at nýggj ållendsk eplir eru av- bera dyr at keypa við handl- arnar, so smækka tey ikki so væl sum heimaeplur. Og ultan at hava neyðugt at halda eins hogar prísir á foroyskum eplum sum á innfluttum, so vil tað loysa seg væl at vella eplir til solu seinra partin av sumri ella tidliga um heystid, Træðarmenn ella teir smærri jarðabrúkararnir, ið væl særliga hava høvi til at velta upp úr nýggjum, ålti beint í år at roynl at velta nógv eplir, og eisini roynt at fingið tíðliga nýggj eplir til handils. Av øllum vøkstrum er væl eingin urtin so takksom at fåast við sum eplini. Mitt ráð verður tí til allar træðar- ella gerðis- menn: veltið dúgliga eplir og latið okkum sleppa undan al flyta inn fyri túsund tal av krónum av hesum vøkstri, ið trívist so væl hjá okkum. Tað er inntøka fyri veltingarmannin og spardur peningur fyri Foroyar. Nú í tíðini er tað reiðiliga væl atgongt hjá nýbrúkarum at velta nógv eplir, lí tað er ein royndur lutur, at ley bestu eplatødini eru handilstødini »Nilrophoska«. Veltid eplir og fái tey tidliga í handilin, tí so skjólt sum for- oysk eplir kunna fáast, minkar tørvurin og keypið av fremm- andum, ikki væl smækkandi eplum. | Heimamaður, „Bladene“. Ein Suðuroyingur sendir okkum hesa grein um »Føroyatidindi«: Vid hesi yvirskrift skrivar hill litla Suðuroyarblaðið við (i » mikla navninum Føicyst'e- indi<. Blaðið spoyrekur »F. S. Dc. Tad undrar meg, at »Føroya- tíðindi“ nú, síðan Ísvirki fór av fótum, ger eilt álop fyrr og annar eflir á socialismuna i Foroyum. Stundum er tað P. M. Dam, ið má halda fyri, stundum er tað Ísvirki ella onkur onnur socialistfyritøka. Nú eru ålop- ini á »F, S. Da. »Føroytidindi« umber seg kanska við, at álopini verða gjørd av innsendarum og ikki av blaðstjóranum; men tá hesir innsendarar ikki sela navn undir greinirnar, so standa lær fyri blaðstjórans ábyrgd. Og helst er tad so, at blaðslóri >Foroynlíðindiss nú fyri eina líð ætlar at halda seg til aftur- haldsflokkarnar her á landi. >Blaðið er 6politiskt«, vil blað- stjórin siga, >vit geva plåss fyri innsendum greinum“. Men tað er ikki so; lí greinir frá javn- verða nú útli- blaðnum. aðarmonnum hýstar úr »Føroya- tidindi« er allso nú vorðið eill aflurhaldsblað. Og tað er gott, at vil javnaðarmenn vita tað. Tað, id »Føroytidindi« nú er illa tilfrids um, er, at harra M. S. Viðstein ikki hevur hugs- uð um »Føroyatidindi«, tå tul- an var um tær almennu Ivsing- arnar. Nú er tað af siga, al kundi haft kravt rætt til tær allmennu »Føroyalidindi« longu lýsingarnar. Eg trúgvi ikki, al harra M. S. hevur nakað ímóti, at »Føroyatidindi« kemur uppí part. Viðstein Hví loypur »Føroyatidindi« ikki á >Tinga- »Dimmalætting«. > kross< ella Tað man vera, sum orðatakið sigur: »Tann eini ravnur høggur ikki eyguni út år ødrum; lí teir Blaðið følir hinum aftur- haldsblødunum, og tí skulu álopini gerast á »F. S. D.« Tad er gott, at blaðið einaferð hevur fingið fast undir fólin; tí tað ber ikki ll hjá einum blaðið, at eru svartir báðir. seg í hópi við tveilast aftur og fram, sum »Føroyalidindi« hevur tveitst nú í 17 ár. Blaðið byrjaði sum eitt sjålvstyrisblad og var væl størri enn lad er nú. Har av er orða- takið komið um eilt sum mink- minkar ár eftir år sum »Føroyatidindi«, skifti og gjørdist danskt sambandsblað ar: D»Halla Harnæst bluðið kápu við harra Bennedsen sum blað- Herluf Thomsen, keypmaður, og gjørdi blaðið til eilt keypmannablað. Hesin blaðstjórin hevur tykst at vera ópolitiskur, stjóra. So kom harra núverandi soleiðis al eingin visti, til hvørja síðju, ið