týsdagur 21. mars 1933síða 3

| á £ £ A H Akvegurin millum Fámjin—Bravík—Tveroyri. »Mangt umskiftist á mannsins ævi«, segði Gotu-Fróndur, og sannast mugu hesi orðini eins og mong fyndarorð av hesum fráskilamanni. Men eingin regla er ullan undantak sigst vid; her er eill: Tróndur man óivað hava verið víða hvar í Suðuroy; í hvussu er, sigst í Foroyinga- søgu, at hann var Í Sandvik (å rannsóknarferð); hann doyði í árinum 1035, altso fyri næstun níggju hundrað árum síðan. nú Í Spurningurin verður umskift hesum fori: Hvat er her hjá okkum í Suðuroy, hval viðvíkur samferðslu millum bygdanna Í hesi níggju hundrað árini, ið væl mugu kallast ein heldur long mannsævi — og hvat mundi hin gamli í Gøtu hugsuð, um hann nú á døgum skuldi komið til Suðuroyar? — Ja, mangt er broytt, sum hann segði, men mangl er óbroytt. T. d. eru næstan eingir gjøgnum hagarnar her. vegir Ár sl Tað er eins og á Tróndar døg- um — her er einki broytt. Lat okkum siga, at Gøtu- Tróndur á gamalsaldri var komin á Tveroyri og haðani ætlaði sær til Fámjins. Mundi hann ikki rist við høvdinum og suffa? Her var ikki sum í Eyst- uroy at sela seg í ein bil; nei, her máttu teir lítarleysu legg- irnir bera hann enn sum áður, um hann hevði viðfori! — Ja, valt må ein leggja á sín arma rygg. Teir siga: vilt lú ikki ganga, so liggl< — — Tað er vist: Tróndur hevði suffað, og tvífalt tungt hevði suffið verið, tá hann vilsti, at orðlakið var gjørt til einkis. — (Líka illa hevði gingist honum, og um hann vildi farið norður í oyggj at vilja Tórgrím, leigu- lending). — Her er einki broylt å hesi UGGIN Er hon eyðfarin, eydnan, metist tú mangan mod av figgindum spottrikin, av frændum svikin og — Legg ikki petti lag í tað, tá ei tú sjálvur sveik: til arbeiðis vil setlust og ei til lyst og leik. Men har, ið royna reystir andar alv um høv, ið lívsins svinnu svanir upprísa av líð og grov. Har skal tað opinberast og roynast væl títt treyst: at hann skal frægast froast, ið her leið alramest. Tí sút bert sælubúnans ranga í royndum er: í kersins keldur kámu sólareygað sær. J. Berg lýddi eftir J. C. Hauch. longu mannsævi — 900 ár! Tróndur mátti nýta beinini, tå | hann ferðaðist í Suðuroynni var hann á lívi enn, so og heyði hann eisini verið noyddur at nýta beinini, um hann vildi ferðast. — Í hesum kann veinki umskiftist á ævi«, so låturligt tað enn ljóðar. Hetta er Onåltårligt; umskifti er nåttårligt, tí alt her á fold umskiftist; her má ómegd ella órættvísi vera uppi í; tí vil hugsa, tað letur her sum aðraslaðni í oyggjunum at fáa broytt eitt tað verður belri, og man tað valla føri sigast: mannsins seg gera sindur, so vera einans ómegdin, ið liggur í buktini. Heldur er lað rættvísi, ið skortar? — Nær eitt her hjá okkum? spyrja vit og skal sindur gerast Fáminingar tráliga. (Meira). Ørvingur. Av tí, at eingin postur var komin úr Suðuroy í rætlan tíð, ikki full- er >SUðUroy a-síðan“ fíggjað. www Ansvarhavandi blaðstýrari fyri Suðurovar-síðuna: P. M. DAM annað eisini. Lat meg við tað sama siga, at fáa vit Feroyingar og privalkapitalistar sila við ráðið í landinum, so koma vit úr øskuni eldin — ella tað sum verri er. sjálvslýri, og Í Tú meinar