týsdagur 23. mai 1933síða 3

er Hvat fordar føroyskum javnaðarhugsandi monnum at fylkjast? III. A fundum, í blaðgreinum og ofta manna millum verður kastað okkum javnaðarmonnum, al vil eru bundnir av donskum socialistum. Tónalagið og orð- fellið, sum henda atfinning hevur verið borin framm Í, merkir hetta »band« sum tarn- andi og beinleiðis skaðiligt fyri ein hollan foroyskan politikk. Henda alfinning er ógrundað, ein villleiðing — ein misskiljing kanska. Summir taka sær ymist Í leysari luft til vápna, lá ið talan er um politiskan bardaga. Hetta lag finst alla staðni og er gam- alt. Javnaðarflokkurin hevur aldri vænlað al sloppið undan lílíkum ómennishoggum, særliga ti tað er ilt at heyja saklig våpn móti flokkinum. Men lílíkir molstødumenn hava lítla fynd og laka vanliga brátt beinini undan sær sjálvum, tí tað um- berst ikki, at >deres maal røber dem<. Oðrvísi liggur landið, láið menn, 10 hava skapað sær virðing sum sakligir stríðsmenn, hogga á leysum skafti i g00- ari trúgv. Teir kunna í >góðari meining loypa villleiding í, um ikki misskiljingin verður rættað í góðum líma og á rætlum staði. Viðvíkjandi teirri nevndu vill- leiðing ella misskiljing tykist lað ikki bert at vera ómennini, men sakligu motstødu- eisini teir menninir, ið reiggja øsingar- brandin ímóti okkum. Vil vilja ti í sambandi við viðgerðina av spurninginum omanfyri hesar greinir nerlu við hesa misskilj- ing, avsanna og rættleiða villuna eins og lýsa ta sønnu støðuna. Hvussu henda misskiljing er komin — í heila takið kann verða ispunnin og framhildin eisini av teim sakligu mólstoðu- tross politiskar og enn meir: fram- sum eitt ræðibílæt duga vit illa al monnum royndir hildin okkum, móli fata. Vit kunna einuns hugsa okkum hana leim mongu villvokstrum, ið liggja floktir í lí Ogreidn og í sær sjálvum stóra »følilsisbestemta« vøksturliv- inum Í aflurhaldspolitikkinum. Tað er ofta áður, men lat okkum siga tað aftur: jarn- avarrørslan er ein alheimsrørsla. Svartir, hvítir, gulir og reyðir javnaðarmenn kring allan heimin standa saman, øxl móti øxl, um tey socialistisku málini. Her er eingin munur á fólkaslogum racum fólkum, ríkjum og londum — oll og allir taka hendur saman. Danskir javnad- armenn styðja t. d. islendskar. Norskir og danskir hava so mangan styðjað hvor annan og foroyskir javnaðarmenn hava verið og vilja vónandi framvegis verða styðjaðir av donskum so- cialistum í fremjanini av teim socialistisku hugmálunum. Hesin felagsskapur, hetta broðralag og samdráttur millum sum ein av sagt socialistarnar í teim ymsu lond- ljóðum um javnaðar- stevnuna er hin óvíkjulig fyri einum endaligum Lat socialistarnar í londum sum Í um og sigri. ein- Taliu og Týsklandi bokslaðar niður fyri eina líð. Teir vilja menna seg aftur eins og í Bis- døgum, tí teir ikki einsamallir, teir hava sínar brødur og kring allan heimin, sum ífylgju socia- lismunnar stevnuskrå vilja veita leimum stuðul og styrk. Alheims lógvalak um tey so- cialistisku hugmålini! Hella er stakum verða marks standa stríðsfelagir IR SUÐUROY bandið, id bindur danskar og føroyskar socialistar saman. Í hesum bandi goymist socialism- unnar livskraft. Vit føroysku javnaðarmenn eru fegnir við at vera í hesum lógvataki. Tað er náttúrligt, at vit fyrst og fremst eru lad igjøgnum teir donsku socialistarnar. Teir eru okkum næstir sum íbúgvarar í sama stati sum vit. Kann tað hugsast, at hesin felagsskapur við teir donsku eins og vid alheims- socialistar kann styggja og ræða foroyskur javnaðarhugsandi menn at fylkjust við hinum or- ganiseraðu foroysku javnaðar- flokkinum? er