týsdagur 14. mars 1933síða 2

R ur ruddað, soleiðis at fátæk børn kunna hava somu algongd til lærdóm sum tey, ið fodd eru við gullposanum um hálsin. L.-S. vil ikki rudda hetla syste- mið burtur; tí hann heldur seg sila væl, og so »vertin á, hvat annar færd. Tí eru vit ikki ein- igir, harra L.-S. Eg eri komin so mikið til ár- ini, at mær persónliga er lað ikki Gl vinning, um socialisman kemur til ræðið; men eg eri uppvaksin millum tey fátæku í landinum, og fálækraborn havi eg undir hondum hvønn dag. Tessvegna síggi eg hvønn dag, hvussu stóran órætt tey fátæku líða, og tessvegna kann eg ikki forsvara = kapilalistandan, eins og hr. L.-S. roynir at forsvara henda illa anda. Umber meg, harra L.-S., al eg ikki dugi týskt mál; men eg havi sæð menn, ið halda seg duga líka væl týskt sum tygum, skriva Carl í staðin fyri Karl. >Hvornaar, Danbjorg derefter, har den re- aktionære nævnt sligt, endsige gjort Forsøg paa at be- kæmpe Evneløsheden.« Soleidis hermir harra L.-S. eftir mær og heldur fyri, at í hesum stykk- moraliserer Hr. Presse inum »kniber det lidt med Lo- gikken.« Tað kan væl vera, at so er. Tessvegna spyrji eg tyg- um, harra L.-S., fataðu lygum ikki? Fataðu meiningina, so vil meiningina ella tygum íkki eg seta spurningin greiðari fram eina aðra ferð; tí eg vil fegin, at tygum svara mær á spurn- ingin. Annans er al siga, al spurningur mín á foroyskum máli ljóðaði heill ødrvisi, enn harra L.-S. við danska máli setur hann fram. harra L.S, lesa grein mína einaferd fgjøgn- um aftrat, so síggja lygum, at tvey spurningartekn eru Í ti stykkinu, DU at eingin »Logik« er f. Sjålv- anda tveir spurningar ikki kroystast saman til ein danskan spurning. Nú voni eg, at tygum, harra L.S. sínum Tygum, bidjast tessvegna tyguise balde, kunna føroyskir gera so væl at nevna mær dømir um, at afturhaldsblødini hava roynt at rudda ómegdar- andan burtur. Eg skrivaði nøkur dømir um i landi, ella 6megdarandan her í rættari sagt, eg nevndi nøkur dømir um, hví ómegdarandin enn situr í hásæti her á landi. Og fyri betur al peika á, hvussu Foroyingar — t. v. s. tey fátæku her á landi — hava verið trælk- aðir, segði eg frá nokrum smá- søgum frå mannalívinum í Fer- oyum, deils í eldri dogum og deils nú á okkara dogum. Um hesar søgur sigir harra L.-S. at, seiliga ein av teim, ver saa kos- telig, at det er Synd, at ikke et eller andet Ugeblads Humor- Side har faaet fat í den«. Tess- vegna noyðist eg ut bjóða lygum harra L.S, eill annað epli at bíla í, Eg skal taka fra bókina av Anton Degn: Fiskeri og Monopolhandelen paa »Oversigt over Færøerne«, Eg vóni ikki at tyg- um vilja siga, at henda bókin er sua kostelig, ut det er Synd, ut ikke et eller andels Ugebluds Humor-Side har faael fat i denc. Í hesi bók eru dømir, sum prógva sannleikan av orðunum um at tað mega ganga manns- ómegdarandin aldrar, áðrenn kann ruddast burtur. A síðu 6 lesa vit um, hvussu bøndurnir kúgaðu fleir fátæku mennirnar at rógva við báti bóndans. >Forsaavidt Baadseje ren (bóndin) ikke ved frivillig Overenskomst kan faa Besætning til Baaden, har han Ret til at forlange, at vedkommende Sys- selmand af Bgdens fiskeridygtige Mandskab, udskriver Folk til at gøre Tjeneste pan samme og drive Fiskeri med den, dog saa- ledes at de ældre Baade, allid have