ivaleyst, at sjálv- stýri skal koma fyrst, og síðan kunna vil einast um socialismu aftanå. Nei, mín gamli vinur! Vend sellninginum vid, so skal eg við gleði tingast vid teg. Tú veitst væl, at fåtækir menn í oðrum londum hava ofrað lív og heilsu fyri at gera landið leyst frá útlendskum oki, og aftaná eru teir komnir undir tað — privatkapilalistiska = okið, sum hevur gjørt teir til trælir í teirra egna landi. Hvat nyttar tað einum manni, at landið er sjálvbjargið, tå hann er træla- bundin sjálvur? Tú ræður okkum til at standa saman við sjålvstyrisflokkinum. Tað kann væl vera, at:vit kunna saman við hr. Kallsoy; men hvussu heldur tú, at:vitskulu kunna standa saman við teim sjálvslýrismonnum, sum andrógva javnaðarleiðini? Tú hvat menn í ødrum londum gera fyri tey arbeiðs- leysu. Tú veilst eisini at arbeið- arar ikki eru sekir í, at teir eru arbeiðsleysir. Hvussu heldur tå, at:vil skulu kunna standa saman við teim sjálvstyrismonnum, sum siga, at foroyskir arbeiðarar sum biðja um arbeið, eru dovnir 0. s. fr.? Hvussu kanst tú standa standa lær, veitst, í flokki við slíkum monnum? Ger so væl og svara mær á henda spurning. Hin 12. desember vildu Før- oyingar ikki vera við, at leir eru fátækir; men nú sigur tú, at:6000 fátækir fiskimenn hava sent áheitan til fálækramannin hr. Slauning. Høvdu Føroyingar hin 12. de- sembir vist seg sum lað, teir av eru, fátækir arbeids- menn og fiskimenn, so hevdi sæð oðrvísi út bæði við adressu sonnun og oðrum. »Hvi herjar Danbjørg ikki á sínar parlamenn í Danmørk«? spyr harra Kallsoy. Mínir parta- menn í Danmork hava synt seg sum góðir representantar fyri lann minna mannin í Danmork. Teir hava gjørt, hvat teir kunna, fyri at verja tann minna mannin, og tí fylkjast allir fátækir Danir um javnaðarflokkin, og lí ganga danskir javnaðarmenn fram ferð eftir ferð. Tú visti, at danskir ríkmenn ætlaðu at koyra ar- úr arbeiðinum hin 1. februar í ár. Hvor bjargaði arbeiðarunum úr hesum vanda? Tað var lað socialdemokratiska rikisstyrid, sum ferð eftir ferð hevur bjargað donskum arbeið- arum úr vanda. So statt hava vit einki at brigda ríkisstýrinum. AL eitt fåtækramanna ríkisstýri ikki gongur foroyskum aftur- haldsmonnum — kapitalistum — til handa, er ein sak fyri seg sjálvan. Tað er tvørligt, at so er; men eg vil ikki geva rikis- ábreiðslu fyri heiðararnar stýrinum nakra lað. Tú um út úr biðir okkum melda okk- lí danska javnaðar- flokkinum; men vit hava onga grund til tess. Vit føroyskir javnaðarmenn hava einki ilt at bera okkara donsku partamonn- um. Teir hava verið beinasamir móti okkum. At teir ikki hava opnað Grønland fyri Føroying- um, eru vit javnaðarmenn ógv- iliga harmir um; men vit javn- aðarmenn hava ikki haft nakran mann niðri í danska ríkisdegn- um, so vit kunna ikki síga, at ríkisstýrið hevur verið óbeina- samt móti okkum. [fall eg sat í ríkisdegnum, og eitt socialdemokratiskt ríkisstýri ikki vildi givið Foroyingum fríar ræsur í Grønlandi, so hevði eg melda meg út úr tí danska javnaðarflokkinum; men Føroy- ingar kjósaðu sær ein aftur- haldsmann. Um hann fær sín vilja fgjøgnum ella ikki, so broytir tað ikki mína áskoðan á rikisslyrid. Tú spyrt meg, hví