týsdagur 14. mars 1933síða 1

FRÆLSI Nr. 11. 20 oyr. á 3. og 4. Fiskivinnan og jerðin. Nógv verður í hesum døgum skrivað, og nógv hevur verið skrivað um fiskivinnu okkara, tí Føroyingar síggja må einki annað enn sjógvin at vera og blíva frelsu teirra frá hungri og neyð. Føroyar eru eilt lítið land við ólagaligum veðurlagi og fátæk- ari og kargari jorð, sum afturat tí — fgjøgnum farnar tíðir er vorðin soleiðis stýrd, al hon fyri ein stóran part, okk- , url um eina helvt, er komin å einstakar hendur, og stendur skrivað sum ogn hin danska stalsins, og hann ræður Gli eitt og alt fyri henni. — Hin helvtin av jørd okkara, sum er fólksins ogn, er fyri mesla partin ov mikið sundur- peltad, so mikið at fáur fær nakað reiðiligt gagn av henni. Og tó at vit nú á døgum bara hoyra, at jord okkara ikki gevur nakað og ikki loysir seg at fáast bæði bøndur við stórum gorðum fara bæði til og Gronlands, so stendur tað fast, Við, so ognarmenn og út at fiska, Íslands at jørd okkara kundi givið nógv meiri, enn hon gevur, um Før- ovingar ikki hovdu gloymt hana burtur, ikki hovdu gloymt, at jørðin, hin (rygga ognin, allíð gevur honum sínar gávur, sum kærleika til hennara leggur megi sína í tað og við við Íídni arbeiði, hon krevur av honum. Men tikið Foroyingsins hugsan, so hann hevur sjógvurin móður hevur gomlu Men hevnir gloymt forsmáaður Få seg å sína, jørdina., kærleiki ein ella annan hált, og nú letur móðir jørd born síni ganga fyri vind og våg, ti nú hava tey brotið hjallin niður og bygt hann aftur úti á sjónum. — Men tol henn- ara er óendaligt, og hon situr nú og hbíðar eftir, al bornini skulu taka hjallin, føra hann upp aftur á land og sela hann á ta gomlu grundina. — Pa Ringt er at hava hjallin á sjónum“, sígur ordatakid, og satt er tað, at sjógvurin er ikki álitismaður. Góður vinur kann hann vera, men hann er sum kella, ringt er kynið! Hann gevur góðar gávur, men áður tå veitst av lí, hevur hann tikid aftur við hinari hondini og tað í stórum, ikki eiga vit í og blindum at tveita okkum hon- um í føvningin og geva okkum upp til hansara við húð og hár, við kropp og sál. — Hvort saman sum skravast og sum fåast kann til låns, og tað OYra, kann, hvort oyra, kemur upp í hundrað túsundir Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, síðu. avsláttur í prísinum. -FØROYA- SOCIALDEMOKRAT Vid størri lysingum fæst Tirsdag hin 14. mars 1933. JAVNADUR Aðalfundur Í SUÐURSTREYMOYAR JAVNADARFELAG verður sunnudagin 19. mars kl. 3 í húsi HAVNAR ARBEIÐSMANNAFELAGS. Nevndin. av krónum, verður sett í gomul og nýggj, oftast uttan vónir um nakrantíð al fáa rindað hesi stóru lán aftur. — Og so fer okkara besta folk av- fót liggur tað og balist uppi við 1s- stað; við havinum undir lands og Grønlands strendir. Innanborðs í hesum smáu for- um, undir ringastu vidurskiftum til kropp og sål, liva teir eitt lív, sum ger teir gamlar fyri tíðina. Og úrslitið? Um alt gongur væl, og leir koma aftur við lívi og heilsu, verður úrslitið vånaligt fyri teir, og vit hoyra og síggja uppá prent, hvussu elendaligt tað er. — Fær tó eingin nakað úrslit, er eingin sum fær vinning av teirra stríði? — Spyr, leita, og kanska tú finnur svar uppá spurningin — leila og hygg við báðum línum eygum!! Kundi lað nú ikki hugsast, at nakað av ollum leim nógvu (ús- undum varð sett í arbeiði hjá gomlu móður okkara, jørdini. — Far út í hagan meðan hann liggur brúnur, einki utlan lyng- ur, kanska onkur grønur blettur har, sæst ein her og neyvan seyður ella hoyrist fuglaljóð. Einki tekin til mannahondina og hennara verk uttan torv- gravir og kráir. Og kom sama veg nøkur år aftaná, tå menn hava líkið henda haga undir arbeiði og burtur úr hesum