Fortrinet for de yngre. Det omhandlede Forhold med- fører saaledes den Byrde for det fiskeridygtige Mandskab, at det imod sin Villie kan blive udskrevet til at gøre Tjenesle paa en af de store Baade, saa at det er pligtigt til al møde, naar Ejeren af Baaden vil have denne ud, og ikke kan frigøre sig for dette Baand; thi om end en Mand opsiger sin Tjeneste lil den bestemte Skiftetid, er han dog udsat for, hvis der mangler Folk til al Baaden, igen at blive paa visition udskreven til summe.< Tað er ikki long tíð síðan, at henda lógin galt her á landi. Halda lygum, harra L.S, at henda lógin var fyri at gagna lí minna manninum? Ífall tygum halda tað, so skal eg skriva eilt sindur aftrat av hesum stykki: >End ikke den, der har en mindre Baad, bemande kjerens Rek- sama anskaffet sig kan blive fri for at blive ud- skrevet«. Er hetta »Svada«, sum er samansett av eisini ein honum, ið, tygum siga, ver kendt for sine fornøjelige Aforismer fra Valgagitationen i December Maaned forrige Aar«? Ifall einki annað prógv var at vísa fram um, hvussu tey fátæku hava verið hagreidd her á landi, enn tær søgurnar, sum eg fyrr havi nevnt, so kundu vit sagt sum harra L.-S.: »Til Forsvar for den af Hr. Danbjørg nævnte reaktionære Presse tjener, af Nutidens Mennesker, deres Rang Stand til Trods, er saa rige- og lig forsynet med Fornuft og hu- moristisk Sans, at de misunder de Damer, der ser sig nødsaget til at træffe vidtløftige Beskyt- telsesforanstaltninger forat kunne holde paa Værdigheden. Dem Caen dn a unsecss pi Phuldiciev ad Og tad kann væl vera, at ein — ella fleiri — av teim søgum, eg nevndi, vóru beinleiðis >hu- moristiskar« og, sum hr. L.-S. sigur, kundu hóska Á vet eller Humor-Side«; allar andet Ugeblads men tíverri søgur um bónda- og kapilalistvaldið eru ikki so stuttligar at hoyra hóska á >Hu- ímóti. fátækar ella lesa, at tær mor-Siden« tvortur Mangar søgur eru um dreingir — og gentur — ið tænlu hjá bóndunum, hvussu illa tey vórðu hagreidd; men eg skal lata vera at siga slíkar sogur, tó kann eg nevna eitt domi úr somu bók, sum eg í áðni skriv- aði úr: »At forlade en tiltraadt Tjeneste í Utid var en farlig Sag, selv om vedkommende ikke havde det godt i Tjenesten. I 1790'erne anlagde sauledes Bonden Joen Poulsen, Nolsøe, Heine Jo ensen, fordi denne havde taget sin Søn fra Bonden, paa Grund af at han der led Nød. Heine Joensen blev dømt til at betale 8 Rdr. 56 Sk. aarlig, og da han ikke havde noget at betale med Sag imod en Soldat blev der forlangt Udlæg i hans Bo. Dette syntes Kommandant haardt, og han jorn var for g spurgte derfor Rentekammeret, om Manden ikke kunde afsone Forseelsen enten med nogle Dages Arrest eller korporlig Straf. Rentekammeret kunde imidlertid ikke indlade sig her- paa, men beordrede samtidig Landfogeden at udbetale Solda ten 6 Rdr. som Gave«, Skuldu tvey ung fólk giftast, máltu tey eiga minst eina hálva jørd. Um hesa lóg skrivar hr. Degn: >Det væsenl- lige Motiv til dette Forbud var aabenbart at afholde unge Folk fra Giflermaal, for at de skulde tage Tjeneste hos Bønderne og mørk av L SO. SUR. 400. FO. IN. JOR. á voor L JO, I. FA, 45 á. PR. FOR. á á BOOST AIS BALSLEV & GOOS TLF. 20 & 237 THORSHAVN TLF. 20 8 237 HNAMSB HDR RBR BB Trælast en gros & en detail. 