javnaðarmenn ikki hava innfort socialismu í Danmørk. Slíkt måtti tú ikki spurt; tí tú manst danskir ivaleyst vita, at teir donsku javnaðarmenninir hava ikki ræðið í Danmerk. Teir kunna ikki stovna ríkisstjórn, uttan leir eru styðaðir av teim radi- kalu, og í landstinginum hava afturhaldsflokkarnir buklina og báðar endarnar. Tú sigur frá einum donskum bladmanni, sum bert hevur ill orð um tann danska »Social- demokraten<. So stalt skal eg leggja tær vinarráð. Les ikki lað, ið slíkir aflurhaldsmenn skriva, les heldur tann danska >Soci- aldemokraten«, so fært tå annað at síggja. Nettupp í hesum døg- | árini. um skriva fleiri arbeidsmenn í »Socialdemokraten«, hvussu væl javnaðarstýrið — bæði ríkis- stýrið og býarstýrið í Keyp- mannahavn — hava arbeitt fyri tey fátæku í Danmørk. IHøvdu vit eilt socialdemokratiskt løg- ting, ið arbeiddi saman vid ti socialdemokratiska rikisstyri- num, so høvdu fåtækir føroyskir ikki vid lummunum, sum arheiðsmenn hondunum Í leir nú mega ganga, orsakað av her á (9) 8) gingið at afturhaldsmenn ráða landi. Vidari heldur lú soleiðis fram: >Tað átti al hverjum greitt, al oll talan aftur og fram um broytingar, socialar ella aðrar politiskar broytingar fágongd, so verið einum her í Førovum, er leingi tað stjórnariiga er so statt, at ræðið heima hjá okkum sjálvum“. Hetta kallar tú polittskt A. B. C. Ég vil kalla heita sjålvstyris Á. B. €. ið Javnaðarmanna Á. B. C.-ið kann lesast soleiðis: >Tað átti al verið oll fåfongd, ikki er einum hvørjum greitt, al talan um sjålvstyri er so leingi okkara fiski- og ar- beidsmenn liva í leim træla- korum, teir nú liva ís. Hetta skilur tå væl, harra Kallsoy; ti hvussu heldur tú, at ein maður, sum ikki eigur margarin uppá eina breydflis, skal hugsa um al gera landið sjálvhjargið? Nei, mín gamli vinur! Royn og ger arbeids- fiskimenn- inar sjålvbjargnar, so kanst tå og seinri hugsa um at gera landið sjálvbjargið, og tå kundi borið á, at okkara arbeiðsmenn og fiskimenn eisini vildi verið við at: arbeitt fyri sjálvbjargni landsins. »Sjålvstyrisflokkurin vil økja um inntøkur tingsins á lagaligan hátt, og her undir kunna bæði landshandil og hóskandi toll- inntokur koma<. Ja, soleiðis skrivar tú; men minnist tú ikki, hvorja støðu til sjålvstyrismenn lóku, tá talan um at veifa tinginum neyðars hundrað túsin krónur um árið? Tá stóðu tit nakað eins og mýs í barsils- song. Toll, toll, toll! rópaðu allir sjålvstyrismenn. Hví settu til ikki tá uppskot fram um lands- handil í staðin fyri toll? Hvussu mundi sjålvstyrisflokkurin, sum heild, tíkið við einum slíkum uppskoti? Tú rósar lær av tíni stødu í hesum máli tey farnu 3 var Men mangil sjálvslýrismenn vóru í parti við tær? >Stovnið lit flokk tykkara sum ein reinan førovskan flokk, tykkum út úr javnaðarflokkinum, sum sjónliga sig mær, meldið danska andrør føroyskum interessum, og kunngeri fyri Gudi og hvørj- øllum og stjórnar- um manni, at lit í for- oyskum fjóðskapar málum slanda saman við sjálv- stýrisflokkinum á tingi«. Eisini orð eigur tú at umskriva hesi g og venda ley til tín sjálvs og leir sjálvslýrismenn, sum vilja Slovnið tit ein føroyskan juvnaðarflokk, javnaðarleiðina. GANgt