týsdagur 27. desember 1932síða 1

FØROYA: CIAL.- DEMOKRAT JAVNADUR BRODURSKAPUR Tirsdag hin 27. decembir 1932. LE , i 0 #% 44“ FRÆLSI Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið Porto. Blaðið Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, verður bilagt á posthåsinum, brævsavnarstødum síðu. Vid størri lýsingum fæst 6. árg. Tell, 143 Nr. 52. | 20 oyr. ú 3. og 4 avslåttur i prísinum. og SKrIVSIOVUNI. Føroya Social-Demokrat ynskir ollum lesarum sínum eitt gott og eydnurikt nyttár. Hugskot. Nú eru farnir afturum, og árið líður at enda. jóladagarnir — Fyri okkara flokk í tí lítla ikki mangar tó tad ikki Koroyafólki eru hendingar at nevna, er sort. Vit hava haft val til danating, men ikki er fólkið, her langt úti í havinum, enn komið so langt fram, at lad hevur lært at kenna sína vikjunartid og hvat lí tænir best. Vit vita, at har niðri situr eitl landastýri, sum er gingið út av tí flokki, sum nú er tann storsti í landinum, javnaðarflokkurin. Og so senda vit Foroyingar, sum småfolk, fiski- yvirhovur eru menn og arbeidarar, ein niður á danating. um hvønn vil oll vita, at hann stendur í mól- støðu til ríkisstýrið. Hetta vil hendur og føtur frá okkum, í lí mann siga, at vit kasta vit íkki senda ein mann, sum kann tala okkaru sak og noyøa tí tað er tað, hann skal! til at fata okkum og okkara kor, og so frætt gjørligt er. veita okkum ta hjálp, okkum tørvar. Ikki hjálpin koma, ikki sum eitt bein tveitt fyri ein hund, men sum foreldur teir sum ein álmussa skal tann Eva bornum Á seg Í veg til at koma sær fram J hjålpin, sínum, so ley fáa selt í verðini. Eg eri ikki »national-økonom«, eg eri ikki forur fyri al greiða, hvor leiðin er best at ganga, lá tann heilaga stundin kemur, al her skal lingast um mátar. Men vil kunnu oll fala, at her hjálpa ikki stór orð, ikki breggj, her skal sáttligheit, sakligheit til!! Eg veit sera væl, at tud er ikki lætt al tala javnaðar-talu her hjá okkum, tá tað er um Føroyar — Danmark hon snarar seg. Tí lað grettir ikki, at spurn- ingurin Grønland stingur hovdið fram. — Men sum her í blað- num áður er skrivað, er lað eisini í hesum føri, al ein javn- aðarmaður er best førur fyri at tala Foroyingars sak niðri hjá vikisstyrinum. Tað er brigdad, at Føroyar hava verið stjúkbarn í leim seinastu árum, hetta slýrið hevur so al ikki sergað okkum. — Men sig mær lit for- tað teimum børnunum, sum nærka siga eldur og tit lærarar, er seg lykkum og fegin vilja standa tykkum hjá, lit rætta hondina og við gleði fara við í kovan ella aðrastaðni at finna okkur! vott, ella er tað teim ódadlaðu, teim sum tykkum bakið ella rópa eftir tykkum ónd orð, ella á annan hált sýna illvild leimum, tykkara vísa móli tykkum, er tað sýna spyrji eg, il hjartans góðsku, er tað leim lil geva góðar gávur. Vil Ind ikki her í lívinum vera so, at góðska elur góðsku. Tað er menniskjansligt og fat- uligt at tað verður okkum Foroyingar: sagt við >Til senda okkum okkara mótstoðumann í hvat vilja til, at vil skulu gera fyri tykkum? Nei, »lige for lige, naar Venskab skal skortin, holdes«. Tit hjálpu okkara mól- slødumonnum at forða fyri framburði í Danmørk, tó lil ong- an orsøk hava til at gera okkum skulu tit tå vænta, at vit verða við at fara í ilt, hvussi traman kovan við tykkum og geva tykk- um smer og drýl og rómastamp? Nei farið tit út og veltið her hava til lendi og súðkorn — og fái lykkum so við egið arbeiði smør og drýl og rómastamp! Her hava til tilboðið, arbeiðið nú sjálvir! Tilboðið er lendi og sáð- korn, arbeiðið so tit!“ — Og sjålvstyrid, flokkurin sum vit hava ein mann, sum stendur einsamallur ja, hvussi er tað, lað stendur — — — »den som ikke er med mig, er imod mig“ — er lað ikki soleiðis? Vit hava monnum til býarslýrið, og har hendi tað, at alt umskiftist, av ti at:javnaðarflokkur okkara við eisini haft val av sínum eina manni ræður fyri borgum, eg mundi sagt borg- meistara å ja, å ja, — — — »hvo ved, hvor nær mig er min Ende .. .