brúnu lyngheiðum skapað grøn- an bø, veitrandi akrar, epla- og rótaveltur, fødi til menniskju og djór. — Okkara lítla land hevur ikki ráð til at liggja í órokt, hvor bili av okkara jorð eigur at verða tíkin undir rokt, undir kultur, Eingin, sum ikki er vorðin til stein í gomlum van- um og gamlari hugsan, kann avnokta hetta, men eygu hans- ara sær munin og hjarta hans- ara froðir seg við al síggja hesa umskiflan frá troyslasleysari oyði- mork til grona mork. »Klædid fjallid«, ljóðar roddin, og hon ljóðar eisini til okkum menniskju, eisini til okkum her í Foroyum. Men lað, hvussu skulu vil gera nakað, hvussu skulu vil gera oyra fer til at byggja hjallin á sjónum? Vil reglum bíðið menn, sum hava tå hvert vildu fegin við hesum skip, | kunnleika og vilja til at skriva um hesi evni, at seta fram sína hugsan um, hvat kann gerast her á landi víðvíkjandi spurn- inginum: fiskivinna—jarðabrúk. Nekur orð til hr. J. Kallsoy. Harra J. Kallsoy! Tygum hava í grein stílað til harra J. og annað, sum vil halda treingir tygara, Danbjørg, eilt til andsvar. Svar okkara kemur nú aftanå og ikki »hali«, tað hóskar betur. sum av lí al meina vil Tygum skriva: »Ja, men hvi herjar tå so fyrst å okkum sjålvstyrismenn? Hvi setur lú ikki skjølilin á leir, sum hava endarnar, á Dan buktina og báðar línar egnu partamenn i mark, teir sum hava haft ræðið Vil skulu ikki her nerta vid spurn i ríkinum í fleiri ár.“ ingin: hvat hevur hin socialde- mokratiska ríkisstjórnin gjort her og har, men bara nerla við > hetta eina: »Hvi setur tå ikki skjøtilin á (fnar egnu parta- menn?< Vit hava her, í hesum blaði, roynt at síga sannleikan, og hava skrivað — ultan ólla okkara hugsan um hesi viður skifti. Og vit siga tad enn eina- ferð: Hvat vilja lygum, al vil skulu gera? Føroyingar, sjálv- stýris- og sambandsmenn, venda sær við andstygd frá ollum, sum eitur socialdemokrati - i hvussu er blødini og tó vilja tit hava sømdir frá hesum sama, sum tit vísa tykkara andstygd ímóti. Hvat vilja tit, hvat meina tit? tygum og tit allir ikki hetta ber til? Hvussu skulu vil, ein pinkulitil fólki, nakað, hvussu skulu vit fara at Kunna Foroya gera partur av brigda ríkissljórnini, at hon stillar seg kaldliga, tá umsóknir koma frá einum fólki, sum ikki hevur annað enn háðandi orð, (á talan er um tann flokk, sum henda stjórn hoyrir til og er 9 sprottin út av. Nei, vit skulu ikki seta skjøtil á teir, fyrr enn teir hava sýtt okkum okkara umsóknir, aftaná at vit eru vorðnir partamenn teirra. So leingi vit siga: >Burt við tykk- BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum Telt. og SKriVSTOVUNI, um«, fáa vit svarið: >. við tykkum!« — ti sum tå rópar, so fært tú svarið aftur í and- litið! Vit vilja ógviliga fegin spyrja lygum, harra Kallsoy: Nær hava lygum frá okkara síðu hoyrt ella lísið nakað, sum gevur tygum ella nøkrum manni rætt til at siga: »Stlovnid tit flokk tykkara sum ein reinan før- oyskan flokk«! Hevur blaðið hetta - Foroya Social Demo- kratur« síðan Í. novembut 1932 á nakran hått synt seg sum danskur trælur? Hava vil ikki á ein og hvønn hált sýnt okkara reina førovska sinnalug? Sigið okkum, hvat er tað lygum krevja av okkum afturat? Vil ikki og lann peningaligi studningur, blaðið fekk, ikki til eru bundnir av nøkrum, sum lá tað byrjaði, hevur dagin í dag á nakran vís verið ein ampi fyri okkum. At vit, sum socialdemokratar, slanda tí danska sociala flokk- inum næstir, nærri — beinleiðis 1 enn onglendingum ella tysk- arum, er sjálvsagt, men har úlí er tað komið, vil kenna OJ 5 okkum sum eitt líð í tí stóra verðinsflokkinum. Hetta er stoða okkara. At vit skulu >melda okkum út úr danska javnaðarflokkinum standa saman