leygardagur 17. desember 1932síða 3

aðra ætlan hava enn at loypa split í, og tað hava vit ikki brúk fyri, vit hava annað at hugsa um. Og enn meira, er tað so at høvuds- maðurin á hesum lista er ein gamal javnaðarmaður, enntá ein sum á sinni var ætlaður at fara sum útsendingur til kongress, stillar sakin seg soleiðis, at ein hver javnaðarmaður má gera alt sum gerast kann fyri, at hesin maður ikki fær aðrar stemmur enn tær, sum stillarar hansara geva honum. Ænsið tykkum, javnaðarmenn fyri honum, sum einaferð var tykkara felagsmaður, men nú er tykkara mótstoðumaður! Veljið javnaðarlistan! Felagslimur. Havnar træðarmenn eiga við komandi býráðsval al velja líslan, ið »Sudurstreyn oyar Javnaðarfelaga hevur stillað, tí: 1) Allir træðarmenn skilja, at bæði fyri Torshuvnar bys fram- burð og til frama fyri uppdyrk- anina kring Havnina, so må Havnar kommuna ráða yvir ollum upp at Havnini liggjandi lestIL0OST. 2) Havnar eisini fáa eystara fesli«, ið nú er leyst. 3) Havnar træðarmenn mugu hava sterri rætt í lórshavnar by og á træðunm fleirra, enn »Husagard«s- og >Hornagarð<s kommuna má nú >Húsuagarðs- seyður. 1) Præðarmenn, arbeiðsmenn og allir, 10 vilja bøla um dyrki líkindini við Tórshavn, mugu hvonn tydning lað hevur, ræður í Tórshavn, ymisku festarar að fin al Torshavn ikki leit festisóðsinum. 5) Trædarmenn Húsagaróshýlinum I átaluðu, at: eyslura festi fekk seyðatro á >Buanesic. og vóru ímóti 0 1926 og Húsagvarðs- Nú er eystara Húsagarðsfesti leyst, og skil kann gerast á áðurneynda óskili. 6) Javnaðarmenn tóku tålt við Havnar kommunu á lingi, so bvurin fekk Alakersgarð. Jauvn- aðarmann vilja eisini skaffa Forshavnar kommunu eysltara Húsagarðsfesti. 7) Í ráða Havn skulu Havnarmenn 0 ikki bøndur, ið ongan ans hava fyri ødrum enn ti, ið sagnar leimum best. 8) Bónda-inleressur og armannuinteressur eru ikki somtl. Veljið tí javnaðarmenn inn í Fórshavnar byråd! Træðarmaður. træð- tær Bjørnsons-kvøldio. Hósdagin hin DBS. vóru liðin 100 ár síðan stórskaldið December Bjornstjerne Bjørnson varð borin heim, og lí varð í ollum norð- hátíð lil mann. anlondum hildin mikil henda mikla skaldið mikli, honum búði selti manna- fáur sum hann verið forur fyri al DINNIS UM Hann var mikla, hann var roðarin sum vid lí eldi, i hjortu í brand, og hevur virka å mannamongdina, so hon så lað hann så, og hoyrdi súsið av leim stóru andunum, eins og hann hoyrdi lað. Eingin rødari í norðanløndunum hevur sum Bjørnson haft tað beint út >hyp- nolísku evnina (Lil at ávirka åhovrarar sínar. Ein orsok til hetta var hansara óforu gávur sum sjónleikari; hann kundi tala soleiðis, at eingin åhovrari var um, at í IN! lalan beint lá kom úr barmi hansara. halda ferðum, og Og so- leiðis kundi hann SsOmu rødu hundraðir á hvorja ferð hoyrdist hon sum hon beint tå varð vorðin til, Við sínum vrkingum og sínum sogum frå ti norska bóndalívi- num (Dondefortællinger) hevur Bjørnson sell sær eill minni, sum livir ævugt. ØL kenna vil yrkingar hans, sum hann hevur sett inn í bånda-søgur sínar, og øll minnast vit tær sungnar við leim yndisligu og teim maktfullu nólum, sum menn, gudbenáðaðir eins og hann, hava sett til tær. IHvør kennir ikki sangir hans- ara úr »En glad gul«, »Synnøve Solbakken«, »Arne«, »Fiskerjen- tlen« Q. s. fr, Sum sjónleikaryrkjari Bjornson ikki metast kann vid verð- ins størstu, til dømis stendur Henrik Ibsen sum »dramatikari« langt yvir Bjørnson; men yvir- hovur finna vil lang! størri hjarta- hita hjå Bjørnson enn hjå