blaðið nú fór at falla. Av hesi ymisku stødu blaðsins komið um eilt sum ftveitist aflur og fram: Hatta tveilist og skinklar verri er orðalakið enn »Føroyatidindi«. Nú hevur »Føroyatidindi« altso fyri eina tid tikið stødu. Men fyri at aftur til klandrid um tær allmennu lys- koma ingarnar, vil eg siga, at helst skuldi Foroyingar haft eitt all- ment lýsingarblað. Tað er órætt- víst, at eitt politiskt blað skal hava einarætt til hesar lýsingar. Ikki tí, at eg ovindi >Dimma- lætting« la inntøku, sum blaðið hevur; men lí mær tykir, al fólk noyðast at halda >Dimma- lættinge fyri tær allmennu lys- ingarnar skuld. Harvið fær urin ein órætlvísan frammihjå- rætt, Og hvor veit, um ikki júst sambandsflokk- hesin frammíhjárættur heldur lív í sambandinum. L.-S. tvætli- greinir mundu neyvan verið lisnar, um ein ikki noyðist at halda »Dimmalætting«; tí fáur mundi vilja givið pening fyri slíkt tvætl; men L.-S. hevur ein frammíhjárælt, sum ger, af óbúnar sálir kunna villleiðast av honum. Eitt allment lýsing- arblað mega vit krevja; tí lå verða allir flokkar javnstillaðir. Tud verður trovtt- andi at síggj poliliskir ggja lær somu lýsing- arnar í fýra blødum. Eg fati ikki, at tað lítla Suð- uroyarblaðið heldur seg hava pláss fyri teim allmennu lýsing- unum. Tað hevur jú fingið missionerin á Tvoroyri at fylla 3 fremstu síðju av blaðnum við religiøsum lestrum. Hin ungi Havnarmaðurin fyllir jú ein stóran part av blaðnum við teim tíðindum, sum hann lesur upp úr Havnarblødunum og skrivar til »Føroyatidindi«. Slíkt er gott, heldur hann, at skriva heldur Suðuroyingar eingi til Suðuroyar. Hann óivað, al blød lesa uttan >Foroyatíðindic. Men eg trúgvi ikki, at Suðuroy- ingar eru slíkir andaligir dólgar, at leir ikki lesa t. d. »F. S. D.«, sjålvt um »Læser« i »Føroya- tíðindi skrivar soleiðis: »Jeg ved ikke, om De, Hr. Redaktor, nogensinde har været ude for et af de 3 Eksemplarer af »Før- oya Social-Demokrat<, der hver Uge omdeles her paa Suderoen.c Hann vil billa fólki inn, aft »F, S. D.« ikki hevur fleiri enn haldarar í Suðuroy. tríggjar Hann vil við hesum orðum stempla Suðuroya arbeidarar og klassas fiskimenn sum lriðja individ, sum ikki lesa teirra egna blað. Men her fer »Læser« skeivur. »Læser« skrivar, at >Foroya- tidindi« øen.« Og Gud núði Suduroy- »repræsenterer Suder- ingar, ffall teirra mentan skal innihaldinum (å Hetta blaðið hevur allíð »repræsenteret« ein metast eftir »Føroyatidindi«. klassa av Súðuroyingum; men Sudurova arbeidsmannaflokkur er. tað tibetur ikki. Eg vil enda hesi orð við at ynskja »Føroyatidindi« tillukku sum aflurhaldsblað. Vónandi fáa vil javnaðarmenn nú høvi til av og á at taka ein dyst við »Føroyatidindi« eins og hina ferðina, tá tað var keypmanna- blað. Heyði nú eydnan verið fyri »Føroyatidindi«, soleiðis at hetta blaðið fekk ein part av >de eflerlragtede= Annoncer«. Tí blaðið kann ivaleyst treingja til nøkur oyrur fyri hesar >Annon- cerc. Tað vildi verið spell, um »Føroyatidindi« skal fara aftur í mammu sína ella rættari sagt í pápar sínar. Við tokk fyri innivist. , Ur Foroyum. | | Tórshavn. Post til færøske Fiskerskibe. Chefen paa Inspektionsskibet »Fylla« meddeler: Inspektionsskibet »Fylla« vil i Begyndelsen af Maj Maaned af- gaa til Syd- og Vestkysten af Island med Post og Postpakker til færøske Fiskekutlere og for eventuel Lægehjælp. Post og Postpakker vil i den Anledning kunne afleveres lil Postkontorerne i Thorshavn og Tveraa inden 1. Maj d. A. Det kan forventes, at »Fylla« derefter returnerer med Post til | Færøerne, Í i Í } 4