« D. Frýðka um búgvið. Soleiðis nevnist eitt lítið hefti sum frúgvin Helena Patursson sendi åt fyri 20 árum síðani. Frågvin tekur sær til inngangu- orð hesi: Einki er vakurt, uttan tað er hent, og aðaleynið í heft- inum er, at fremja heimayrki og vekja ans fyri sannum vak- urleika innanhysis. Nú so langa tíð aftaná at hetta var skrivað, statt um ein vil er enn so hjá okkum, al hetta evni, kann beinleiðis takast upp- aftur lað, ið frúgvin her fram bædi tå hon vísur á hvussu tað skriva um eigur al vera, og eisini lå hon setur fram ræðumyndir sum skilið er. So lítil er framgongdin hjá okkum, tå talan er um lað kultur. taka uppaftur menn nevna Eg skal eftir henni: Allur húsbúnaður eigur at vera il nyllu og prýði í senn; einki eigur al kennast sum einans verandi til ífyllu; skapilsið skal vera hent, liturin vakur. — Ég fái mær sess, sum eg kann nýla góðu hvíld í, eilt rúmligt borð, sum er til at arbeiða á, og eg keypi mær mynd, ið eg kenni væl og sum eg havi eitt ella annað áminnilsi um, so tað er mær til uggilsi, men ikki fyri at hvor maður skal »beundra« tud, Lítið hevur virði hjá okkum uttan al tað er keypt stás. Vil keypa fegin húsbúnað frá presti sum leir landi og fúla og skrivara, íkki hirða al fara úl av num vid, og sela so hesar >mop- larnar« til at flenna í okkara, har leir hóska sum floks- hattur til skjårt og Iroyggju. slovum Og hon lekur upp eftir Arne Garborg, hvat hann sigur um landsmenn sínar, ið hava miss- roktað teirra gamla kultur og tjóðskaparliga kunst: stólar úr Wien, ost úr Haag, tað eigur at vera eitt frægari slag! Svøriki, ull úr Edinburgh, knívar úr fransk korsel og sweilsar-ur, toy úr Hamborg, snås úr Rotterdam, øl úr Tysklandi, syl frå Kjøpin havn. Skjótt er bóndin finur sum Parisarmaðurin, lað finnist einki norskt á gurð- inum, plógvin er eingilsk, saksan amerikansk, arbeiðskonan svensk og tungan bronglar danskt; fabrikk- gjørt kramm, hann keypti í húsini — heimagjørt at eiga, var einki fyri hann! Hann helt á við hesum meir og meir, til stovurnar vóru sum kråku- reið'r. Har situr hann nú og trýr, hann er ein maður, men við hvert er lað ló, sum hann ikki er glaður. Mætari man lad ikki vera hjá okkum. leggur frúgvin aftrat og tíverri fer nærum lað sama at kunna sigast enn 20 år aftuná. Væl er tað longu gjørt munu gott arbeiði fyri aflur at fram ala heimayrki, og í kvoldskúlum verður ungfólk hjálpt til sjålvt at gera sær núsbúnað, men enn liggur tað í órokt, at venja upp ansin fyri sønnum vakurleika, at virka saman vakurl, hent og heimligt, lí tey fyribílætir, ið nylt verða, eru okkum fremm- and og óhóskandi og hava onga stødu hjá okkum, og eru ann- ans úr tí vånaligasta, ið fúast kann uttanífrá. Vit mugu sjålvi skapa okkum fyribilætini, so tes hóska lí endamáli, vit hava ætla, og mugu sjålvi streva fram al » ti »kulturi«, ið neydugur er al vinna sær, fyri at kunna skapa sannan vakurleika uttan um okkum Eftir frúnni Ellen Key tekur trúgvin Patursson eisini hella upp: Hví er lann stutta floskan við ti tjúkka hálsinum ljótari enn tann langa mjáa? tí lad er tvør ligari at skeinkja av lí tjúkku. Hví er tann einlitaði blómsleypin vakrari enn hin málaði? tí tann málaði spillur tær frísku blóm- urnar, sum eg keypti mær steyp in til. eftirgjørdar blómur? lí tær herma eftir leim Hví er bordiskur vakrastur, láið Hví kann eg ikki torga frísku og natúrligu. hann einans er prýddur um tromina, men ljólur, láið ein genta ella eilt hús er málað í onosligt al ella bolninum? ti tuð er ela oman av einum húsi oman av einari gentu. Við al spyrja seg sovorðin hví, heldur frúgvin, fær ein ivaleysl gloggari missyndi, prýði og 8 skil millum yndi og ovugt slás, hent og óhent, hugnaligt og óhug- naligt. Hugsandi. „Eitt barn er okkum borið, ein sonur okkum givin!