jú ein høvudslålturin í javn- aðarstevnuni hann vilja vil halda fast um, so leingi flokk- urin livur. Og av ødrum bond- felagsskapi er hin før- ikki lesin felagsskapur um og oyski bundin til nakran annan polil- iskan flokk. Smb. ta í hesum blaði prentaðu lóg fyri Suður- streymoyar Javnaðarfelug. Viðvíkjandi teim heimligu, nationalu, mentunnar- ligu sum figgjarligu spurningum skipa javnaðarflokkarnir í teim javnaðarflokkurin særligu ymsu londum hvor sær sína støðu, og førir hvor einstaki flokkurin tann politikk, sum hann heldur gagnar landinum best. Í hesum fori eru javnaðar- menn her á lundi einki undan- lak. Oðrvísi kann tað heldur ikki vera, tí viðvíkjandi teim særligu heimligu viðurskiftum og spurningum er einans tann í ávíkjandi landi uppvaksni flokkurin til fullnar heima. Í hesum føri er haft, ið bindur hin foroyska javnudar- flokkin. Umframt av tí, ið her er sagt, prógvasl hella av teim politisku royndum, ið menn hava haft høvi at fylgt. einki Heiðraði huldumanna- hirði, Argus" frægi! Við frødi havi eg lisið hirða- bræv títt. Mikið er tftt trøllavit! Men ikki! Vit skulu av sønnum ikki svíkja! Heim og verð okkara kenna vit. Ongar skulu blovtir verða okkum al bana. Hitt lokkundi ljósið skal aldri draga okkum úr loynuni. ivasl Aldri verða storknaðir trølla- skortar at: spyrjast í Suðurovar fjøllum. — Okkara »evigheds- værdier« skapast í ljósins heimi! — at tú kundi hugsa slíkt! Nei, okkara frægdarljóðið. í »evighedsværdier« er myrkursins heimi, hvorju ferð leir villandi ørvar fljågva mót ljósins ævigu virðum. Og ei skulu vit máttin spara! Lít á tað! Myrkna skal fyri sól av orvaregninum úr hulduheimsins loynu. Og wil tær, bregdudi brand í tínum seinastu »flere betragtninger« á heygs- vollum. Eg mátti stórlæa, tå ið tú brigdar leim, at teir koma »aldrig ind til kernen«, leir, sum nú í áravís hava dungað upp við lí hataða sannleika og »kendsgerninger«, so at tukka frægi, so væl tú teir, um leir ampaleysir fingu loyvi at halda áfram við at tína burtur skuggarnar frá >sandhe- dens kerne«, brátt kundu tíkið okkum av fótum. So skulu hogg falla! Øvugtur skulu teir takast. Ljós yvir landið, kvoða teir. Men lat leir skróla — myrkrið hevur valdið, og tað vil fram- vegis valda. Vit siga til heljar við skúlum og oðrum ljóskveikj- arum. Og í hesum føri sýnir tå aftur tilt snildarmeingi, vendir í eini handavending rætt til rangt. Framm slígur tú sum úlvur í roði alt ljósberandi. birtandi hat og óvilja til Kreppan dynjar um heimin, eisini her á lundi herjar hon. Hann, ið loysan av henni, honum er sig- eiglu framm 5 kann urin vísur. Hetta sært tú. Hvussu heppin tå er. Fyrst lítur tú á billur fólki gullið, ið tú og vit hava sogið fåvilskuna, inn, al frá fiskarum reiðarum, tuð (0) LP: fáa lærararnir, hetta spyggjulign pakk. 3600 kr. frá kommunum, i. v. s. frá fiskarum og arbeið- arum, til hvonn av lærararið- ilinum fyri einki arbeiði, sigur tú, hóast lú og vil vita, at leir 100 í alt 1500 1600, og at nd skulu ganga heili ikki eru meir enn um við eini byrjingarløn av 15 år aftanå hilt 21. árið, áðrenn 3600, 3100. Av hesum peningi rinda kom- teir fåau, ikki men munurnar bert 800 o. s. fr. So væl skjytir, blukar og grytir tú, at tú kreppuni fast sum einslýðandi rammar loysningin av við at sápla lærararnur, fólksins upplýsarar, burtur og hvor vil ikki úr kreppuni! Ein heppin myrkursins gerð, id fær tað al gella eftir í okkara ríki við gleði og gleimi. Eina villu uppá ikki minni enn 350 procent og so sigsl, at fáur dugir at ljúgva meir enn helvtinu! Her aftur at kemur trøllaskotid at