týsdagur 30. mai 1933síða 1

FRÆLSI Nr. 22. 20 oyr. á 3. og Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 Í i, síðu. avsláttur i *"FOROYA : forsíðuni, Við størri lýsingum fæst prísinum. oyr. á JAVNAÐUR Tirsdag hin 30. maí 1933. SOCIAL DEMOKRAT BRODURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið verdur bilagt å posthåsinum, brævsavnarstødum elf. og SKriVSIOVUNI. Porto. Blaðið 143. Leingi er fað, ið væl skal verða. Tey gomlu bíða. Vit skrivaðu, tað var nakað undan løgtingsvalinum, um hill skjótt nógv umrødda ellisheimið. Og vil royndu at nýta so vokur orð, sum nýtast kundu, fyri at fáa býráðsins vísu menn til at opna teirra hjartadyr — — men enn er sum var. Tó sigst tað nú, at okkurt skal gerast — um lán kann fáast úr sparikass- Men lán, hval ánum. fæst nú ikki hetta so, hvussu verður so við byggingini? Hler hjá okk- um, í okkara lítla samfelagi er ein sovorðin fyritøka tung at fara í holt við, og ikki eru okk- ara menn beinleiðis at lasta, um ikki alt tað fæst í lag, sum sam- Málini nógv, og peningurin heintast ikki felagið treingir til. eru upp úr gøluni, skatturin er tungur at rinda, sum er, og tyngri er, um stór verk skulu gerast. Men tað neyðturvuligasta, eilt tað, sum hetta er ivaleyst eitl átti at verið gjørt áður mangt annað, sum gjort er. Tungt er at vera hjálpaleysur Tað sim og ongan góðan at hava. sker í hjartað á honum, kennir armóðina, at síggja børn á hverjum tað skiliga sæst, at leimum lorvar góða røkt. Anlit- ini siga frá, og allur teirra litli >persónur< sigur við okkum: vil treingja til eitt gott heim, við góðari røkt og við kærleika. — Íkki minni sker tað ein í hjartað at síggja tey gomlu, sum aftanå ein langan lívsins arbeiðs- dag eru soleiðis stødd, at tey neyvan hava tað stad, har ley finna hvíld og kunna fara og lívd í sínum ellisårum. Og so somlu so takksom, um eru hesi IF: nakar lekur í hondina á teim- um og sigur við tey: kom við mær, eg havi nakað gott til tykk- ara. komið til mín oll tit sum arbeiðu og strevasl, og eg vil geva tykkum hvílda. Hesi orð eru vit oll og altíð von at hovra útlogd á andiligan hátt, men man hetta ikki vera eitt mistak? Mundu tey ikki av honum, sum segði ley, vera meint sum ein áminn- ing til menniskjuni tá, og til oll okkum enn, um at siga og gera hetta, hvor á sín hátt eftir og førimuni? Tað er so lætt, og hevur altíð verið so lætt hjá menniskjunum, tá nakað krevist av teimum her á foldum, at venda lí við lata tað týdningi. og sagt í andiligum Tað er kostar hvorki pening ella nakað vera so bíligt, tað annað; orð eru so kostnadlevs, tey hava vit altid „við hondina“. Um tad kristna samfelagið í | slaðin fyri at lata milliónir til militerfyritøkur, til krígsskip, skansar, herlið, markverju o. s. gjørdi hesi orðini fr., o. s. fr. eisini til annad enn andiliga talu: „Latið tey smáu børnini koma til mín“, og „komið til mín, og g vil geva tykkum hvíld“, oll tit sum arbeiða strevast, og € so umskiftist so nógv her á fold, at hon ikki var at kenna aftur; tå varð hon, sum skrivað stend ur: »Et dejligt Stedc. Tvær reisur hava vil verið við, tá »Frelsarherurin« hevur boðið leim gomlu til samkomu og veitslu. Har var alt gjørt, sum gerast kundi fyri at fáa eitt hug naligt kvold í lag, einki sum ikki ein og hvor kundi vera við til, hvat hann so hugsaði »religiøst«. har fekk hvatid - Tann sum var vid eyguni upp fyri, kann gerast fyri ley gomlu og hvatið eigur at verða gjørt fyri tey. Tað er ómeguligt at siga frá í eini bladgrein, hvat ein kendi rera seg í sær, tå ein sá hesi