við Í og sjálvslýrisflokkinum á tingi«, lí al »hin danski javnaðarflokk- urin andror ollum foroyskum inleressum«, tygum ikki stilla mugtl okkum sum eina krevjan socialdemokratiski hitl in danski flokkurin, líka so lítið sum fólkið ger ikki hetta, fólk ð danska hitt danska andror ikki tað hóskar ikki okkara av Før- inleressum, fólkið 1-1 OKKUFMA ikki. Hitt danska vil gera lad, um tað kenni viðurskifti, men tað er oyingum sjálvum fyll við mis- falan okkum viðvíkjandi, tað hevur okkara føroyskt parta- politikkur forvolt, og eingin hevur verið forur fyri, ella gjørt nakað vitugt fyri at rættleiða í hesum føri. Verið lit vísir f, at hin før- ovski sociuldemokratiski flokk urin, og í hvussu er blad flokks- ins, stendur á reinari foroyskari grund, og vil av ollum alvi standa saman við leimum, sum Foroya landi Men vælvild arbeiða fyri og Foroya fólki. elur vælvild, og andstygd elur andstygd, tað má ein og hvor vila, eisini sjålvstyrismenn. Og vilja teir ikki rætta hondina frå sær móli socialdemokratum, ikki vænla Vit vilja ikki kunna teir heldur útrætta hond. endurnýggja og lala um mistøk frá farnum dogum, tað fer at Porto. Blaðið | | 7. árg. | 143 halda sjålvstyrisllokkurin vil harvið, verða men hevur sýnt fatan av, at hin so- ciuldemokratiska rørslan hevur nakran rætt til at liva og nør- ast í Foroyum og úrslitið er tí sum lað er. Og tó at okk- um ikki blaka við gróti eftir gomlum vinum, hava dámar aft teir tíverri mangan sær sjálvum at takka fyri bløkini so er lívsins gongd. Vinarliga Blaðstj. „Kapítalisme“. Harra 1..-S. skrivar í »Dimma- lætting« nr. 16. grein við oman fyri standandi vvirskrift. Hevði harra L.-S. haft nevnt greinina »Forsvar for so Kapitalismen«, hevði vvirskriflin hóskað betur; ti harra L.S. ætlar við grein síni at forsvara kapitalismuna og kapilalistandan. Hann um lað. Tað kann væl vera, at tað kapitalistiska systemið hevur verið og el gott fyri hann, og so er lað einki at siga til, at hann rovnir at forsvara 420. »Ein og hvør ber, sum honum roynist«, søgdu teir gomlu, og soleiðis eisini við okkum báðum, krivaða. 1 ' K nan Ás 296 Eg haldi ikki, at tað kapitilist- iska svstemið hevur verið til gagn fyri meg og mínar líkar, sum ikki eru foddir við gull- posanum um hálsin. Hr. L.-S. heldur, at hann hevur ikki neyðugl eins og teir kapita- listar, ið eg greiddi frá »at træffe vidtløftige Beskyltelsesfor- anstaltninger for at kunne holde paa sin Værdighed< Tad kann væl vera, al so er; men mangur maður heldur ivalevst, at orsøkin til, at harra L.-S. pyntar sínar donsku greinir við lýskum og latínskum orðum kanska enskum og fronskum eisini — er »vidtløftige Beskvttelsesforan- holde staltninger for al paa Værdigheden Ella hví skrivar harra L.S. Den Forsyndelse begaar ellers kun de, der ikke har læst Marx Hetta er hann dugir Orginalsproget«, fyri at visa fólki, at tyskt mál. Slíkum rósar eingin sær av ullan hann, sum »se sig nødsaget til at træffe vidtløftige Beskyttelsesforanstaltninger for at kunne holde paa Værdigheden«. Vit | } í landi, og liva í einum kapilalistiskum lessvegna hava tey, sum fødd eru við gullposanum um hálsin, lært enskt og lýskt kunna hava slíkt at Men hava ognað kunnleika, sum fátæk fólk útislongd frá, kundu latið verið 1 í miði, so eN rósa sær av. ley, sum av þeningaávum sær eru at: rósa sær av slíkum; men tí- betureru vil um vit eru fátæk ysan rigelig forsynet med sund Fornuft og humoristisk Sans, at vi ikke misunder de Personer, det til at træffe vidtløftige Beskyt- telsesforanstaltningerfor at kunne holde paa Dem trækker man paa Skuldrene ad«. Nakað annað vit krevja ser sig nodsaget Værdigheden. er, alt | tað kapilalistiska systemid burt-