týsdagur 12. januar 1932síða 1

-FØROYA- SOCIALDEMOKRAT FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR 7 Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 ovr. á forsiduni, 4 . . Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið Porto. Blaðið | 20 oyr, á 3. og 4. síðu. Við storri lýsingum fæst verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødu Á Nr. 2. avslåttur i prisinum, Tirsdag hin 12. januar 1932. : Og s rIvsiOVDI, Telf. 143. — 1 | 6. arg. eye e | urin toygdi seg nærum líka j 9 e 6 | 30 statt avgjørdi sjálvstýris hvat hava teir Í kvittanum? Upprunið javnaðarstevnunar, starvsætlan javnaðarmanna. Føroya javnaðarmenn í framtaki á Føroya Løgtingi. Eftir M. S. Viðstein. (Endað). Frælsis- og tjóðskaparmál. Javnaðarmenn um allan heim starvast eisini fyri lí endamálið at vinna ræði í heiminum, hvor Men felags fyri allar javnaðarmenn innanfyri sítt landamark. — í hvorjum landi tað enn er verður virkað — at altíð verður væl eftiransað, at teir ikki seta ovmikið til, al teir altid eru varnir um la ljóð, leir annað- hvert eru runnir av ella hava lívsyrki sítt í. Javnaðarmenn eru altid ansnir um målrættindi, fólkarættindi og tjóðrællindi, og ganga aldri við at tyna nakað av teim særrættindum, ein tjóð eigur, um hon er aldri so lítil. Tað at tad batar einki einum menn- er ein hevdvunnin læra, iskja, um hann vinnur allan heimin, men missur seg sjålvan burtur. Javnadarmenn hava ti altio haft eyguni opin fyri hesum, í ollum stríði fyri javn- aðarslevnuni; í stríðnum fyri at vinna ræði í samfelagnum, so hevur altíð verið eflirænsað, at samlíða missur seg ein ikki sjálvan burtur. Foroya javnaðarmenn hava sjálvandi eisini sett sær tað endamál al vinna ræði í Før- oyum, fyri at fáa ta torvuligu megi, ið krevst fyri at broyta núverandi stjórnarlag, samfelags- skipan; men vit vilja til hvorja for- tíð vera varnir um okkara oysku særrættindi, målrættindi og fólkarættindi. Stult og greitt: Vit vilja vera ansnir um, at vil ikki missa okkum sjålvar burtur sum Føroyingar, vakja yvir, at vit ikki lýnast sum tj60. Eisini vil javnaðarmenn hava fingið okkara pund til at røkja Hetta ein avgjørd lærugrein javnaðar- og ansa og nýla. er manna, bæði úti um heim og í Foroyum. 23. januar 1928. 1928 fór sum valskipanin Loglingsvalið fram 23. januar, og og menn bert ein var er, so fingu javnaðar- mann beinleiðis valdan, hóast vil fingu yvir 700 stemmur. Sjålvstyrismenn fingu II menn beinleiðis valdar og sam- bandið 8. Aftrat komu so 3 eykamenn, og teir vóru soleiðis skiftir, at javnaðarmenn lulaðu ein mann og sambandið Lveir. Logtingið av 1928 var lí selt við hesari politisku skipan: 11 sjálv- stýrismenn, 10 sambandsmenn, 2 javnaðarmenn. Tingsetan 1928. Landstingsmannavalid. Eitt hitt fyrsta, ið Loglingið í 1928 kom at takast við, var at velja nýggjan landstingsmann fyri Føroyar, fyri O. Effersøe, tessvegna at landstingsmanna- tíðin var liðin. Hvat ætla javnaðarmenn vid- víkjandi landslingsmannaval- inum? spurdi báðir hinir flokk- helst Men javnaðarmenn, ið roknaðu við, at innast inni vóru so gott mál, at arnir. Hvor teirra vildu hava sín, tað var eyðsæð. sjálvslýrið sambandið ella teir heldur sóu anlin ein sam- bands- ella sjålvstyrismann sum landslingsmann, heldur enn ein lóku greiða og javnaðarmann, avgjørda støðu í landslings- mannavalinum. Sambands- landslingsmannin kundi javnað- armenn ikki brúka, og sjålv- styris-landstingsmadur var javn- aðarmálum til onga nyttu. Urslitid javnaðarmenn slemmaðu al uppå var ti soleidis, sín mann og sjålvslyrid og sam- bandið eisini hildu seg til hvønn sín. Formaður sjálvstýrisflokks- varð soleiðis til av ti danska ellistinginum, lands- ins, J. Patursson, við 11 stemmun valdur lim tinginum., Javnaðarmanna støda var her greid sum altid. Landslingsmaðurin tók sær aflaná valið at nevna seg um- bodsmann, og táið hann er kosin av einum minniluta á Løgtingi og minniluta av fólki, so er hann soleiðis umbods- maður sjálvslýrisflokksins í Danmork. Mentunnarmálini. Sum kunnugt var sjálvstýris- flokkurin hin slørsti minnilul- ley árini, (seinast í seinra ári hálvdu urin á lingi (vey fyrstu leir ein mann åt