týsdagur 21. mars 1933síða 1

FRÆLSI -FØROYA- JCIAL DEMOKRAT JAVNADUR BRODURSKAPUR upp I Í 1835 gjørdist hann studentur Hann gav út nytt blað: »Neue Rheinische Zeitung, og bant til fasti klettur, sum tað sociala, økonomiska arbeiði byggir á. vitlevst, varð sýtt honum. Men er hundurin mannsins »De Vinduel for at afkøles; op fra Køkkenet: staar i saa snart vsingaprisur fyri netitreglu: | å forsiduni, 4 ar kr. 1,50 fjóðringsárið 'orto. Blaðið avsláttur í prísinum. | og skrivstovuni. Telf. 143 | lívið út. Engels og hann komu | arbeiðið fyri sak arbeiðaraflokk- H d | Alt sit haltur til hundin og KARL MARX í samfelag við eitt hálvavegna | sins. undar. | til menniskju, sum lata hann ólógligt felag — organisasjón — ; | hava fría! ræsur og eisini nýta »felag kommunistanna«, og til Frá um heystartid 1849 og til | ta pants bånd AG AoA | hann fl Mål par SET hetta felag skrivaði hann hitt | deyða sín 1883 búði Marx av | tað er bedroviligt na a k | | hi í (lu søguni frá verðinskenda ritið „Hitt kom- | føstum í London. Storsta verk | Fra tu sráu oldtiø hevur | Danmark: Trofast. Í hesi søgu munistiska manifestid«, hansara í ollum hesum árum | hundurin verið mannsins fyrsti, | kemur Alexander Kiellands Tåmul og høpiveik hevði hin | var ransóknir og granskan av | lrúgvi fylgisveinur, og ótaldar | sanna hjarta til sjóndar, tað socialistiska = hugsanin higartil | ollum leim evnum, sum gjørdu | fråsøgnir eru um tann trúskap | hjarta sum bankaði heitt fyri verið, men sum lað bjartasta | hann foran fyri at: skriva ta | og lad vil, sum hundurin sýnir | ollum del smáu, stm líða | b javiastn | móti harra sínum. Í skúla- | órætt. Íkki nær til nakar norð- ljós kom nú ril Marx'ar og | ófora verk, sum ger navn hans- | lestrabókum lesa vit um sankta | anlands yrkjari hevur sum hann gjørdi ljóst, har tåmut og óklárt | ora ódeyðuligt: „Kapitalurin“. | Bernhardshundin, sum har uppi | skrivað um tey og talad teirra hevði verið. Tað flutti socialism- | Men hann íkki bert granskaði | í skarðinum er til allarstørstu | sak. Ikki vid buldur og brask SR una úr tåmulum drevmalandi | og skrivaði, hann livdi eisini við | hjálp fyri munkarnar í leirra | og stórum orðum, men við still- Í ár hin 14. mars era 50 år | fram í klårasta dag, og gav lí | og fylgdi við í tí lívi og stríðið, | arbeiði til frelsu fyri øll | tey, Un bílandi beiskum bílætum liðin síðan skaparin av socia- | socialu rørsluni, s higartil | sum arbeiðararnir fordu fyri | sum frá gemlenm ORÐ Ave UN): n em % etandi a. apar í eta Un, um Digare ; ferðast um hella skarðið úr ra« brendi seg inn í okkara lismuni, ella kommunismuni, | hevði sveimað, ofta uppi í leys- | rættindum sínum, bæði í Ong | Sehweilz suður til Ítalíu og fyrstu ferð vil lósu hansara sum tað tá æt, doyði. ari luft, eitt vilskapuligt grund- | landi og alla aðra staðni. | | sama vegin norðeftir. | søgur. „Trofast“, søgan um hin Karl Marx varð føddur 5. maí | arlag at byggja á. — 1867 varð 1) bind liðugt, og 2 | Vit kenna ta nyttu, sum | stóra danska hundin, „Else“, ein 1818 í bvinum Trier í Rhinland- Nakað um somu tíð, sum | 98 3 bind vóru komni so væl á | seydamenn have pad og Ham jOERER AR v hesta verk , . . 2 … Í vis ava AN jundinum, so | hans, hin lítla sorgsama sega inum. Foreldur hansara vóru | »manifestid« sá dagsins ljós ger leið og lagi til ræltis, at Fr. | I 1 LDL feer Hg BAR“ 6 n gan av gamlari hålendskari jødisk- | fólkið uppreistur í ymsum lond- Engels KHAN á deyða Marx, | framvegis eru fyri ongum, hava ari ælt, men máttu — sum #ið- um, soleiðis eisini í Týsklandi, kundi fa tey prentadi £ Big | teir ikki hundin til hjálpar. TROFAST urskiftini tá vóru skikkaði og og Marx vendur heim aftur al 10: Seinri úlgav Kautsky 4 | Eisini her hjá okkum kenna (Efter Alexander Kielland) av tí at faðirin var sakførari, | taka lut í