leygardagur 17. desember 1932síða 1

FRÆLSI -FØROYA- JAVNADUR SOCIAL DEMOKRAT oyr. á 3. og 4. Nr. 50, | » Valhugsan. Nú er tilað skrivað um val, folkatingsval, og her í Havn hava »gemyltini« verið í røring, kanska væl so stórari, tað okkum tó bilsin, hetta seg um val danaling, og eisini men at all av einum meðan eingin klyvur í tvey um lað fyristandandi val til okkara egna byarting. — Misfatið okkum íkki, vit hava jú sjálvir verið við í stríðinum; tað var okkara ger snarar manni til pliklan, sum lad má vera ein- hvonn førovings pliktan at royna alt, roynast kann, tå val er á ferð. Men, lað er og skal vera tann fyrsta uppgáva hjá okkum her í Havn al okkara egnu viðurskifti, áður vit hugsa um hilt samlaða fólk. T6 fólka- tingsvalið stóð jú fyrst fyri, og tí fall lað so, at tað var fyrst umrølt, 19. i verður val a ara býarstýri og til lað nevnd, hugsa um hesum, um 12 dagar, monnum til okk- sum hevur ta svåru uppgávu al lann skatt, vit havnar- meta borgarar skulu bera, ein upp- sum sjaldan verður loyst hon rætlvísiliga, so ómogulig er. Higartil, fingu eitt býráð, hevur tað verið eftir lex og frå li fyrsta vil hevur verið linjum“, sum háll danali sø, at valt politiskum sama sum til nevna lað, á logting niður á 10. Fox Havn og politisku feløgini her i stilluð og sambandsevni, so ein trúð, at tað sum tóku lil Danmark, ið var tað uvgerandi í okkara býarstýri. Ein og hver má hava upp sjål styris skuldi var sloðan, menn Koroyar- hugsandi maður og kvinna ”» fata og longu hava at hetta er fullkomuliga ivaleyst talað oðrvitisligl. verð hevur tað við okkara anbvar viðurskifti at gera? Her ræður einans um al fáa tað best moguliga úrslit fyri Havnar bý Her ræður um, al ið har koma til al sita í leim komandu fyrr eru fyri at teirra starv til gagns fyri okkum oll. ikki er teir, sum lata peningin, Tí hvat í hesi víðu inn- úr leirra arbeiði. leir menn, árum, forir rokja leir mugu jú vita, at luð sum gongur lil, leir eru einans seltir til at varðveita øllum á besta hált. Sum sagt, higarlil hevur okk- byråd verið eftir tí politisku menn ara vall slødu, ymsir høvdu, og lað er skeivt, og lað má ikki henda eina ferð enn. — Fyri einum seks árum síðan íbirtist her í Havn ella rætt- ari Sudurstreymos eitt nýtt felag: Suðurstreymoyar Javnuð- Hetta er fyrstu ferð al javnudarrørslan, hin socialdemo- kratiska hugsanin, er komin til orða her í Foroyum. — At hon ikki er ókend her á landi fyrr, arfelug. er nakað vil vita, og onkuntíð hevur sett høvdid upp undan; men nøkur »organiser- ing« var ikki, so her var einki at koma fram við á vali, hvørki almennum ella býarvali. Sum úður sagt her í okkara blaði, er hon Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, | síðu. avsláttur í prísinum. Við stórri lýsingum fæst | Telegram til „Feroya Social-Demokrat“ København, 15.—12. 