týsdagur 23. august 1932síða 1
Hendan síðan hevði ongan tekst í PDF-skjalinum. Teksturin niðanfyri er lisin maskinelt (OCR) og kann hava villur.
Tekstur á síðuni
-FØROYA-
SOCIALDEMOKRAT
FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR
Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 ovr. á forsíðuni, . Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið ort. Blaðið á
Nr. 34. | 20 om á 7 gå Pi 8 RR RS | Tirsday hin 23. august 1932. | Fre mo kri sov rr Felt 1 i fa | 6. arg.
lagi goymdu og turkadu | at ein høvudsuppgåvan var al
Kreppumálið.
Aftur í ár er hilt stóra kreppu-
málið lagt inná tingbord av Ul-
gerðamonnum.
Mikil
leiðirnar at koma burtur úr ella
var drállurin ifjør um
rættari sagt føjøgnum tann ringa
fføgjarlign stand, ið krepti saman
nn»
um hjå okkum her å landi.
Allir partar vóru samdir um,
at peningur målti veitast til
vega. Men hvussu? Her skiltust
flokkarnir. Bankan og stalin
vóru lø menn samsinlir um al
royna. Men har stóð í botni.
dankin segði seg ikki at kunna,
men var lil at byrja vid óg
uliga ullintur í svari sínum, so
menn leingi vónaðu, at hann
kortini al enda varð at fúa til
vegar. Staturin vildi ikki ganga
longur enn til stivan tridjing av
sum úlgerðamenn og tingið
Hal
veilrnou
li,
hildu stóðu
vera tervur á
vil. Utlendingal við
vónum, men svttu, láið á slóð.
Vil
var allramanna hugsa uttan fyri
mega so royna sjålvir,
tingdyr. Tað vóru heldur ikki
lingmenn ósamdir um, men
ikki á einum máli um á hvønn
hátt farast skuldi fram. Tó vat
vilji til at lata tingið tryggja fyri
Men
hendi tað, ið gjørdi Føroya fólk
tí neyðlurvuliga láni. nú
foytt og snopið: Peningastoður-
nar søgdu tingsins tryggjan ikki
at vera nóg góð í hesum fori
tingsins fíggjarliga umstøda rokk
ikki longur enn til tær ábyrgdir,
tað longu hevði. Hella vóru rein
orð fyri peningin! Einstakir
gjørdust illir og løgdu sær í
geyma. Nú var at vænla, al
menn fóru at leggja akslar
saman og sýna, at vil voru
meirmenlir enn tað, peninga
stoðurnar mettu okkum til. Men
láið sinnið fall, fullu menn í
fålt og hættu sær ikki til al
veita tinginum íann figgjarliga
stuðul, ið gav lí evnir at loysa
vansan við peningalrolinum. Vil
skiltust og orkaðu lí íkki. 1
máltloysi mistu vil í stórum.
Her er talan um hundraðir av
túsund
Nú táið fjarað er frá, er tað
vert at minna á, hvussu landið
lá og fram var farið seinasta
heyst og vår av Førova álitis-
monnum. IHvussu støda ting
flokkanna var, særliga í síðstu
syflu, táið kreppumálið var til
viðgerðar.
Mid skipini komu heim sein-
asta heyst, hovdu tey yvirhovur
líð
úrslítið
veill meir enn nakra áður.
Men
Gt lið:
ingaliga
kortini var pen-
sæð verri enn ringt.
Prísirnir vóru eingir, doltnir
niður á botn. Teir, ið vóru tol-
uliga mergjaðir, seldu í mínsla | skuldi lað verið næst í
fiskin til vársalgið. lesir fingu
góðan vinning. Teirra skatta
evnir vóru miðal, lúið ársupp-
gerðin lá frammi. Men hin stóri
meirilutin av okkara úlgerða-
monnum var at kalla á orminda-
húsi. Tingsins bráfengis lán uppá
tó ikki ullan
saltfiskin — x
studul,
ar
men røkk ikki longur
enn al stedga húsaganginum lá
beinan vegin. At goyma nakað
munagolt av fiski til turkingar,
var ikki talan um. Fiskilødur
nar málli lømast í hasti fyri al
fáa pening. Hella >paniksalgið<
gav ovur slør tap og kom úl
verdamonnum og fiskarum sum
landinum í síni heild longri
niður alt ormindahúsi Tad at
hitt innkomna lán lingsins uppá
sallfiskin aftur kundi lænast til
fiskiturkingar, botti eilt sindur
um fallið. Men tað var nógv
ov lítið og munaleyst.