einum tilfkum upp- bind. | vil hella so væl, og — sum tað advokatur tå Marx var 6 ára | reistri, revolusjón, og sjálvsagt Umframt all hetta, skrivaði | stendur EIN goou seed se | gamal, lata seg kristna. Hetta | var Køln staðið, hann leitaði til | Karl Marx aðrar bøkur, og íeitt | MAGNI hevur altíð FM Sean | Frøken i hyra gik hen og ; | ; ; , | hunda. Hevur hann ikki lad, er | raabte í Talerøret: »Er Trofasts førdi vid sær, at Karl Marx vaks og nú tók hann aftur hond í. — | 98 alt kann lað sigast, at Karl | hann púra hjålparleysur, so tað | Kosteletter ikke snart færdige?« einum heimi, sort fyri Marx og hansara verk er tann | vildi verið um hetta Jomfru Hansens Stemme kom | | | | doktari. Marx studer- 1811 háskúlarnar í og I við Berlin og aði í Bonn, og doktaraprógv hans- ara var eitt skrift um hin gilna greska vísindamannin Epikur. Nakað um la líð, tå Marx tók sítt doktarnprógv, byrjaði í Týsklandi ein frílynt rorsla, mest í vestara parti av land- inum, og nakrir borgarar í Køln lóku seg úlgóvu eitt blað »Reinische hetta blað 1842 gjørdist Her tað, taka saman og Zeitung«, | Marx, bluðstýrari. Marx spurningin: Tað hvussu rætt til henta sær ber og brennivið í >» skrivaði og Í hann at til ognarrætt, er kemur al sloðu einstaklingsins var spurningurin um, vítt fálækrafólk høvdu al leim sum feir slóru skógum, góðseigararnir áltu; og her sleig fram hann fyri spurningurin um ognarrættin á einstaklings- ins hond í mótsteðu til menn- iskjarættin í síni heild. Fólkið har í Rhinlandinum lýddi á talu hansara, og blaðið vaks, tí oll vildu halda tað, dag frá degi vaks haldaratalid. Men ødin frá stórmannasíðu og bang- ilsi hjá teimum, sum blaðið áttu, virkaði lað, at Marx noyddist at sum bladstyrari, og fara frá hann fór í landsflygd. búði síð- Í teim fylgjandi árum Karl Marx fyrst í París og ani í Bryssel. Hann læs og læs, um sociala hugsan, um hina fronsku kollvellingina, og her komu hann og Friedrich Engels, hills! millum høvdu og knylt eilt vinarband, sum helt sum fyrr, nógv saman, leirra varð blaðið og sín menn, hvors nøvn liva, t. d. Engels, Lassalle, brød- Wolff o. fl. Marx her hin stóra megin, hin aldrin urnar varð boygdi viljin, sum við sinum glitrandi viti fordi stríðið fyri socialismuni og hennara sak. Afturhaldid fekk hann fyri rættin, men hann vardi seg so væl við einari so frálíkari tulu at hann varð leysgivin. Men afturhaldið vann aftur og Karl Marx noyddist uppattur at rýma av landinum. Blaðið sleðgaði, tað hevði bert livað í try fjórðingár, men í hesum fáu Marx navn sítt við eini skrift, sum al mánaðum skrivaði Karl drin bliknar í Týsklands frælsis søgu. Fyri aðru ferð fór so Karl Marx landflygd. Í 1843 var hann vorð- við konu bønum i og in giftur vid Jenny v. Westpha- len, tey høvdu verid spælubørn. Måpi hennara var hogur embæ- hennara tismadur, bróður og varð seinni tyskur ríkisráðharri. Tey kor, Marx varð mentur at bjóða síni aðalbornu frú, vóru tey tað ikki rík, oftast høvdu heldur fátæksligt, og tað hendi at tey saknaðu tað neyturvulig- asta til lívið. Brov skrivaði mill- um Marx og Engels, vísa okkum hetta. Og tey vísa eisini, at En- gels á ein hált ofraði seg sjálvan Marx fyri at fáa ráð at veita Men Marx og kona hansara mangan hjálp peningaliga. tó saknaðu tað neydturvuliga, vóru neyvan nøkur hjún, sum livdu eill og lív enn tey. Og ongantíð iðraðu meira vakurt sameinl ley seg Í, al ley hovdu ofrað alt fyri tí máli, tey høvdu sett sær, „Suðurstreymoyar javnaðarfel,“ javnadarfelagi« sunnudagin hin bek Rubeksen. J. Trond Hansen. H. M. Henriksen. hevdi í næsta blaði, Meðan Marx gjørdi silt stóra andiliga arbeiði, ibirlist í vms- | um londum hin fyrsta arbeiðara rersla, og Marx var eisini við | her, og lað er hann, sum skapar | lað program, sum »Internalio- | nalec gjørdi til sílt, og sum sigur, at arbeiðaraflokksins