týsdagur 30. august 1932síða 1

FRÆLSI -FØROYA- SOCIALDEMOKRAT JAVNADUR Nr. 35. | 20 oyr. á 3. og 4. Lýsingaprísur fyri petitreglu: síðu. avslåttur í prísinum. 30 oyr. á forsíðuni, Við størri lýsingum fæst Tirsdag hin 30. august 1932. BRODURSKAPUR | Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið Porto. Blaðið | i verdur bilagt posthåsinum, brævsavnarstødun 6 f | og skrivstovuni. Telf, 14 | . arg. Briksteløg. Hitt stovnað í Englandi í árinum 18:4. fyrsta brúksfelagið var Tað vóru fálækir vevarar, sum her gjørdu eina roynd at fáa neyðsynjarvorurnar ódýrari, enn teir máttu keypa tær hjá hand- Har tað her á landi — ilsmanninum. var lá, tað arbeiðisgevarin var handilsmað- tilfelli heima hjá okkum, roknaði hann sum nú er urin. Eins og enn er sær ikki minsla vinningin við vorusoluna. Tað er ein royndur lutur — lessverri at nýggjar »idéir« møta hørdum korum. Teir, ið hava sitid við valdinum, leggja allar árar umborð fyri at niður- hitt ímóti. rógva nýggja, ið gongur teimum Teirri fyrstu ensku vev- stór, royndini hjá leim arum gekkst heldur væl. teir lítið Men brúksfelagstankin, Yvirmaktin var ov fátæku vevararnir Oy) menlir. uttan ið miðar ímóli at ganga um millumhandlaravinningin og at fáa vørurnar beinleiðis frá framleidslustødunum til brúk- arin, var tó mentur at liva. Nú eru brúksfelog kring um all England og umsela yvir 18 mil- líónir sterling pund, ella um 324 milliónir krónur. Tað eru ikki smáskillingar, ið hin enski arbeidarin hevur spart við al ganga saman í brúksfelog. Í ti viðfangi, helta verður ásannað, kann brúkarin her á landi, sær- liga arbeiðismaðurin og fiskarin, ikki lata vera at suffa: Hvussu nógv hava vit gjøgnum tidirnar ikki latið ov nógv fyri vorurnar hjá keypmonnunum! Frá felagsrørslan breitt seg um allan Englandi hevur brúks- heimin. Særliga sterkar retur hevur hon sett í Norðurlond- unum: Danmark, Sviaríki og Noregi. Í Íslandi hevur brúks- felags- og samvinnutankin eisini í leim síðslu árunum haft ógv- uliga stóra framgongd. Sum dømi um, hvussu stórliga brúks- sigrað. í felagsrorslan = hevur Nordanlondum, kann nevnast, al hin samlaða umselingin hjá meginfelaginum í Danmark nú 150 milliónir krónur. | er um hvorjum av løndunum Dan mark, Noregi og Svíaríki hava ley smærru feløgini líkið seg saman í eill meginfelag. Llesi meginfeløg hava í hondum al gera innkeyp í stórum å fram- leidslustødunum. Við at keypa í stórum fáast, sum kunnugt, vorurnar nógv ódýrari, enn um lítil Umframt at keypa bilig- keypt verður vørunøgd ísenn. astu bestu vorur hava felogini sjálv stóra framleiðslu av ym- Hetta beidi til íbúgvararnar og stuðlar iskum vorum. gevur ar- og styrkir soleiðis landsins fíggj- arligu umstødu. Farandi hesa leið nærkast arbeiðarin sínum stóra máli: at verða sín egin arbeiðisgevari. Hetta er hin óbeinvegis leiðin til at verun- liggera socialismuna. Eru lí javnaðarmenn og javnaðarhugs- andi fólk meir og meir fylkt um at fremja brúks- og sam- vinnufelagstankan. Her í Føroyum eru royndir gjørdar við samvinnu, men vóru raktar av óhappi. Tað eydnað- ikki at fáa reið- Men hendi ist tí lessverri her er alla var iligt liv og gongd í. hent tað sama, sum staðni, har samvinnan roynd. Teir ymsu umstødurnar vóru teim byrjandi so ólaga- ligar, at teir máttu lúta í g fyrstu syftu. Men so skjótt sum sam- vinnuhugsjónin festi relur í fólkinum, menn gjørdist 00 búnir til starvíð, fór at