“ | Í | Mitt hjarta var gridleyst og midleyst mitt stig, fjuOkudi friðleyst, | frið! eg eo fann MI g ongan A gudvigdum tindi eg trúði, eg stóð, tå hoyrdi eg ringdi 5 eilt fagurt klokkuljóð: >„Eitt barnið er borið“ til Jarðarríkis frið, og hvussu enn er vorðið til hetta barn tå biðj!a | Brátt upp varð eg rivin, blítt ljóðar ein rødd: | >„Ein sonur er givin,“ | all sár verðu srodd, um tå bert vill trúgva, hann krossdeyðun leið, so at tå kanst búgva hjá honum ævisskeið!a Tá friðfult seig niður í hjarta mítt trúgv, mær sælasti friður í barmi tók búgv! Eg niður á túgvu í bonini neig: ÞÁ barnið eg lrúgvi, sletg sum her niður Nú tú ert eg komi til lín, mítt álit, hjá lær er tað sáligt, tin friður er min!« Men eingin kom friður, i g fann, Ko lveitli sárt grálurin rann! ci gleði eg mey niður. Hvat kenslurnar siga lað sakar meg ei, um klokkurnar tiga, um torfor er leið! Vi orðið er grundin, eg nú byggi á. tann slundin, tå sonin eg så! > 0, sæl var Ei barn kundi bjarga mær úr mini nevø, lå synd min var fargað sum drovri alreyð! »Kin sonur er lað veilti sonur er blivin GIVIN. mær ] ogn, tann nrin dyrasta ogn! Petur Asgarð. Fra Amtet. #96) | PA Thorshavn, 23.—12 Ifølge Telegram frá Justils ministeriet er der í Dag stadfæs tet midlertidig Lov for Færøerne om Pantsælning af Fangst af af saalydende Indhold, der er í L.agtin Overensslemmelse med vels Vedtagelse af 10. Oktober 1932: | »Enhver, der driver Fiskeri, | skal kunne give Underpant í | Fangten i Aaret 1933 for Laon, som vdes til Udrustning og Drift af Fiskerfarløjer.« Ilvilket herved meddeles, Ringberg. skal stilling Forslag til Lov for Færøerne om Afskalfelse af Sundhedspas for Skibe. Den i S 8 i Lov af 21. Maris 1855 om Ophævelse af den køl. Enehandel paa Færøerne, jfr. Nr. S68 af 19 1911 om Sundhedspas for Han- Lov December delsskibe, indeholdte Bestem melse om, at til Færøerne an kommende Skibe skal være for synet med Sundhedspas, ophæ- VES. Bemærkninger til Lovforslaget. Af den franske her erne er der rejst Spørgsmaal om Dan marks Tiltrædelse af en inter- om Af Sundhedspas fon nalional Overenskomst skaffelse af Skibe. Da der for FK følge SS i eroernes Ved Los af 21. Marts 1835 om Ophævelse af den kommende kongelige Enehandel paa Færøerne, saaledes som denne Bestemmelse er ændret ved Lov Nr. 368 af 19. December 1911 om Sundhedspas for Handels skibe, stadig bestaar Pliot for Handelsskibe, der fra fremmed Plads kommer til Færøerne, og for Skibe, der fra Sted udvaar til medfore Sundhedspas, kan Over indenlandsk Færøerne, til at tiltrædes for enskomsten ikke Færøernes Vedkommende uden Endring af nævnte Lov. Efter færdselsmidlerna den ldvíikling, Sam- ;g Kflerret- ningsvæsenet er undergaaet í de Var, imidlertid senere maa Justilsmini- steriet anse det for ufornødent stadig al opretholde Destemmelser, der heller Í Dave diss« ikke svnes at Effektivitet Sy nderlig Amtskegen Færøerne har saaledes oplyst, at paa Handelsskibe, der ankommer til Færøerne fra ldlandet, meget ofte har rent Sundhedspas, uan cangstedet set al det pan VÍ smilsomme Sygdomme ! IersKel af farlig Karakter. Det maa der- inlages, al de nugældende hos Karantænebestemmelser for Fær- øerne, jfr. Lov Nr. Í af 8. Janu ar 1872 og Bekendlgorelse Nr. 26 af 25. Februar 1897 med senere .Endringer, samt Lov Nr. 177 af Í. April 1921 hvor- efter alle til Færøerne ankom- mende Skibe, forinden de besej- ler andre Havne her paa Øerne af de af Lagtingets Ind- anløbe en lustits- efter vodkendte minisleriet Klarerings havne, frembvyder tilstrækkeligt Værn mod smilsomme Sygdom mes Indtrængen pan Færøerne. Justilsminisleriels har under Hensyn hertil, efter stedfunden Indenrigsmi Søfart og Fiskeri samt Sundhedsstyrel 1932 Samling forelag! Breyveksling med nisteriet, Ministeriet for sen, í den i afholdte or dentlige Fær- øernes Lagling Spørgsmualet om JEndving í de foran cilerede Bestemmelser, og Laglinget har enstemmigt indstillet, at Lovgis ningenændres sanledes, at Sund- pas afskaffes Lagtingets Indstilling er end-