frælsa skal verða hansara egna verk. »Internationale« varð køvt, men less hugsan dovdi ikki, Lvorturímóti, og (il sína síðstu stund striddist Marx fyri ti socialistisku arbeiðararorsluni, sum nú nørdist víða hvar í | løndunum. Hin 14. mars doyði Karl Marx; eitt år vvirlivdi hann | konu sína, og hann varð jarð- | aður á Ilighgate kirkjugarði í | Londen. Á grevini talaði Fi Engels, og hansara orð vóru | sonn: | Navn Karl Marx" og yrki | hans livir, meðan oldir fara | aftur um.c Nevnd A fundi í »Sudurstreymoyar 19. mars varð nýggj nevnd vald. Vóru valdir i hesir menn neyndina: M. S. Viðstein, formaður. Poul ) K. Mouritsen, skaltmeistari. Ru I. Rubeksen. Jacobsen. H. B. Arge. Tiltaksmenn: Ole Udbø. I. PD, Felagið „Ljómur“ koncert sunnudagin hin | 19. mars. Nærri umroða kemur góði vinur og trúgvi bjálpari í hansara starvi, so er hann ein ólukka, um hann ferðast harra- leysur, eftir egnum tykki í hag- agnum og lúnanna millum, lað verði seg á bygd ella i byi, tí hundurin er eitt rovdjór. Vil hava nógv dømi at sela fram um hetta, bæði sjálvupplivaði og frá oðrum. Sjúlvir hava vil verið úti fyri at verða fyri álopi av hesum villdjórum, og ferð eflir ferð hava vit hovrt um tilikt. Fyri nøkrum árum síðani var ein smádrongur líka vid at:verða sundurskræddur a leysgangandi hundi, so til einum drongurin målti doktaran og verða hjålptur, og fyri fáum vikum síðani var ein lítil smá drongur illa viðfarin av bítinga tundi. Fyri fáum dogum síðan ioyrdu vil um, at ein hundur eyp undir barkan á einum smá dreingi og feldi hann niður, og ivaleyst varð sagt mundi nn gjørt av við henda små- pilt, um ikki menn komu til og óku hundin. Fyri nokrum árum síðan var ein hundur rýmdur í hagan og gjordi har so stórt herverk á seyðin, al menn úr allari oynni máttu av stad, og eydnaðist tað teim til at íhel. - endan bæsa honum sláa og hann hvørt tæmt Hundurin, eins eilt og annað av menniskjum villdjór, má vera undir aga, og verður hann at fáa ov fríar ræs- ur, kemur villdjóralindið fram OG »ve de overvundne«! > so Mangur maður hevur skrivað um hundin, og ymist hevur tað hann hevur umdomi verið, ro skrivandi fingið. er vissiliga eingin maður, sum hevur givið hesum djóri og igjøgn- um lað menniskjunum, sum hetta djór aldu frá allarfyrstu líð, eina slíka umtalu, sum hitt norska skaldið Alexander Kiel- land gevur tí, de er tilpas, skal Stine bringe dem op.“ Frofast havde hørt del og gik rolig 5 hen og lagde sig paa Ka- mintæppet. Han forstod meget bedre end et Menneske plej- ede Grossereren at sige. Ved Frokostbordet sad for- uden Husets Folk en gammel Fjende af Trofast den eneste, han havde. Men cand. jur. Viggo Hansen var forresten en Fjende af mangt og meget her i denne Verden, og hans bidske Funge var vel kendt over hele købt nhavn Her i Familien havde han, efter mange Aars Husvenskab, lagt sig lil en særdeles Aaben- hjertighed; og naar han var gnaven, hvilket han altid var, lod han sin Bitterhed uden Skaansel gan ud over hvad og hvem det skulde være. Især var han altid paa Nakken af lrofast. »Dette store, gule Bæst,« plej- ede han at sige, »her gaar den og bliver kælet for og fodret med Steg og Karbonade, medens mangt et Menneskebarn maa bide sig i Fingrene efter et Stykke tørt Brød.« Her var imidlertid det ømme Punkt, Hr. Kandidaten skulde vogte sig lidt for. Saa- rørte ved Trofast der ikke var fuldt af fik han et forenet Blik Familie; Grossereren havde endog ligeud son snart nogen med et Ord, Beundring * fra den hele og sagt til Kandidat Hansen, at han let en Dag kunde blive alvorlig vred, om den anden ikke vilde omtale Trofast paa en sømme- lig Maade. Men Frøken Thyra hadede ligefrem Kandidat Hansen for dette, og skønt Valdemar nu var voksen jaltfald Student, gjorde han sig fremdeles en Glæde af at stjæle Handskerne ud af Kandidatens Baglommer