bera til. Tað er felags- og samvinnulunkin skjol- nåttårligt, at brúks ast kom fyri seg, har arbeiðara- flokkurin var fylktur í politisk ella rein arbeiðarafelog. Ein hovuðstreytin fyri brúks handil. kalla ultan í felogum er kontantur Av tí al ongastadni i arbeidislønin at Foroyum Fórshavn verður goldin kontant, men so gott sum einans í vor- um, eru líkindi fyri brúksfelog, sum nú stendur, einans í Tórs- havn. Hetta sýnir, hvussu Omet- aliga týdningarmikið tað er fyri Foroya fiskimann og arbeiðara, at framt verður javnaðarmanna uppskotið um at lóggeva, af arbeiðislonir megu verða goldnar Hetta er eitt ikki minst í sambandi við brúks- kontant. livsmål, og samvinnumálið. I Tórshavn eru nú í ár stovnað tvey brúksfelog. Tað er at ynskja, at tað má eydnast hjú hesum felogum at sigra yvir byrjunnarvænsunum, ið ikki eru smáir. Tað hevdi kanska verið klókari at samlast um eitt felag at byrja við, men Havnin et so mikið slør, at tvey brúksfelog væl kunnu bera seg, um brúk ararnar styðja feløgini við al gerast limir og keypa frá felog unum. Høvudsvansin hjá hesum kemur lí at liggja í felogum einum møguligum breki í sam- vinnuhuganum hjá arbeiðarum og og fiskarum teirri keypandi fjøldini. Allir vil, sum eru sam- vinnuhugaðir, skylda hesum tydningarmikla máli at royna at mæla starvsbrødrum og systrum og ollum teim Havnar-bråkarum, ið vit kunna ávirka, at fylkjast um hesi felog, ið hava møgulig- leika at verða til mikið gagn og bala. P, D, Samvinnuleiðin. Verri kreppa, enn nú ræður í Danmark eins og vvir allan heimin, ráddi í Danmark sein ast, táið landbrúkið var at húsa kornið al Men lá landmaðurin gangi less vegna, at kalla ikki var seljandi. danski sýndi hin síni særligu evnir at lofta sær landi sínum við at bróta og nýggjar slóðir. Aðalkraftin i leiðum framtakinum á land- | Samvinna Í leim nvggju 55 Iyri bånadinum var framleiðslu og solu. Tann kraft, »Andelsbevægel- ikki Dan- mark frá húsagangi til rikidømi, ið sýndi seg í sen“, bjargaði bert men hevur gingið sína sigurs- gongd um allan heimin. Tess verri eru vit Føroyingar eftirbátur í hesum fori sum í so mongum. Okkara seinfori og ræðuliga afturhaldslyndi hevur (910) g bundið so fyri, al 1932 ræður rubbað enn so seint sum i ein miðaldarlig skipan og hugs- her heima hjá óliði- stim er unnarháltur Hetta yvir okkum. treiski og liga stoða fyri Lí, frammi og gror uttan fyri landa- mark okkara er kortini ikki bert av lí illa, tí tað kann ikki nokt- mongum, 10 ast, at spilla er i er uppi í ti útlendska streym inum. Men lað fólk, ið søgan prógvar, al læsir seg inni, verður andaliga og fíggjarliga at stedga í vøkstri og fara aftur á hondina. Tá so fólkið, tvingað av teim ringu umstødum, er við líta grannafólkini lopin langt fram- at vakna eru og seg úm, um og so væl at sær komin og dubbað (il verður at kappingar, at ilt fram al Men við laka seg standa javnbjodis teim. hitt val best man vera tess longur innisæla »mottoinum«, sum er«, ræður, tess slavnari og modnari verdur luftin og gróð- urlíkindini fyri framburði bata fyri fólki okkara verða al versna í hvorjum. Her SONnnum okkum torvar av hjá við Georg Brandes al rópa: Latið hurðar og vindeygu upp, so hin slavna og inni g stongda luftin sleppur út og friskt, lívgevandi lot við sól og hita sleppur inn. Henda tala Brandessar til Danir hevdi and- aliga merking. Hon hóskar tó ikki bert andaliga hjá okkum, men eisini