So fór fram seinasta hevsl
Tå ið sagt verður, at tapið
neil at mergi og mønu, er tað
ikki ov nógv sagt. Einslakling
urin orkaði ikki. Kreppan sum
er kapitalismunnar onda frukt
sló sin harra, teir sum í líð og
í ótíð lovprisa kapilalistskipanini
á háls so fast og dykt, at flestir
dovnadu og summir fóru.
meldaði
Men
Einstaklingur
til
hugsan fleirtalsins á tinginum er
at hill halda
hevur
pass
og kom lingið. aðal
almenna skal sína
fingrar frá ollum, sum
verið halgað lí »privata innitia-
Ut frá hesari áskoðan
al
lívinum.
er tað skiljandi, lingmenn
afturhaldsflokkanna aftraðu seg
við at ganga longri enn al penla
einstakar »bøtar á gamalt«
rivið klæði.
gamalt kenda, at bøturnar livg-
bert citl
Oo urslitid var hill
5
aðu bráfengis sindur.
Táið so fráleið og rivnaði aftur,
var skrædlid storri og verri enn
á nøkrum sinni
So kom várið.
Okkara útverðamenn kundu
av ávum fáa
flestir ikki egnum
MM
floti møguliga skuldi
alli
fyri
fiski
al
fiskiflotan úl. okkara
koma
vera
hildu menn
liggja,
samfelag
lað
ólukka
ið
vildi skaka okkum av
stórsla
okkara, henda kundi
grundum.
Hvat gjørdu so Føroya ling
menn, láið teir í februar mánaða
komu saman fyri at laka (ao
ódnarlakið, ið skuldi bjarga
andinum frá teirri ólukku, al
lotin varð liggjandi og okk
ara fiskimenn komu al ganga
eima?
um,
(t, al
Menn vóru óivað greiðir
Ov var mist av
al
útgerðamenninit
nog
ov veikir
vort
Váið
al
seinasta heyst. nú lingið
fór undir málið fáa fiski-
driftina aftur á gongd fyri í år,
it hildið,
verja fyri, at hesin veikleiki úl
ikki il
volda
gerdamanna aftur kom
nerva landinum 6bøt
Og
Ð
andi tap.
Sum nevnt vildi staturin ikki
veita størri lån enn tridjungin
av lí, ið tørvadi og okkara
banki var ikki at vika av áður
nevndu grundum.
| uppskoli var af verta ln
inum tær innlogur, ið kundi
vera góð tryggjan hjá einihvørji
peningasleðu. Men eftir langan
orðadráll vóru jarnaðarmenn og
J. H. Poulsen, tingmaðurin í
Skopun, at enda einsamallu
eftir um hetta uppskot, ið les
vegna málli falla. So var læst
fyri línginum al fan tann neyð
turvuliga pening
Fyri at koma burlur úr, al
úlverðin og fiskasølan kom al
kleppast av lí vansa, ið fylgi
við, at útgerðamenninir vegna
teirra skuldaband mega keypa
or dýrt og selja, túið »kommis
CINANsS sæl
SIONErurin< pressar á
til frama, sellu javnaðarmenn
fram uppskot um, at tingid í
sambandi við Føroya fiski
monnum og skiparafelaginum
tóku útgerðina
ið ikki kundu koma út ultan
hjálp. Herav fylgdi sjálvandi, at
tingið tok salthandilin eins
handilin við olju og ødrum lil
verðavorum. At ein tilik skipan
vildi verið stórur vinningur fyri
landið, er lætt al prógva. Men
hetta, í tí fori, vit vóru staddir
i, einasta rætta uppskot, vildi
afturhaldsflokkarnir als ikki vita
av. Í staðin fyri at ganga hesa
leið, keypti tingið um 100.000
kr. í salti gjøgnum teir vanligu
kommissionerar til ov høgar
prísir, víslu úlgerðamonnum al
royna at hjálpa sær við stals
láninum og teirra gomlu íkki
mjúku hørrum, kommissionert
unum Hilt seinra vil síga, al
leir vóru novddir at hefta seg
enn leir vóru áður.