gomlu menniskju; men eilt er avgjørt, at vóru allir okkara by- arstýrislimir við har, so vóru teir kaldari og harðari enn grót, um teir ikki søgdu sínámillum, at nú skal hetta setast í verk, at fáa eittt heim fyri ley gomlu. Ja, eitt heim, ikki bert eitt stað har stað ley hava innivíst, men eitt har tey kenna seg vera í góðum hondum og kenna lad, at herer hetta vorðið salt: »Komid til mín eg g so vil geva tykkum hvild« - frætt sum hetta orð kann verða satt her á jorð. At okkara byråd íkki tók av ti tilboði, býur okkara fekk frå Franciskanar-systrunum, er eftir okkara hugsan vitleyst á ein og hátt. tað økonomisk óforsvarligt, og hvonn Fyri tað fyrsta var fyri tað annað var tað ein stór trygging fyri tey gomlu at vera røktadi av menniskjum hvors lívsverk er nettupp hetta arbeiði! Lat okkum siga lað einaferð Vit fala byarstyri ikki tók av, og Havnar enn: ikki, at okkara borgarar, sum hava valt teir, eiga at draga teir menn til svars, fleirtals- megi til at forða fyri, atsamtykt sum hava nýtt teirra varð, at taka við tilboðnum ! Vit eitt æra, eill orð sum oflani verður Er tað tí at býráðið heldur seg missa nakað hava orð, sum eilur illa nýtt. av síni æru um tad letur hetta verk koma á aðrar hendur heldur fast ellisheimið í lag, at tað við sjålvt at fáa so loyva vit taka Storsta tand kemur í okkum at halda, at her leir góðu menn í mist. æran er tann, al lag og tað skjótast moguligt. Kann væl henda, at lað nú lekur líka mong år, sum tud tók mánaðir, um tikid varð av tilboðinum. Og so hellu: eiga vit fólk, sum bæði hava lært og vilja geva seg við fullari megi, við kropp og sál, út í hetta at gera eitt ellis- Ð stóra arbeiði: heim tíl eitt heim fyri ley Her mugu vit vera vís hetta gomlu? í okkara sak, lí er ikki, er Hugjufalt betri, um einki ell Hetta cill isheim kemur nakrantfø. er einki ,/ob?, hetta er offur, og her hóskar eingin so væl sum tey, ið hava givið seg út í tað arbeiði, har alt verður givið og einki tikið. Men lat nakað verður at spyrjast burtur okkum nú vóna, al úr hesum máli, at tað kemur í lag og at eydnast má at finna fólk, sum fyri arbeiðið sína skuld og ikki fyri vinnuna taka lað starvið uppá seg at standa fyri einum sovorðnum heimi. Vit koma seinri aftur til hill málið: Barnuheimið. Sjålvstyri — Samband — Socialisma. Harri bladstjori. Eg tori at senda hesa grein til blad lygara, tí har eigur »hin minni madurin« innivist, el hetta men fyri at framseta mína hugsan: Tað verið OU & hevur í leim seinastu líð um skrivað nógv, bæði frá sambandsmanna og sjálv sjályslýrismanna síðu, at socia- lísma ikki nylist í Føroyum. Hetta er einasla áskoðan leir báðir flokkarnir eru á einum máli um men hella er eisini ein ógvuliga login áskoðan. Hyggja vit nærri al, hvat henda semja (mill amband og sjál semja (millum samband og sjálv styri) er bygd á, verður lað enn meiri logið, og kunn alls eingin taka lað fyri álvara. leir siga, og siga tað ofta, at her má ein- gin klassapolitikkur koma inn í landið, her nýlist tað ikki, her eru øll lika og jøvn, eingir ka- pitalistar o. s. fr. — Hetta kann sjálvandi ikki vera satt, soleiðis sum her sær út, men vil eg hesi ferð síggja á henda spurning eitl sindur frá eini aðrari síðu, og gevur tað ikki sama »resul- 5 sum sambands- og sjálv tat«, slýrismenn fúa. Táið síni heild, verða vit skjótt vissir í, vit síggja á samfundid í at her eru vit íkki oll lika, og at her eru nógvar »Interesser«, sum gera seg galdandi. Tað er so og kann alls ikki burturforklårast, og at hesar »Interesser« fyri ikki at siga