og ikki minni figgj- arliga. Vit megu venda okkara eygu og lata okk og oyru út eftir ara dyr upp fyri lí, vit har hava gróðurlíkindi Men vera síggja, kann og verða okkum til bata. samstundis ræður um at varin og seta stongil á fyri lí, sum vil lýna og spilla okkum | sum Føroyingar og andaliga sunt fólk. Tí eins og lad er satt, at í hverjum menniskja er nakað, sum er almenniskjaligt felags fyri oll, og sum eigir, rætt skal menniskjuni saman til andaliga og um vera, at draga sum figgjarliga samvinnu, so el lað ikki minni sall, at hvort fólk hevur sítt særliga av lands lívskorum skapta eyð OU ið ikki kann verða taka kenni og lív, tynt uttan samstundis at nakað av tí virðismiklasta úr lívi okkara P. D. | Hitler som Qverpave. Alle Tiders største Pralhals i tysk Politik. Hitlers Kæmpehær er Pral og Opspind. | Hitler. Vort tyske Partiorgan ,Vor- wárts“ har taget sig paa at un- dersøge Grundlaget for Hitlers storpralende Tale om en Nazi- mach mod Berlin og er kommet til det Resultat, at der ialt om- kring og í Berlin hojest kan være ca. 5000 Hitler-Krigskarle, der í | givet Fald intet virkeligt kan ud- | rette mod Berlins 20,000 velbe- væbnede Politibetjente. Í det hele synes de at bekræf- te sig, at Hitler er en kæmpe- | mæssig Pralhals, og at det kun er í hans Fantasi, at der bestaar | en „Kæmpehær“ paa 400,000 Mand | der skulde understøtte ham, naar han ligervis som Mussolini, der | marcherede til Rom, skulde mac- | here til Berlin i Spidsen for sine | Tropper. En Galning er han en stor- skrydende, storhedsvanvittig Mand, der benyttes af Militær- og Jun- ker-Reaktionen til at vildføre de Mellemlag i den tyske Befolkning, der i deres Nød klamrer sig til ethvert „Halmstraa“ og som indtil Kendsgerningerne kommer til at tale, lever i en Dromme- og Feber-Verden, hvor Svindleren og Pralhalsen Hitler er den store Afgud. Hitler som Overpave. Ungpige-Nazisterne beder til ham! Berlin. »Tågliche Rundseha har offent liggjort nogle Betragininger over den Afgudsdyrkelse, der indenfor de vske nationalsocialistiske Parti finder Sted overfor Hitler, Forfatteren af Betragt ningerr« etter ( paa et Stand punkt í Overensste melse med den t k-4 ingt kit Krist 1om kri ver bl, a H Í Í 1 if I herligel Ii an gaar, d ) Hitler igte t ned paa Pave | Mat ) re h Ri chen Í bach el D r D Í ( Barn } el han Bl H | I H H Í i | e tr el lå iritgste klenenter MH I N e! bringer Føreret 5 ti 1 Bj í (et Med N | I enkelt t I ] t ind y í 11 H [| b | ÍD i ne øre Í N } ( han | l rejer foria t t t I i ! 1 1 ert ie t Í idet 1 il i Dt t rt Boust Det 1 Í € eret 1 (Í H el í ri ute í Det Gud í Í I g med NI rte (8) { næsten el snarert r hedens Í „Hitler | | væsentligt Ligheds kt ( r merske hKirk« K ne Kirke som hat været ( Q mm Vil være, mener I | ske at kunne finde Frelse ) Menneskehe den, nu í g De entrum el Kristus og hans ordisk Sledtortræ der Paven Mil dre I eteelser i Fiden, ti gemt 5 Erhve 5 g K í h Rigs t IKE derordne ect I N ri | ( Ire | | t g A Í re Mi { Mi hvill ( t ohed h Ma er I | lelst til h } ( fø ende O { et Ritual y l nazisti | ( Adolf H store For Dit N | Í derne ti Dæve k md Í ie I Í laglig høre í hóst Os byd os gennem dine Fører« Som vi il adlyde det ia gælder Vort eget Lin Det løver vi! Heil Hitler Vi synes, at overfor den BSlags Foreteelser kan Theologerne lige saa godt melde Pas. Det, der tiltrænges, er nemlig Sindssygelæger! K,