týsdagur 14. februar 1933síða 1

| Lysingaprisur fyri | Nr. {. | 20 oyr. á 3. og 4. etitreglu: síðu. avslåttur 30 ovr. á forsíðuni, | Við størri lýsingum fæst í prísinum. | JAVNAÐUR Tirsdag hin 14. februar 1933. 1,50 fjóðringsárið núði | Kostar kr. | rdur bilagt á posthú stovuni og KEIN Skúli okkara. (Framhald). Harri Palmark hugsar, síggji vil, al nógv tíð kann sparast — og heimaarbeiði hjá børnunum við um fleiri lærugreinir verða lagdar inn undir lesnað, so bornini fáa kunnleika teirra skúlanum í hesum greinum Í gjøgnum lesibokurnar. lletta er áivað ræll, og sum vil skrivaðu í fyrri grein okkara hetta er ein spurn- ingur, sum vit fleiri hava talað um okkara millum fyri longri Pad vildi soleiðis frama fyri hetta varð tikið upp her hjá okkum. Vit vunnu nógv fleiri lesitímar, serliga líð síðani. til skúla verðið ólora stóran okkara, um bædi í donskum og í foroyskum, og børnini fingu samstundis nógv meiri burtur úr undirvísingini, við lað lósu sogu, at ley, meðan ley landalæru, nåltårulæru alla líð- ina vóru undir lærarans veg leiðandi hond og ikki bara sólu efla oftast ikki seltning teirra. dømir uttanatlæring Gl heljar, men hann fram, al ini, lá tey lesa alt hetta forvitn- fáa jeima og lósu OST Harra Polmark alls ikki førir børn- sinum, tud koma ísliga í lesibókum hug til at læra tað, ley til : tilfarid í bókini verður lisið upp aftur ferð eftir ferð, so tað setir OT > cisini it gera, við tað, al fast til endan. Her verða, sum ley siga, »lvær sSeJ > flugur slignar við eilt smekk«: tíð (il hinar lesnað sam- meiri og stundis nevndu greinir betri lærdar enn áður. Nú vildu vil fegin sett tann spurningin fram: >Hval enda- mál hevur fólkaskúlin, og hvussu skal undirvísingin ganga fyri seg har?« Henda spurning hava nærum ótaldir menn og kvinnur við selt fram, men eingin hevur enn givið svarið. Frá einari síðu ljóðar, al fólkaskúlin skal veita bornunum tann neyðlurviliga kunnleika í lesing, skriving, rokning og trún- arlæru, men hetta er, so ljóðar foroldad frå eðrum síðum, ein hugsan. Í sínum fyrimæli til bókina „Om Opdragelse* an hinum vidgitna skålamanni Jan Ligthart, sigur dr. phil. Niels Bang um hetta: »Men hele dette Syn paa den elementære Under- Maal opgivet forældet af alle som visnings er og tæn- altfor Den sidste Menneske- forlængst kende SIKUNI alders Danke Pædagoger vi. ledende pædagogiske den alsidige legemlige, moralske, intellek- tuelle harmoniske Evneudvik- ling som Opdragelsens Maal. . . Skolen skal, siger Ligthart, være Liv, et energisk, rastløst, aldrig hvilende Arbejde paa at optage i sin Bevidsthed hele den store, har været mangfoldige Verden, som gen- nem alle Sanser trænger sig ind paa Barnet. Gennem Skolens Undervisning skal Bat netls Erkendelsestrang og Erken delsesliv udvikles og retledes. Hvad da er Undervisningens selv i dets Enhed og Sammen- hæng. Dette er for Ligthart Borneundervisningens Maal fra Skolens første Dag.< — Soleiðis skrivar ein maður, sum hevur gjørt granskan av barnaundirvísingi til sítt lívs- yrki, og nakað soleiðis hugsa og arbeiða ley, sum hava ført hin moderna skúlan úl í lívið. Men vit her í lítla landi okkara, eru vil for fyri at:seta okkum hesi stóru mál? — Sum enn er statt vil rúma tíð ganga at lagt mugu óivað enn eina í tí gamla spori, verður fyrsta = grundurlagið við skriving og so men all hella leggjast soleiðis, at skúlin verður skúlin fyri lívið. Allur endamál lestri, framvegis, skal to til um lesnaður skal hava al um geva kunnleika alt tað, seg uttanum okkum og innan í okkum. Her tala vit um móðurmáls-lesnað, meðan nakað heilt annað er galdandi, lá talan er um fremmand mál. Viðvíkj- andi danskt mál hevur lað verið, og er lad enn so, at hetta fyri foroyskum bornum fellur lætt at læra og ikkí fyri teimum tykist at vera fremmand, tað forir eisini hjá okkum við verðina, sum rørir lívið her sær. Annars er um hetta at siga, al foroyingar hava lætt við at læra mál. við lesnað Javnsíðis gongur skriving, fyrst tað reint »mekan iska« at læra at skriva stavir, og síðani tað ley rópa rætt- skrivning. Har afturímóti er tað eitt foroldað dáraverk at lata