Ibsen í sínum sjónleikum. — Tað er sjálvsagt, at eitt ung- dómsverk sjáldun kann metast við eill verk blivid til á teim búnu árum. Í 1856, 24 ára gamal skrivar Bjørnson >Mellem slage- og luð ber í ollum lutum merki av al vera ned, ungamanna- verk. »Intrigan« er óklár, og ein má lesa leikin fleiri ferðir, áður enn ein falar reiðiliga; og Sverri letur silt pinda hjarta upp, gloymandi til stedar! tad virk- ar nakað »melodramatisk«, sum kongur, sum stendur og at nakar er ley siga. Men okkum, sum verða sum børn, tá vit koma í sjón- leikarhúsið, taka sterku orð hansara um hjartað. Mundi Sverri, hin sterki, 6boyggiligi »meinsvorni munkurin«, sum teir nevndu hann, hann sum vann Noregis land lil sín við einum flokki av alskyns saman- sankuðum monnum, mundi 5)6) hann pinast av »anfektlilsum«?? Gjørdi hann tað, so var hann Kirkjubøar og » vendur aftur til kropin í prestakjólan. Eisini her í Havn var hildin minnishálíð fyri Bjørnson. HØs- kvoldið 8. certur, við sangi og hornblåstri, December var Kon- og sjónleikurin »I bardøgum« varð spældur. »I bardøgum« er lað foroyska navnið á >Mellem umsett hevur, so frætt vit vita, C. Holm Isaksen. Spælid var so gott, sum ein Slagene,« og kann hugsa sær »dileltantar« av egnari megi spæla ein medalal- darligan sjónleik, hvar ley spæl- landu onganlíð eru niðuri á jord tað er jú »deklamasjon« alt sum er. Og eingin leibeining av konum manni. Hvussu ómet- aligt hevur tað ikki at siga, um tey spælandu kunna fáa leið- beining, lað vita vit øll, sum hava verið við. Um slovuna uppi millum fjøll nýtist einki al sigast, hana hevði harri Jacob Olsen gjørt. Tað er eitl vågaverk at fara í holt við sjónleikir av stórum yrkjarum, og okkara ráð eru lí ley: farið íkki longur enn tit grynna, ger tað onganlíð. Vit Bjørnsons sangjum, og vit sak- suknaðu teir bestu av naðu Richard Nordrauks nóta til »Brede Sejl over Nordsjø gaar«, ein nóli sum fær tår í eygu, meðan hin — nei vælsignað. Øll tey sum vóru við, eiga stóra tokk fyri teirra stóra starv, tað tey altíð gera fyri einki. Ein merkisstund var lað, hetta Bjørnsons-kvøldid mitt í roki- num millum Noreg og Danmork, og er tað vónandi, at vitið fær slættað alla ósemju ål, so hon eingi sár slær. Eitt var und- arligt: Har kom lærari H. A. Djurhuus fram og segði sín „prolog“; við gullkrosisnum sum „Bergensfarer“ á bringu stóð hann har og helt sína reðu í yrking til skaldið tað mikla, og so siga tey, at kann íkki var boðin við til veitsluna í Noregi!! Vit hugsa tó, at eitt sindur meiri rætt mundi hann hava til at verða við á tí stóru hátíðini fyri yrkjarin Bjørnson, enn hinir sum bodnir vóru. Næsta blað kemur út 23. decbr. ÚR SUÐUROY Trælakor, veiddi afturhaldid, siålvstyri og sambandið okkum arbeið- arum. Táið vit gingu í skúla, lærdu vit, hvussu ræðuligt »Vorned- skabet« og »Stavnsbaadet« var fyri hin danska bóndan. Hesi kor hins danske bóndaflokksins vóru eisini av sonnum at harma og teir menn, ið tóku lil orða fyri at loysa hesi rubbandi bond, eina gørdu menniskjalign og góða gerð. Tað eydnaðist teim eisini lí betur at gera hin danska bondan fridan og frælsan, honum og øllum ti danska rikinum til miklan frama. Mólsløðan var ikki lin og lætt at vinna. Menn á hægstu stjørnapøllum løgdu seg = í buktinna. Øllum er I. d. kunn- ugt ordini um, at bóndans frælsi ríkið as ikki, fí bóndin í Danmørk gjørdist frið- har tað ál gongu og betri tíðum har niðri. Ofta donsku grundum. lúið vildi skaka Men so var fyrst ur og frælsur, fram- eru