32. Folketingets Finansudvalg til- traadte Bevilling 31.000 Kroner til Udvidelse af Tuberkulosesana- toriet Højdal, foruden 11.000 extra til Driften indeværende Aar. socialisman ikki beinleiðis eill partí, eins og hini, hon er smá- fólksins krav um líka rætt til alt tað góða, samfelagið eigur, and- iligt og materielt. Framtíðin vil ti bert kenna tvey partiir: tað altíð afturhaldandi, konservativa, rikmannspartiid og tad frameftir strembandi smámannsparltíið, socialisman. Iletta javnaðarfelagið, hevur enn ong- býarstýri men nú er ikki talan bíða longur, nú má roynast — ikki roynast! nú skal socialistiska felagið, an mann Ii okkara, um at nei, nei, tað verða, her her skal nakað gerast, ja nógv gerast!! Í okkara by må og skal gangast eftir somu linjum sum alla um heimin: javnaðarmenn inn í bvarstyrini, skal ikki tosast, aðra slaðni so í bygdurkommunurnar og so: landið vunnið fyri socialismuni. Tað er sjálvsagt, at vit mugu hava menn inn í okkara bvar- stýri mánadagin Lt. 19. í hesum; hvussu nógvar vit fáa, er ikki gott al vita, men vil vóna tað besta. Okkara byråd er, sum vil vila, nú, al burtur av einum lísla, frá „Foroya væla (sambands-felagi0), vorðið har eru valdir sendur soleiðis seks limir og tveir valdir av sjálvstýrisfólki; limur uttanfyri seks ráða harafturat ein partíir. Hesir borgum, og alt verður sum teir vilja; hvussu golt og rætlvíst eilt uppskot so er, framselt av nøkrum hinum trimum, kunnu teir ikki gera sær nakrar vónir um at fáa tí fruma, fellur fyri av tað ikki hinum seks. Hetta er ein Omøgulig steða al halda: Eitt afturhaldsparti, sum sam- bandið jú er, skal avgjort ráða okkara vidurskiftum, Omøguligt!! Nú verði tað langt frå okkum at siga, at allir hesir menn eru serir fyri at hava oyru og eygu opin fyri framstigi, men »som Herren er, følger ham Svende«, hetta fer væl at hóska her; tad verdur ! tunn ráðandi fylgir helst sínum flest ollum forum, Lat okkum nú fara í kríggj! lat okkum, tað almenna fólkið, fylkjust og hond í hond fara í saa neyvan so, at flokkurin formanni i ikki dyst móli teimum, sum slór- fólkið — ella tey sum leim fylgja hava sett inn, og troðka teir út. Takið tykkum saman og gerið sum tá teir tóku Ribar- lat okkum »med draget under Skarlagensskind« úr »Arnesminde« hus, Sværd dansa teir úl og sjálvir laka sessirnar. - Gerið tað fyri »Erik Kongen hin unge«, fyri fólkið sum altíð er ungt, lí tað er jú ungdóm- urin ið eigur framlíðina. Havnar arbeidsmannafelag. og javnaðarrerslan. Tíverri er fólk tykjast at rædast orðið politikk, og í einum og oðrum felagi er i tala »politikk«. Í mongum forum er lað so, al her less skrå bannað al um einki at siga um hetta; t. d. er tað sjálvsagt óhóskandi at koma upp at partapolitikk í trælast um politikk, einum felagi, sum hevur heill onnur endamál, soleiðis í Oinum sjonleikarfelagi, einum missiónsfelagi o. s. fr. Men er lad eitt felag, sum hevur til endamál at skapa økonomiskt fólkið lram til stillar framslig, at fora > betri livikor, sakin seg annarleiðis, her kann »politikkur« ikki verða úlihýstur. Nú er fyrst at spyrja, hvat vil nevna meina, tå vit »politikk«. Hervið meina vit beinleiðis ar- beiði (il frama fyri okkara sam felag, fyri okkum sjålvi, nvonn Oll talan um borgarlig viðurskifli er politikk ur, At okkara politikkur her á landi líknað lí og ein. almenn her er einki at ræðusl. meir hevur versla grannastevnu-kjegli enn såltligari tivan um landsins ve og væl, ci so slalt sum lað er sagt, men tað er ikki tann politikkur vil her í hesum blaði nú ella nak ranlíð ætla at skriva um. Men tað er tann politikkur, sum