born í aldri upp ímóti 14—15 árum skriva „stíla. Tað fyrsta er, sum nevnt, at læra tey at skriva stavir, og skriva teir væl, ongantíð ov væl! Læra bornini ikki av fyrstan tíð al ómak við sínum stavum, tey restina av lívi leirra, í hesi Seinri skulu gera sær verða grein, ólrivalig. bornini fara í holt við at skriva »hondskrift«, sum ley siga, men grundin má og skal leggjast í leim fyrstu barnaårunum við snotiligum stavum LS. um tey nit hava evni til at læra hetta! Hvussu eigur at verða atborið, hesum viðvíkjandi, hava vit okkara hugsan um, men her skal íkki skrivast meir enn. Rættskriving er ein neyðlurvi- lig grein, men við henni er drivið eitt avgudarí, sum hevur gjørt nógv meiri sálarskaða enn tað gjørt gagn. — Vil hava lisið grein av hinum víða gilna skaldi og hevur einaferð eina málmanni Edvard Brandes, har hann sigur nokur orð um rætl- hvor, í er lærari, átti al verið kunnugur við. Har talar hann um alla ta tíð, sum verður oydd burtur til at læra fólk at skriva á ein hátt og nýta eina slavseling, hevur skriving, sum ein og hvussu hvor sum rætt til at seta fram sum la einu rættu og nýtuligu; tí hvor hevur eingin ringasla grann av moguligheil fyri at siga, hví hatta og hatta orðið skal skrivast soleiðis og soleiðis? Men, sígur hann, vit hoyra fólk síga, at vit 16 mugu hava ein vissan hått at skrivad å, ein Genstand og Maal? Det er Livet | „norm“. Hvi í allari verðini, spyr Brandes; hvor hevur loyvi | Vit ivast ikki Í, til at døma teg, tf tú L. d. skrin ar at skulde, Van, o. s. Í ir., orðum fr., 0. S. tín slavseting er av- gjørt líka so bein sum hin »au toriseraða-. Skrivar tú, so ley, tú skrivar til, fala teg, er alt gott og væl. Mangur vil rísta kross fyri seg ella vanvirðisliga sign: møsn! men Brandes var sera konur málmaður, heima í flestum ev ropa-målum, umframl íhebræisk, il Orð arabisk, sanskrit o. s. v., SON at líta eill hansara. Men skal so alt gevast lev: Nei, tad skal tað væl ikki, men rættskris fara sindur á st t, skal einki skil vera á? ingstímarnir skulu ikki verða pínslutímar sum áður; sjålvt um ikki alt verður givið leyst, so hvør skrivar, sum honum lyslir, skulu eisini hesir timai vera børnunum meiri til gledi enn til ræðslu. Okkum rennur í huga beint samrøoa við ein gamian nú ein vvirlærara viðvíkjandi »Holberg slavseling«. Tå sigur hann nakað soleiðis: »Jeg kan sige Dem en Ting, De lager fejl, naar De taler om IHolbergs Ret skrivning. Den skyldes nærmest Hetta lisið uvidende Boglrykkere.“ sama hava vit seinni um danska rættskriving vvirhovur. la Viðvíkjandi okkara stavseting, skal ikki beint nú sigast annað, enn al Ind er ein deyðilig synd fyri børnini og eitt órímiligt tíð- arspell at halda áfram við okkara stavseting í barnaskúlanum. ller treingist til, at ein annar doktlal fram og der la Jakobsen kemur gerð, sum honum ikki eydnadist al allantíð verið so, al fyri eina tíð hevur | } 110) gera. Ti hevur »dilettantisman« sigrað yvir vil- skapinum, men hann vinnur til endan. Viðvíkjandi rokning er at laka upp aflur tað, skrivað var í fyrru grein, upplikid frá harra Palmark, at framtíðar rokni- bokur mugu vera gjørdar á ein dugandi hált, sum ger bornini í rokning hóskandi í lívinum. Núlíðar roknibokur gera alls ikki hetta, lær krevja, at meðal skúlaborn eru skapningar við vidføddum — møguligleika fyri »ubstraktari« hugsan. Það er merkisvert at hoyra fólk tala um rokning. Ein finnur hjå fólki eina reina >tlurkatrúgv- uppá rokning, og hava born ikki lært at rokna við »brøk«, verður skúlin domdur til heljar. Øl rokning skal vera logd soleiðis til rættis, at meðal born verða búgvin til at hjálpa sær í leim viðurskiftum, lívið þjóðar teimum, og ikki vera lað drepandi „heilagymnastik“, sum við sum hon er fyri born smáum evnum. At hetta ofta, tíverri, ggja rokningin, so Vil Ov ti er oll hava sílið tuskast sun og ley í við í teim nógvu skúlaárum í teim ymisligu nógvu røkniheftum er lítið verd, lá ley seinri skuln í holt við teirra lívsyrki. Latum okkum fáa rokniundirvísingina lagda um á annan bógv, latum okkum fáa hana sovordna, al hon hóskar til livsins krov, | | hann nevnir ein hop