hesi kor íleirra bondanna í gomlum døgum runnin mær í huga, túið vit arbeiðararnir hava talað okk- okkara lívskor landi. Og eg havi spurt meg sjálvan: veru ara millum um og vidurskiflir her á enn hin >VOr- oStavnsbaandele vil smiltin betri staddii danski bóndin var, áðrenn nedskabet« og var avlikio, Svarið hevur verið og er: nei Uti á pláss fyri okkum. Kann vera bygdunum var íkki af «ti okkara foreldrum átti ella Var onkur að rod hval CIn lað barnaflokkin. Al eina Men um jarðateigin. al byla mill hin stóra fáa fatur í eina troð var ikki at hugsa um hjá flestum okkum. Fyrst var kanska størsti parturin kongsið av jerðini óðals, og bardust bóndurnir við hond og fót ímóti at missa nakað burtur av. Og vit sum soleiðis koma at standa ognar- og heimleysia í heimslaði, máttu okkara kæra boyggja nakkan og leita burtur ella dúga uppá keypmans náð- irnar i heimbygd okkara. Her aflur al er lað borið af, al hin fyri nøkrum árum síðani nóg so álílandi úlvóður er at kalla burturfallin flestu staðni. lín stóri einski trolaraflotin hevur ovddripid fyri húkinum. Dað hevur oftað bilið í meg al staðið og lurtað eftir aftur- haldsnationalistunum, táið teir hava vundið seg upp í skyggir- nar í talu síni um at elska fødi- landið og berjast fyri tess frælsi. Hesir menn sum bart sagt i dagliga lívi teirra berjast ímóti av øllum alvi, al fjøldin skal koma av sonnum at eiga nakað øllum Men kunnu hesir góðu menn vænta, av hesum okkum sjálv- andi kæra landi. hvussu at fosturlandsalskurin framvegis kann, ikki bert mennast og triv- elva til fyri frælsi landsins, láið sama landið ast, men bardaga okkum at kenna valla minsta blettin sum okkara. Hov- unnar du hesir talandi og rólandi menn sagt: Vit vilja geva tykk um nakað av hesum landi, nakað sum tit kunna livga og dyrka, nakað sum tl kunnu leggja tykkara målt og megi í, nakað sum lit kunnu kenna sum tykk ara høvdu teir lagt hesa talu afturat teirra mikla rópi um al berjast fyri landafrælsi, hovdu vil ognarleysu flógvna við teirra orð og dugað at skilt teir, Nei, sál teirra. tílík tala er Fvørturimåti! Mær rennur í hesum sambandi í huga uppskotið hjá socialist unum á Foroyu løgtingi um, at fáa lað lættari atgongt fáa jørd til uppskotið skuldi kongsgóðsið lingið fyri at gera fyri småmannin al Hóast hetta samstundis sum tað var eitt dt nýtslu. mokralisk uppskot, eisini var eitt av sønnum nationalt upp skot, sótu teir reipandi garpar, sjálvt høvdingurin fyri sjálvstýr lúið Uppskotið fall, var felt isflokkinum sal, stemmiast skuldi. av aflurhaldinum, sambandsins og sjålvstyrisins dimma og tunga afturhaldi. Nøkrum av lí osnarleysa flokk- { inum hevur lað eydnast al trød. Men teir ikki fáa ta faa eina sjálvandi megu fullu nýttu úr henni! Hin ognarstóri má fram vegis eiga stóran nvýtslurætt til hana! Og sambundið og aftur- haldsnationalistarnir manna garð um henda sjålfyløjulign rætt teirra stóru. Oc so er einki al sera ulínn al lúin. Hvussi leinvi hevur ikki verið talað um at fáa træðirnar friðaðar fyri hin minna mannin. Men la: hevur verið sum at lala í ovði mørk at tala við aflurhaldið sambandið o sjálvstýrið, um hetta ræltvísa mál. Sinámaðurin skal framvegis foða seyðin hjá jardadrottunum! Tlað má ikki brovlast! So má vera sum Íað vil við ávoksiri og orødi traðar mansins. halda hesir flokkarnir Burt við ollum sjálýsíyri og tlafan er um, allur al ounaslt lunnindir landsins, skal tað nerva og ganen jarðadrotftununm ov na halda afturhaldsnationalistarnir Annað