ganga ein sjålvstyris javnaðarflokk, meldið tykkum út úr tí núver- andi sjålvstyrisflokkinum, sum sjónliga andrør javnaðarrerslini, við kunna tå kunna tit arbeiðu saman okkara tingmonnum. Tá hvønn annan í hond vit taka og arbeiða fyri, at føroyskir fiskimenn og arbeidsmenn kunna gerast sjálvbjargnir Í einum sjálvbjargnum landi. Men úr oskuni og í eldin vil eg ikki leiða landsmenn Blíðar gamla skúlafelaga J. H. Danbjørg. KARTOFLERNE Af Panteleimon Romanoff. minar, heilsur frá línum Den meget læste russiske Forfatter Panteleimon Ro manoff skildrer i denne Skitse en tragikomisk Hver dags-Situation i Femaars planens Rusland, hvor Kol lektiv-Husene tvangsforsynes med Levnedsmidler. I et Hjørne af Gaarden, som hørte til et stort Hus med mange Kældere, stod Størstepar- Etager og store en Flok Mennesker. ten var Arbejdere og disses Hu- struer, som havde brogede Tør- klæder paa Hovederne. Men der var ogsaa intellektuelle Personer iblandt. Alle i Flokken Undlagelse paa den halvt luk- samme stirrede uden kede Kælderdør med alvorlige Mine. Sandan som Folk ser paa Døren, bag hvilken de ved, der ligger et Lig. En af Kvinderne spurgte: Hvad skal vi nu med det? En anden svarede: Det er da tydeligt nok. Der maa gøres noget alvorligt, men hvorledes, det er Sagen, | | Den Kvindeslemme í Flokken mumlende Stemmer og udtalte: lyseste trængte gennem de Det er minsandten forfærde- Jeg kunne lugte det, om jeg ligt, det der foregaar her. vilde saa stod henne paa Høtorvet. Den dybe grove Mandsstemme svarede med en gryntende Lat- ter: - Saa man i det mindste ikke fejl af Vejen fra Høtorvet og hertil, navnlig hvis man er fuld. Udenfor Porten ilede Fodgæn- gere forbi. De ligesom standsede med et Ryk, klemte Fingrene om Næsen og skyndte sig vide- tager re. En af dem standsede og raabte ind i Hvad i Alver- den er der i Vejen her? Porten: En eller anden i Flokken svarede ligegyldigt: — Kartofler. Den nysgerrige blev ved: — Jumen, hvorfor har I dog ladet dem komme i den Tilstand, som Lugten røber? De Kartofler er langt ude. Du om, hvorfor hellere har ladet os komme ud. Alle vi her i Huset tænker snart paa at skulde spørge man san langt begaa Selvmord. En koparret Kvinde spurgte: Men som de er? Hvem kan sige det? Hvorfor? Efter Femaars- planen skulde Kartoflerne leve- res Huset her den 15. Oktober. Men saa faldt det ind med Regn. Bagefter kom Frosten. Og Fyre- gøre, de hvorfor er Kartoflerne, ne, der har med det at spylter bare paa det og giver os en god Dag. De er ligeglade, for dem gælder det bare om at faa fat i Pengene for Planens Gen- nemførelse. De graver simpelt- hen Kartoflerne op i Regnvejret og sendte dem af Sted i Frost- vejr. Og saa leverer de os otte Jernbanevognladninger Kartofler og Skidt Møg tilsammen, Ydermere er Kælderrummet her ikke indrettet til Opbevaring af Kartofler, fordi der gaar Varme- ledninger gennem Kælderne. Og naturligvis begyndte Katoflerne at »spylte« blive møre, forstaar og du. Nu kom der yderligere fem Mennesker ind i Gaarden. En af dem, en Ordenshaandhæver udsendt i samme Anledning var iført opknappet Faarepelsjakke og høje Støvler. Han ytrede: — Hvad venter I paa? I rører jer