av | gerst ikki at mangul sum lesur hetta, vil siga møsn ella tuð, ið verri er; men tað við, lað måtli ål, og | nú er tað skrivað! | Í Seinni vil verða skrivað meiri um hetta evni: skúli okkara. Resolusjón. Hesa frá hinum førovska resolus jon studentafelaginum i Keypmannahavn, send til rikis- stýri og grønlandsnevnd, eru vil hiðin um al taka upp i bl okkara. Henni er svtt pláss blødunum har niðri. Sjálvsagl gera vit lað, og tað við sleði, (f | at vil av hesum síggja, al For | ovingar har sunnan hav íkki hava gloymt foðiland teirra, men taka lut í lí, sum viður ferst her uppi | Í Tilslutning til Opraabet fra den færøske Fiskerforening, Skipperforeninge: og andre fiskeriinteresserede mi [a Un enstemmigt Indstillin vil den færøsi ytuden fol ning iel ed tillad it udtale føl end For al det færøske | skeri ved | Fremtiden Gronland i skal | kunne bære sig, er det en abso- | lut Nodvendished, at der gives de færøske Fiskere Adeang til at: drive Fiskeri overalt paa det vestorøndlandske Søterritorium. Forholdet er nemlig det, at Fiskestimerne meget [il og 1sæt i daarlist Vejr trækker ind mod Land, hvor det er de færøski Fiskere forbudt at forfølge dem Hvis dette var dem tilladt, vilde Fangsten kunne drives det sel til hvilke! or Vo aa LE ØS meste af Tiden, ikke di forholdene ude lader det, nd under Vært en stor Del af Tiden gaat A Inge en saadan Tilladelse Maadc Gronlændernes Í på | n vil kunne skud | ISKÓLI er im I . Í I nde, naar man belænker, al (en á lo ikke med Trawl — og at 1 plad erne er Sad vrønlandsk Baudlag pa har et Fiskeomraade paa ca. 450 til sin Raudighed, de mange ie km og store Fjorde hel ikk regnet øske Undersøgel 1932 h ivde Grundige fæl har vist, at Fiskeriet I Sel Í ke 1 hvis de færøs Fiske Adeang til at fiske pna hele Tel ritoriel, vilde have givet en paa ca. 20 Aarets Drift rentabel for saavel Mereindtægt være Fisk- | saaledes vilde blevet ia Rederne Enhver af Forhold let indse, erne som foreliggende at dette Fær- ingernes Ønske om en udvidet vil dc Adgang til Fiskeri ved Gronland efterhaanden er blevet et tvin- gende Krav, der aller og afllet vil blive stillet. Den færøske Studenterforening henstiller derfor til den høje Regering, at den vil være de færøske Krav lydhør, — | | | | Í oo | | | oerimngern Fra Udlandet meddeles om: Rigs Kammerel krise í Holland. Mulig vil | Cc blive opløst eller Í vil demissioner« Fra Sverige meldes om De monstrasioner, men Socialminis teren ønsker ikke foreløbig, al der ill Í Polit D i Í kland la gn Kød told ekker or Uro i Danmark )í r OK ek tra K egin ked tc [faa eksporteret mest muligt hKhød inden Í vskland lukker r Indførsel Fra Danmark nes Efterretningerne i den ds lid at være uhyggelige. Mord hører til Daøens Orden. Nvlig er en gammel Eneboer Jens Jensen, der holdt til i en lordbytl Nærheden af Brorup i det vdlig Jylland, fundet myrdet Det dræbende Slag er med et stump Red- skab, Gerningsmanden kendes endnu ikke t Par Gaarde er brændt ned, mange Kreaturer er indebrændt. Gerningsmændene til de i den sidste Tid stedfundne Rø- verier, kendes endnu ikke, men der er udlovet en Belønning paa 9—3000 Kr. for deres Paagribelse, saa det Ivkkes maaske, da man mener al have deres Signalement. Stalsministeres Amerikatur til Foraaret ventes at forme sig paa n meget festlig Maade. Der vil blive gjort alt muligt derovre for at hædre Danmarks Første- minister, særlig vel af danske L.S. En Saga blot. Í sidste Ni if »Førova Social- Demokrat« havde vi en lille No- ] tits angaaende Sendemændene til Ministeriet med Adressen om bedre Vilkaar for Fiskeriet ved Grønland Deri skrev vi bl. a., at naar Færinger havde valgt « til paa den danske Rigsdag og han Aftaler, var trufne mellem Danmark Samuelsen deres Udsending havde sanktioneret de 1 ac og Grønlands Landsraad, saa kunde de vel ikke vente andet Svar paa deres Ønsker end det de fik. Derpaa »Nu Sporgsmaalet: havde man kun- skrev vi; er Resultat, om nel vente andel Færinger havde valgt en Social- 13. svare, December i at det demokrat den Vi vanskeligt at udtale sig lige nu, Fjor? vil er hvor all synes at være gaaet af