villa inn í fólk sum »sandhedskerne«, al 800 kr. í lætla fyri um eini 600 menniskjur ella neyvan hál onnur króna uppá hvort vil lætta kreppuokið uv fólksins herðum! Stórur er tå høvdingi frægi! Fegnir fylgja vit tær! Myrkui skulu vit skjóta og villu Vvit (8) » rælt verður svart og rangl. Fåust teirra sannleiksslarv, so hvítt o skal fjøldin í villareiði. Íá kunnu vit enn eina drjúgva líð eins og áður í friði og náðum halda okkum at gleimi um gull kálvin í loynuborg okkara. Ver lú frægi, vær verjum nú hulduborg! heilsaður — »Årgus« »h-I0" huldutekni. Atiinnarin L.-S. Journalisturin og alfinnarin í »Dimmalætting«, hin háltvirdi L.-S., sum, síðan stjórna hans birtist, hevur roynt av ollum alvi at yngja »Dimmu« upp tað ið væl kann gerast fyri neyð- ini — hann hevur nú í seinast- uni ågrVlin hvesst sín humorist- iska penn og erpisliga og vid lærdum lálum speirikið og roynt at fingið látur burtur úr J. H. Danbjorg og greinum hansura í »Føroya Social-Demokrate. Vit loyva okkum í hesum við- fangi at halda, at Danbjørg ger ov stóra høgtid burtur úr hesum hálvdanska óvilanum og tekur skol hansara ov håtfdarliga umberid orðulagið, vit minni orðbraskið »norsk-norsk Knøs« fyri korlum í >Dimma- lætting«. Herfyri kom hann fram hava í undir vatnið við sínum ftýsk- kunnleika Danbjørg dugdi ikki týskt, tí hann skrivaði Karl Marx við C Tað er lí verri meir enn låt- urligt, at Danbjørg so beinan | vegin tekur tað fyri góða varu, at L.-S. er so fermur í tyskum, at hann granskar Karl Marx å grundmálinum. Tað er ikki eiti á, hann hevur fingið burtur úr og Real- | : | »Færøernes Mellem | skøle«! Annars er dansk- kunnleiki hansara hetta mål, ikki | hann hevur lagtsín ulsk í | so nógv al gabba av. Í greinum, sum har hann håbærsliga og : ein fulltíkin diplomatur háðar Norðmenn og norskar politikk- arar fyri al bera seg tåpuliga at, lad seg, meir enn so, at 24 | | | hendir Í hann nýtir ekta norskt málbrúk. | Men tað kann kanska gera tað | sama; fagmaður er hann í ollum forum, hinir eru leikmenn. | Snærur við fremmandum orð- um kunstliga uppbygdum | og | selningum, so ein skuldi trúð, | hann droymdi á fremmandum | málum, »i romanslil«, | Skyrir so »overlegent« Dan- | bjørgs åltydan av Karl Marx | tungu og treystu dómum »ama- | tørmæssig« ein Karl Marx kennari av teimum bestu! Sum søguligur fagmaður gevur koll »origi- hann eisini leirri fronsku | Í Í Í veltingini sín gløgga og nala« søguliga dóm. Undan- gongumenninir verða so lættliga | skýrdir: svangir sakforarar! Harrin skal vita, um Danton I. d. og Desmoulins mundu hirt at vent sær í ørøvini, um teir hoyrdu, hvussu teir og lad, teir lótu lív fyri, var dømt Í li føroyska bluðnum >Dimmalætt- inga av L.-S.? Vit ólærdu lesarar av >Dimma lælting« og so oðrum føroyskum blodum fara nú al loyva okkum at fylgja ráðum hansara frå lí ókendu høvundanum, hann tos- aði um Í sum segði, grein síni, al luð, ið var so skrivað, at einki skil fekkst á lí, lá ið ein heyði lisið tað eina ferð, var betur at leggja frå sær og lata vera al gera sær lað stríð at gransku. Hesi skilaråd fara vit, sum sagt, ul fylgja og leggja frå okkum, L.-S. polemisku skriftir hansara, allan politisku og Í hansara >fagvísdómda. | Al at, kann finnast við tað, samvitsku- hetta einki er al best prógvast at søgn er, at mest reinu sambandsfølk og hollastu granskarar >Dimmus, sum higar il dags tråliga hava líkið hvorja reglu við, bæði lad um giftar- | mál, D. Danielsens skriftir »Nyt upplýs | fra gamle Dage« o. a. andi, longu langt síðan hava lopið L.