I hesum sambandi kann
at ein, ið ikki
við
nevnast dømi um,
teyði peningin i hondini
vort málli keypa upp til 66
lýrari, enn tá hann målli borga
lenda mun mega so fiskimenn
kkara galda við minni
prist
fyri fiskin
Hvar
vendit
ið maður nú um dagi
sær, er at hoyra klaguna
um lað vanlukku skilið við teim
dýru vorum og neyðsolu av fiski
okkara.
við al
Hvar skyldin liggur et
verða melri
MONNUM og
meiri greitl
P, D.
á
;
Á
av teim skipum,
og
|
Platon:
Verjurøda Sokratessar
Kriton
aldon
Tytt hevur
207 Q1NNXDKTDNOOEDDDEDDRR RR OOODEDEODRRN DAN
KDKROEENDRVDODKKEVKDDRR VOODOO
El
ADKENRRNDERENKRRONODEBDE RHINO
LENNÓSLARNNLØRRRRNLDAVRÐARLTNLUU
Øldir fóru og komu, men Platon, Sokratessar lærusvein-
menniskjans lyndi tøktist | ur, hevur sett honum ein minn-
Obroylt. Brekini fylgdu við. | isvarøa bók síni Verjurøda
Menlanin var skrædukulturur, | Sokratessat Kriton — Faidon«.
av sonnum fákunna og menn Okkara navnframi landsmað-
ingur. Teir gliturskrýddu gudar, | ur, skaldið J. H. O. Djurhuus,
teir støru og klókur vóru | hevur foroyskuð hesa bók úr
Svanlivilar, úr felmum
lupu | Grikskum. Við sínum málhegni
ormar og roltur, ið holaðu hina g djúpu innføling við húna
ævinligu kjarnuna, at vera sær | stórstu andshetju Grikkanna er
sjálvur sannur, úr mannalis tað eydnast honum at gera vís-
inum. Mær rennur í hesum | mannsins andsliv til sítt og geva
sambandi skaldsins Johans við | okkum tað aftur, sum tað var
Sjóg megnarorð í huga, hat fostrað oO búnað í honum
hann i um kvæði >Foroya ilvum. Storri heiður kann
dråpa« sigul inum ðara ikkt veitast.
Ó 7 Hvorji vóru hesir menn,
in I
ei batnar bre | {| S | | nm? Svarið er i
rotnad av 1 larflóð stuttum best givið tvdarans
rorð
Kortini hendi og hendi el
framvegis, at einstakir inarai Millum ley nøvn, ið eins og
vuksu úr líðarinnar hami, kast størstjørnur glampa á fornsøgu-
LG , himni Grikkalands — ella sum
aðu hina gliturskrýddu skræðu i
Grikkar sjålvir í forðum róptu
Nomu hina andaligu frígering , 4 1 1.
land sítt Hellas og seg sjálvar
» fos Ing: ,
Peir festu røtur í ti ævinliga. | ellenarar er tað serliga tvey,
drukku av Ygdrasils brunni og | íð mest sum sólir geisla yvir
vísdust í sannleiksins reinsunn illan mentaðan heim: nøvnini
ir lvátti Sokrates og Platon.
ne ! | Hvorjir vóru hesir, og hvat
Leir einstaku gjørdust lá vilat
| verk teirra? Sokrates, hvers
í teirri slavnu tokuni, ið sveip- |
faðir Sofroniskos var myndar-
aði oð læst í nætli Inni 3 virki
Bói og iæstt MANNAÆKIINA I høggari, fekkst við hetta virki,
í einum køvandi dula við mis- | til hann var o. u. 40 ára aldur.
vokstri og ósannleika | Hann gav lá uppal við tí, og
Ein av teim bjartastu vitum, | 82Ý SÉS síðani, til hann doyði
er 69 ára gamalur, einans av við
ið er sprollin í mannaætlini, el kb
| al samtala við hvønn hann hitti
vismadurin Sokrates, ið aldri | :
| og sum hevdi hug at lurta eftir,
vil slåkna ella kåmast, so leingi | um tað vakra, tað góða, tað
sum menniskjunnar andi stød- | sanna (to kalon, to agathon, to
ast á føldum, alethes). Ikki so, at hann stilladj