úr flokkinum, FORMANDEN FOR DANSK ARBEJDSMANDSFORBUND so leir ley seinru árini stóðu på lí at LøglingiO sam- javnsterkir við sambandið) tykkjur at tørvur er á, at øll Sjålvandi sjålvstyris tå nytti flokkurin tilhovið af sela síni mål til avgerða á tingi. Særliga vóru lad tjóðskapar mál, móðurmál og onnur ment- unnarmál, ið nú komu til við- gerðar. Og javnaðarmenn, ið til fullnar kenna, at tær smáu tjóðir, teirra mål og mentunn arliga reisingararbeið eiga al g njota fullan frama, gingu sjålv- við í krovum viðvíkjandi ollum ment andi demokratiskum unnar- tjóðskaparmálum. og Men ikki var lað sort, at sjálv- stýrisheildin ikki helt í roynd- arslundum. Men javnaðarmonn- um eigur sjålvstyrisflokkurin einki at brigda, táið víkur al tjóðskaparmálum, móðurmáli og oðrum mentunnarmålum., Kongsjerðin eitt tjóð- skaparmál. Javnaðarmonnum heppnaðist longu fyrsta árið at skalla dýpið hjá sjálvstýrisflokkinum í einum av storstu Foroya ljóðskapar- málum, í uppskotinum til dags- ið fram um kongsjorðina. skrá, javnaðarmenn settu Javnaðarmenn setlu fram so- ljóðandi uppskot: benificerað jorð fer | KOLNUS og Logtingsins vald, undir og reglur fyri hesum áselast sum søngur tingið yvir til skjótast, gong næsta mál á dagsskråini,« Hetta fullút tjóðskaparliga mål fekk bert 9 atkvødur, og var soleiðis fellt. Onkur kundi hugsað sær, al sjálvstýrisflokkurin hevði hug fyri hesum máli. Men so va! ikki. Sjålvt sambandið stóð | nærum líka sterkt í hesum | málið sum sjálvstýrisflokkurin. Tær 9 stemmur, ið vóru fyri uppskot javnadarmanna, fullu soleiðis: júðir javnadarmenninir, 4 sjålvstyrismenn og 3 sam- bandsmenn Henda avgerðin um foroyska alt annað, at sjálvstýrisflokkurin i jord prógvar meiri enn hesum tjodskaparmåli ikki bar seg stórt mætari at enn sam- bandsflokkurin. Javnaðarmenn hovdu allan hug at leggja ræði yvir foroyskari jørd undir For- ova Løgting. Viðhald fingu teir frá 4 2 og á 5 So av 11 sjålvstyrismonnum av 10 sambandsmonnum. aflarlaga stóð sjálvstýris- flokkurin í hesum tj6dskapar- málið, at sjålvt sambandsflokk- 1928, at Løgtingid å førovsk flokkurin í einki ræði mátti eiga ari jørd. Seinri er tó komið út, at somu sjálvslýrismenn, ið vóru ímóti at Løgtingid fekk rætt yvir føroyskari jørd, av ollum alvi starvast fyri, at henda jørd gerst ogn einstaklinganna, (I. danska landstingi). bóndranna. Patursson á Eisini í hesum ftjóðskapar máli er støda javnaðarflokksins greið, meðan hon er alt annað í sjålvstyrisflokkinum I álitið okkara um hagajørd ina er åvist, at fað liggja um 24000 heklarar av góðum dyrki lendi sum hagi enn, eins og láið fedrar okkara nomu hesar oyggjar. Hvat tydning tað vildi haft fyri okkara samfelag, um vit fingu 24000 hektarar a sóðum græsbo aftrat í Førovum, må vera hvorjum Førovingi skiligt. Hesa jørð kravdu vil útstykkjaða og kortlagda so menn lagaliga kundu koma til dyrkingar Hesum gingu báðii hinir flokkarnir á tingi ímóli Tad er jú soleiðis håttad, at í Foroyum sila nakrir einstakl ingar Við so hnógvari orð il teir ikki koma útyvir at arbeiða hana, so hon kann geva tað, hon eigur. Hevur tað verið savl um fleir, at teir kunnu saglans, ið sita við tí nógvu jørdini, hevur lad oflast verið svarað av hesum einstaklingum, at tað er tað bera knoss, ampi og stríð at hava so nógva jør0d, og tað er óivað nakað nógv í hesum framhaldið frá teirri síðuni I teirri ællan at bøta um hesi viðurskifti viðvíkjandi jarða råkid í Førovum, soleiðis at inum ognarleysa kundi slepp ast til at virka á førovskum endi og at lælta um byrðuna, ið teir við tí nógvu jorðini knossaðust við, seltu vit fram uppskot um at sela eina jarða nevnd, ið skuldi hava til arbeiði træða- og húsmanns láið at byrta brúk, ley stóru festini og vóru fal, skuldi nevndin stykkja út, ley kundu koma til ley so fulla nyttu hjå ti føroyska sam felagnum, Eisini hetta uppskot varð felt báðum flokkunum á av hinum tingi. Samtyktin um jarðagrunnin. ÞAla viðgerðar og [hid málið um solu av var til spurningin kersgar0di« avgerð, at mestsum endiliga reistu vil um byrta ein jarðagrunn av solu- Hetta formanni peninginum. voldi mål frå flokksins, J. stødu sjålvstyris- Patursson, ið vildi