-S. eimum ov um, f lí hann er lungur, hansara | »stilistisku« flogsetningar li BEJU deres Forstand«, eingin | vover Í honum. a—b. fær fatur á Protest imod den nye Elektricitetstakst i Vaag. Det ikke store Herrer i Vaag kom meget uheldigt fra det, da de i sin Tid lod bygge Elektricitetsanlægget i kan nægtes, at de »Botn«. Jeg vil ikke komme ind paa de Fadæser, som den Gang blev Det er tilstrækkelig mistrøstigt at notere, at Vaugs lavel. Indbyggere har været og stadig er trykket af Byrden, som det koster at forrente og afdrage den flerecifrede Sum, som An- lægget kostede for meget. Hvis ikke Staten havde ydet Eleklri- } tetsværket et aarligt Tilskud, vilde det hele været fuldstændig haubløst. I Betragtning af, at gjort Ger- ning ikke staar til at ændre, har vi resigneret og taulmodigt fundet os i alle uundgaaelige Forpligtelser, som Bygds »store« og »vise« har ført os ud vor i — vi har jo selv en Del af Skylden, idet vi har overladt vor Bygds Styre i Hænderne paa vore Matadorer. Men alt har selvfølgelig sine Grænser, ogsaa vor Tualmodighed. Og ingen kan fortænke os i, at vi betukker os for Bylder oven pua har byde os ved elektriske Saar, som nu vore »vise« dristet sig til at Omordningen af de Pristakster. Flere end undertegnede blev forbauset, da der for nogen Tid blev uddelt et Cirkulere: Elekltricitelsværkels Abon- siden »Til nenter«, Man helt Hjertet ved ut læse den meget indsmigrende hvor der taledes om Nedsættelsen af følte sig varm om Indledning, Elektricitelspriserne, saa man kunde komme til at bruge vor egen elektriske Kraft, istedetfor Dette er Kul og Petroleum. noget med Fornuft i, tænkte man. Uvilkaarlig spurgle man sig selv under Læsningen, om denne, om man saa maa sige, over for de Man følle kaarlig Trang til at standse for at lade Un- derskrifterne. betød dette? lo Arbejderrepræsentanters Un- Dei skjulf Humanitet smaa uvil- kunde passe. Blikket svæve over Men manglede vore hvad Hvorfor maatte derskrift? være en eller anden i Spillet. Jo ganske rigtigt. Ved at læse frem. Vi Elektri- pau Be- Afgift Vejret. Humle med videre stak Hornene skulde ganske vist fan citeten billigere, men tingelse af, at den fasie røg 100 For de store Forbrugere — og dette Men som og mere í hvem de er, ved vi el ingen daarlig Forretning. bemidlede, for os mindre spure og redu maa spinke og cere al Slags Forbrug til det minimale, føles de faste Udgifter Forhøjelsen af ved Elektrici- tetsforbruget som en stor Uret- færdighed. Hvad det i disse Tider betyder, at man, uden Hensyn til om man sparer aldrig saa meget, skal ud med Pengene, forstaar enhver, som har gjort Bekendtskab med Ter- anden fast Ydelse. Og Arbejder og hur ikke det? At der er adresse fra de mins- og hvilken Husmand indgivet en Protest- mindre bemid- lede Abonnenter er en Selvfølge. Vi er klat tale i Henhold til vort Forbrug, der af let man over, at vi skal be- forstanelige Grunde ned til del mulige. Men vi frabeder os den Forhøjelse af de faste Udgifter for Elektriciteten. skrues mindst paatvungne En Ordning som gennemgaaende kun vil komme de store For- brugere tilgode. En af Elektricitetsværkets protesterende Abonnenter. Tvøroyri, 19.—5,— 383, Koladampari hevur verid vid 7000 tonsum til »Marinens Depot« á Tvøroyri. Fiskadampari var í seinastu viku eftir turrum fiski frá keypmonnunum. Alt, ið selt var, var ikki turt, lá ið dumparin kom, men tað bar so væl í band, at brennandi terri kom, meðan skipið lá og lossaði, so hin óturri fiskurin tornudi, meðan hin turri pakkaði fisk- urin varð innskipaður. Ansvarhavandi blaðstýrari fyri Suðuroyar-síðuna: Þ, M. DAM TS a A BOÐAR SA