hevur til endamál einaferð at føra menniskjuna fram til tann dag, tá rættvísi ræður á jarð, tá tað verður soleiðis sum dur í einum erindi av ti gitna skaldinum Grundtvig: . . og da har í Rigdom vi drevet det vidt, naar faa har for meget og færre for lidt," Tann politikkurin, sum sten- vio- forit okkum inn í eydnulundid, har býr, enn rættvisi kann ikki vera annað góður, og honum vilja einaferð oll fylgja men enn er langt á mál her. Hesum politikki, javnaðarpolitikkinum má ein og hvor tann fylgja, sum eilt strid breyði, fyri at vinna upp at tær førir fyri ti dagliga hæddir hvaðan hann kann skoða inn í landið hvar eydnan býr. Ein og hvor maður ella kvinna sum er við í hesum stríði, ley eru javnaðarsinnaði, tað er bara soleiðis skikkað, at hella er ikki vorðið teimum klárt enn. Vil beiðsmannafelag, sum brátt hevur hava her í Havn eill ar- nógv ár á baki, men enn er ongan- tíð í hesum felagi gjørt eitt ar- beiði fyri al vísa, at hetta felag er eill javnaðarfelag, eitt social- demokratisk felag. Skadin er, at tå »Sudurstreymoyar Javnaðar felag« varð fbirl, varð ikki farið til arbeidismannafelagid og greitt leim frá: „Hetta og tykkara fel- ag er í síni innastu kjarnu eitl og lað sama.“ Tí so satt sum tit hava skapt felag tykkara fyri at stimbra tykkum í stríðinum fyri at:vinna fram á tað mál, sum eitur: tey bestu viðurskiftu fyri oll hava sínar tvær hendur á at líka, so víst eru til javnaðarmenn, og so tey sum bara Leygardag hin 17. decembir 1932. | gera BRODURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið Porto. Bladid | F verður bilagt á posthåsinum, brævsavnarstødum 6. are. og skrivstovuni. Telf. 143 | vist mugu tit verða vid, lá ræður um at gera alt fyri at fáa bý Havnar by vaksin upp á teim beru steinum - slýrdan ikki av monnum, sum í ølium teirra yrki eru aftur- haldsmenn tá tað ræður um at tað besta fyri tey, sum liva á skuggasíðuni, men har- ímóti av monnum, sum hava vilja netupp til at virka fyri teimum, sum hava hjálpina fyri neyðini. okkara, Menn, sum vilja virka fyri framburði í okkara Dbyi, virka fyri øllum tí og øllum teimum, sum neyðugt er at virka fyri, leir er Id, (ud almenna fólkið eigur at fara og greiða utkvoðu fyri, teirra lista eiga vit oll at seta kross við. Sum aðra staðni sagt: Hin væl kendi partapolitikkurin, sam- bands- og sjålvstyrispolitikkurin må ikki nå longur vera frammi, tå býarstýrisval stendur fyri. Hei er lað tveir partarnir, afturhald og fram og skal tað verða teil stig, stríðið skal standa ímillum, og tí vóna vit, at eisini Havnai arbeiðismannafelags limir fyrr ein stóran parf vilja verða við í stríðinum og á rættari síðu. Sjálvsagl, ein og hvor gongur (a leið, hann heldur vera besta, ov er hann enn tó hann et limur av einum arbeidarafelag anlin samband ella sjál styrismaður, fvigir hann síni hugsan her, men vil sign enn. Men tit, límir av Havnar arbeiðs mannafelag, latið ikki teir menn loysni vit høvdu nær sagt í spelni til at fara á val og tveita tykkara persón burtur. Minnist til, her er eitt stórt an svar, sum gerur bakkast um verður spælt við tað. Stem socialdemokratiskt! Socialdemokraterne í Thors vil til det forestaaende Byrandsvalg søge at fua Sæd« and. Delte et