er. al tað var borið so band. at konvuvsið viordist óðals jord, fi SÓ Var ein VÍSU . Ul tað ikki blivu fleiri tradarmenn í Førovum Og afturhaldsnationalistarnit eru ågrytnir. Teir novddust ikki við at sila og vera ímóti, láið javnaðarmenn vildu hava kongs 1 løvtinero og prestajørdina til Dað eir ållu HR | Danalting landsins bar leim so væl í mennirnar aa anna var ennla stórsli jarddrottur. Øllum er unnugl, hvussu hesin mikli 1 maður og ívna sjålvstyrishelja I slolinum, (arto ið hoknaði, stemmast skuldi um kon 0010 1 1 á løgtingi hvussu málrevstur hann tók til orða á Danalingi fyri, ut kongsgóðsið var óðals jørð, og staturin lí hevdi al av henda tað aftur til sínar rættu ánaral bóndurnar í Foroyum! Stórsti parturin av innangarðs liggur í mosa, og stór jorðini strekki av bestu uppdyrkingar jord liggja í haga. Men so skal vera, síga sambandið og sjól stýrið! Vit mállu tí vid boygd um nakka inn (il handilsbygd irnar. Hvorji vóru so korini, landið } bjóðaði okkum her. Arbeid og pening? Arbeiði var fyrr eill sindur av. Men pening hava vit sæð lítið til. Mjol og gryn! og tóku vit ikki tað jú, so var einki fyri okkum. Og korini eru versnaði, sum árini gingu. Ar- beidaratalid øklist so hvort sum arbeiðið minkaði og nú et tað ein rúr hending al fáa ein og tveir arbeiðsdagar. At fáa hendur á nokur oyru er verri enn á nøkrum sinni. Vil ein fáa nakrar arbeiðsdagar, må ein bannað úr | »stavnsbindg« seg at verða løntur við vorum til okurprísir. og krovstir í hesum 5 Frongdii syndarligu korum er tað fatiligt, heilt á hitt heiðraða løglingid um at: geva okkum lóg at vit hava fyri ut fáa arbeiði rindað við peningi. Men hvat søgdu sambandið og sjálvstýrið? Kortanei! Vit skulu vera ófríir OG okonomisl trælubundnir! Tað er og var teirra svar. Í oðrum londum, t. d. niðri í Danmørk, fáa arbeidararnir í snelsavis av milliónum í arbeiðs lovsisstudningi Um ftingið vildi, kundu vit fingið somu sómdir sum fteir har niðri. Men hvat siga aftur haldsflokkarnir? Málið hevur verið inni á tingi í ár. Men svarið var: kortanei! Vit skuldu klára okkum uttan nakran allmenn studning. Al tíðirnar vóru herviligar, gjørdi ongan mu! ri afturhuldið Mr] p inum ( li in VO- pi [I teir. i bl keld | húðin ulla, O n ir brikslað bæði { Men hjálp fingu | Í mlu í Da morl | di stuðul og og hjúl her er bundið VI ( Í Í Inum | orn bera fram spurt un h 1pa teim vom] | er eins og hai I haldsflokkarnir heldt kl hesum føri elnit n kortanei! Fyrst tå id tronet ul við herðum, eru le Í t fáa gloppað hjarta- Soleiðis fingust teir til í inn til eitt sindur til lev gomlu, men langt frá so int ) KKAMa IVNaÓarmenn kravd less vegn at hi fátaki ikki hevur ráð at fáa sær rættar h Ip nm hann oftani lúta fyri órætlinum fyri »rættinum«. Fyri at bota her, søktu vit arbeiðarar lingið um ta li Í Idi, sum gav teim hjålj ; eypis rættarhjålp. Men s t san lyst g san bandint ne kørtanet! () P < 1 fu ftu mba ) il & 1 OL vil £ lla á Í [cl 1 1 | venda okl un Me ( (Í r lad S rætli timbi okkum t vit nú S ne Og SI nei, Í ð aftur haldsflokkarnir í hesum døgum heila á okkum um við okkara stemmum bera teirra um- boðsmann uppá landsins tydn- } I ingarmiklasta umboðssess Innfluttur arbeidari á Tvøroyri. Tíðindi. Frá einum til annan. Kreppan tók nógvum hart og luktadu gjørdu sær ferð og lupu á. k Más, Nógv var sakførararnir búgvini boltaðu og so bert al og gera kubbkeyp, eitt spæl við greiðum, -7000 kr. fyri 200 kr. o, s. fr., 0. 8. fr, skumpa »salerid« inn ið kostaði 6