4 md || 2 | || 5 w 3 n = 2) = Altid stort Lager af alle Byrnings- materialer til billigste Priser. BI. a. sælges Mursten til 10 Øre pr. Stk. derved sikre disse en billig Ar- bejdskraft.« Henda lóg galt til árið 1846. Er tað tå legið, um ómegdarandin livir enn her á landi? Sjálvanda mega lað ganga áðrenn mangir mannsaldrar, slíkur trælaandi kann ruddast burtur. Eins og teir donsku bønd- urnir vóru >vordnede og slavns- bundne« o. s. fr., soleiðis vóru tey fálæku her á landi >vord- nede og livegne« o, s. fr. trælabundin (il bøndurnar, ið vóru at: sammeta við aðalmenn londum. Bøndurnir í ødrum skipaðu fyri, hvussu landið skuldi slyrast, og prestar og sýslumenn, ið eisini vóru góðs- eigarar, hjálptu bóndrunum at mannin og minna g kúga tann prædika trælalyndi inn í sál tolerere fAlælsu. Tá eg neyndi dømir um trælaandan 6megdarandan nevndi ella rætlari sagt, eg dømir um, hvussu tey fåtæku verða vanvird, lå roynir L.S. al gera seg stultligan og sigur um socialismuna: >Den vil fjerne hin Der í som Bondefruen har til at holde de fatlige paa Afstand med, og ryste den gule Dæmonens Aand alene Kirken, ud af vor Krop, som frister os til at købe dyrere Sko end dem, din eller min Tjenestepige har,« Nei, harra L.-S. sleppur ikki so lætt at snúgva seg burtur frá sannleikanum. Tað kann væl vera, at sambandsfólk eru so lápulig, at tey taka slíkt fyri skilafólk góða voru; men gall skilja, at eg ikki nevndi hesi domi fyri at fáa hurðina burtur úr kirkjuni, og hvaðna minni fyri at fáa hr. L.-S. líkar at nýta aðrar skógvar enn og hansara leir, hann og onnur finna fyri gott at nýla. Eg nevndi í tridju grein mini tvey dømi um 6megdarandan, og í fimtu grein míni nevndi eg ley (vey, sum harra L.S. kastar seg yvir og roynir at brongla. Hví roynir harra L.-S. ikki eisini at brongla tey bæði dømini, eg fyrst setli fram? Hval bóndakonuna, sum sigur harra L.-S. um ta skeldadist vid arbeidsgentuna, tí hon hevði verið so framfor at fara til alt- ars í sama fylgi sum bønda- fólkini? Ella hvat heldur harra L.-S. um la gentuna, sum ikki dámdi, at bondakonan gomlu át saman við arbeiðsfólkunum? Henda von við slíkt. Ion var von at lrælkað. Og hevdi ómegdarandin sell seg so hennara, al hon trælakorum neyðar genta var ikki verða lessvegna fastan í sál fann seg betur í enn nakra aðrastaðni, So statt hevur »Tingakrossur« rætt í tí, at armóðs- og ómegd- arandin hevur sett síni brenni- fólk- ganga merkir á stóran part av inum, so (0 mannsaldrar, áðrenn 6megdar- burtur. mega andin kann ruddast Men skulu vit fáa ruddað henda ómegdarandan burtur, tå mega vil ganga ta socialdemokratisku leiðina. lesa leið má »Kross- urin« fyrr ella seinri koma sær inn á; lí annars er alt strev og stríð hansara til onga verðsins nyttu,. J. H. Danbjørg. OLIVER EFFERSØE Telegram ” sigur fra, dl landslingsmadur Oliver Effersøe er deyður av lungnasótt. Effer- søe hevur leingi verið ússaligur og hevur ikki í námind verið á tingi. Nú Oliver Efferøe er farin, fola vil ikki, at vit hava mist nakað, einki tómt rúm er eftir, tí hann var longu langt síðan gingin åt úr foroyskum poli tikki, har inn í hann ongantíð átti at verið komin. Vit kunnu ikki reypa av al hava haft nakað >intimt kend- skap« til O. Eflersde, men vil hildu okkum einaferð vita so mikið um hann, at fyri okkum