havn, Íhorshavns By naturligt, forstaneligt og nød- vendigt. Af samtlige Partier eller Sam menslutninger, der opstill Kandidater til Byrnadet, er der Parli, der intel ingen Sammenslul har san for mal ning, gode Forud sætninger, kunne virk fremmende og samlidigt opli vende paa Bylivet i Almindelig hed og for selve Byens Udvik- ling i Særdeleshed. Det er en Nødvendighed for en fremtidig sund Udvikling af vor Rund Arbejderbefolkning, de produce- Bv, og at Byens præges af den rende, der er Borgere i Bven, og særlig koncentrerer sig om de sociale og økonomiske Int Tesser. Socialdemokratiet er ikki i Lighed med de borgerlige Par- eller Sammenslut ter private ninger, præget af fanaliske poli- tiske Hensigler, men derimod er Socialdemokratiet et rellin- jet socialt og økonomisk Parti, Arbejderparti. det er givet, at et Parti, som So- cialdemokratiel, der har særlige et regulært Og sociale og økonomiske Interesser har mange, mange viglige Op- Byens Raad, til Bys Udvikling, gaver at løse i Fremme af Arbejde dens VOL Beskæftigelse for (00 Ð Borgere, og human Om- sorg for de »Som et gammelt Gamle By, saa Borger« Mundheld, og Men skal Byen sIger der noget om det. bære Prægt af Borgerne, maa ogsaa Borgere af hvilke det langt overvejende Hlertal er Arbejdere og Fiskere præge Borgernes Raad, Byraadet. Dette gøres kun ved at Borgerne væl- ger et socialt og økonomisk indstillet Byraad, allsaa et soci- aldemokratisk Byraad Fhorshavns By savner ind- bringende Virksomheder, saa- som Skibsbvøgeri, Rebslageri 0. a., der staar i nøjeste Fat bindels« med vort Hovedet hverv, Fiskeriet. Det maa nu være paa liden, at disse Op gaver løses og Planen om, at færøske Skibe bygges paa Fær- øerne af Færinger, realiseres. Her kan Thorshavns Kommune, Thorshavns Byraad, (tage et Kæmpelag for Arbejde og Be- skæftigelse for Byens Haand- værkere og Arbejdere i Almin- delighed, et Kæmpetag for Høj- nelse if hel den færøske Nation í okonomisk Henseende. Der ligger Guld í Barrer, som ei er mønlet ud; det vrimler Opgaver for et socialdemo- kratisk Bvraad. Stem derfor socialdemokratisk! Der har gennem mange Aar eret skrevet og talt om et Al- derdomshjem, De gamles Hjem«, men dette har indtil Dato kun været Tale og Ord. Socialdemokraternes Opgave ei it faa rejst de Gamle et Hjem, der er Borgerne og Bven vær- diøt. Nu maa dette ikke alent være Urd, Ord, Ord; nú maa der handles og Planen om et Alderdomshjem blive til Virke- lighed Borgere og Borge der! Mød ved B uadsvyvaulgt Ok stem yo Llldt OK atllsKk horshavner, Minnisvarði fyri R. C. Effersøe. Rasmus Effersøe doyði i 1916. og árini aftaná varð savnaður peningur til ein minnisvarða. Ætlanin er nú at fáa sett eina broncumynd av honum á ting- husvøllin. Hinn innkomni peningur er ovlitil fyrireikað I Torshavn verður eitt KR. ( eg mær al . Effersøe-kvøld, og loyvi biða bygd fáu flag, at SM góðar menn á n. ( Effersøes eisini verða spældir á sjónleikir bygd í vetur, og peningurin, ið inn kemur, verður givin til minnisvarðan, ella um hetta íkki er gjørligt, at fundar verða hildnir, hvar hansara sjónleikir ella yrkingar verða upplisnir, og ella annan savnaðir til peningur á hendan hátt endamál. verða nevnda Edw, Mitens,