var tað so, al hann innast inni hevði andstygd fyri at taka lut í tí politiska lívinum. Og tað ljóðaði ti okkara, tá hann við stormharð- ónáttúrligt í oyrum ari rodd mað- hesin spaki urin, maður av fáum orðum stóð og slongdi oll ley sterku, sjúlvrósandi orðini ål yvir eina mannamongd, sum ør av ræðslu fyri ollum teim ræðumyndum, hann málaði upp, lýddi á og trúði. Ja, hann var maður fyri at »måla fanan á veggin«! Sum Í seyður í ræll, við notrandi sál Garn til Maskinstríkkerler. or. kú »London«, 2-tr. og 3-tr. hvidt.. j 7,40 — do. sort, gras, normal 7,80 — do. kulørt lyngmel. , 8,40 »Dublin« do. sort, mel. og kul. 5,40 Gobelin, »Osvald«, sort, graamel. 5,35 2-farvet ..... 5,35 — »Nora«, sort, graamel. . 6,20 — »Betty«, kul., lyngmel.. 8,75 — — »Tove«, kul., lyngmel.. 8,75 Trøjegarn, »Merino« 4,24 hvidt 11,90 Dansk Trøjegarn hv., mel. .... 5,20 Dansk Pullovergarn 2-farvet... 5,40 Garn med Silke 10,50 12,70 —138,60 Kunstsilke, hvidt 12,40, kul...15,80 Tvist, tvunden 3-tr., alle Nr.... 4,40 Forsøg med en Ordre eller forlang gratis Prøver, Prisliste og Farvekort. Kun gode Kvaliteter føres. ANTHON JENSEN, Garn en gros, RANDERS, lýddi = mannamongdin á. Her himnahavn og helviti » málað upp! Komið til min, keri varð vinir, komið til mín! Her er friður, friður fyri allar úlvar í mannslíki, her eru ullar byrður burtur og koma aldrin aftur. Í sambandsins tryggu havn liggja vit væl. — Hvussu bar tað til, at Oliver varð so Effersoe nakrantíð vorðin, sum hann sýndi seg á fundum og síðani á lingi? Øl, sum hildu seg kenna hann eilt sindur, undraðust yvir lað; men tey mugu hava kent blóðskeivt, innast inni í hesi mannasál má hesin Óslortsligi agilutlor og po- litikari hava ligið í »embryo«, Nei »eingin kennir mannin longur enn til tannin«, tað er eilt sannleikans orð! - Men Effersøe var ein lrúgvur maður sum politikkari, hann kendi seg sum danskara og Danmark sum sítt rælta fedranaland — t6 at var i blóðdropi ikki danskur honum og helta land og less fólk elskaði hann, tað var heil agt fyri honum. Tað var honum lí ein hjarta sorg, hvorju ferð hann sá danskt slýri svíkja ta heilagu pliktan: dansk av øllum alvi al verja landamark út í snøklar. Fyri 0. danski politikkur (ti danskur var hann!) hansara religion! ytstu Effersøe var hansara Hann var ikki politikari á suma hátt sum vissir aðrir, fyri hvorjum einki er heilagt. Trúskapur, yvirbevisningar, nationalitet o. s. fr. alt verður koyrt í eitt ílat og selt sum gamalt jarn. Nei, so- leiðis var Effersoe ikki, ta fatan hava vit ongantíð haft av honum. Hvussu hann annars var, sun menniskja, lalast ikki um her, men hann hevði góður síður, um hann tó kundi vera undar- ligur. Í lí seinastu tíðini var hann jú komin burtur úr foroyskum politikki, og hann varð eftir- hondini meiri og meiri ófatandi ollum viðvíkjandi foroyskum søkum. Aldurin gjørdi sítt og sjúkan afturat — og nú er hann deyður. Seinastur av broðrunum varð hann, teir av hvørjum bara ein var og kendi seg sum Føroying ja út í hvorja tægru, Rasmus sáli. Nei, aftaná Oliver Effersøe er einki tømt rúm, og tó er her ein Føroyingur farin um hann ikki kendi seg sum Før- oying og hevði hann haft eina aðra lívsfalan, kundi hann góður verið ein Førovasonur, og vil høvdu oll saknað hann og heiðrað minni hansara,