allíð, so ofta, koma at við lað lað ernakað arbeiða hvor móti aðrari lað, al lad sum ein vinnur, missir ein annar ið ikki frá. - Alt kann komast burtur hetta hevur í år mong | verið øllum Feroyingum kunn- tað Fiskimannafelag«, ugt, kunna t. d. »Føroya »Færøernes Rederiførening«, arbeidismanna- arbeidsgevarafeløgini lað, feløgini, progva men kemur nå sum eg vil við: hvussu > nema eru hesi felog >represenleraðic á ar- å tingi? Feløgini F. F. og beidismannafeløgini, tað vil síga »lann minni madurin« í Før- ovum, men langt tann størsti luturin av følkinum, hava tað lori eg siga hevdi verið úti um haft um her kundi skipast um ikki men tað nógv at siga, og tað kann tað. Í ollum oðrum londum ganga arbeiðararnir saman, gera feløg, og síðan po- litiskan flokk, og fyrst tá fáa arbeidarafeløgini lann fasta botn at standa á. Tí, heldur arbeid- arin saman, er hann altid tann størsti flokkurin, og harav fæl hann valdi og åvirkan i landa- stýri og ollum ulmennum viður- Hetla er nakað, sum vert er at hugsa um hjá okkum, og her at skipa um, um langt. 5 er eisini nóg vit einaferð koma so Spyrja vit nú, hvorji felog kunnu ganga saman, liggur tað so ógv liga greitt, F. F. fella sj arbeiðis- og 5 mannafeløgini ålvandi i ein lut, tí tað er arbeiðaraflokk- t urin í Feroyum, og er hetta storsti parturin av fólkinum i Førovum; og kundu vil so Om 5 uliga væl vart okkara »Interes- ser«, um vil gingu saman men eisini fyrst tå. flokk einki at Spyrja vit, hvønn vil fara í, lå er ivast lat mugu men okkum tó kanna eftir, ivussu lad hevur gingist tað seinasta halva mannaminni. Jú, Í jer hava lveir flokkar barst men um hvat? og gera teir nakað fyri »tann minna mannin«? nei eir standa í stað, og eru Foro ar tí tann dag í dag so aftarliga staddar í socialum málum sum tær eru. Hetta er prógv fyri, al flokkarnir ikki eru leir báðir hóskandi fyri arbeiðaran. eftir er so hin socialistiski flokkurin, og er lað sjálvsagt, at her kunnu vit allir ganga saman, tí vid henda flokk fella Hetta er jú okkara »Interesser« í undrast flokk- urin, taderarbeidara flokk- lað ikki at lag ag yvir, tí socialistiski sigi eg einaferð 5 5 urin; og enn. Gingu vit allir, fiskarar og arbeiðarar flokk, um saman í poliliskan s arbeiðarar í oðr- 5 cins Oo kundi londum, (tå nogv verið umskipað og gjørst betur fyri tann minni menta mannin í Foroyum men fyrst tå. 13.—5.—833. Ein hugsandi. Minnist til blómudagin leygardagin 3. juni! Fra gamle Dage. Jødeforfølgelser i København. Myndighederne greb i prisvær- dig Modsætning til vore Dages Nazister energisk ind og gjorde hurtigt Ende paa Udskejelserne. Del Man havde lige oplevel Statsbankerotten, og de, over var Kriselid. der var sluppet belskindet den, sukkede nu under Indskrænkninger paa alle mulige blev der Omraader, oc omsider som saa ofte andre Steder under lignende Forhold oparbejdet en hadefuld Stemning mod Jøderne. Den direkte Anledning til, at man kastede sig over Jøderne, var nogel aa ubt tydeligt som det, at det agtede Silke- og Raphael Kludekræmmerfirma paa Østergade havde ladet Bu- med Mahogni- tiken fikse Disk og Spejlgl isruder JB op paa forgyldte Søjler og Firmaets ! Dette i Forbindelse med Galanterihand- med Navn í Guldbogstavel ler Jacobsens Vindues-Udstilling, der var lidt mere fiks og ind- » bydende, end Befolkningen var vant til, var tilstrækkeligt til at faa Misundelsens og Hadets Bæ- St til at flyde over. r Fredag den 3. 1819 g September fandt Politiel et Opslag paa Bør- sen, hvori »alle gode og kriste- lige Borgere« opfordredes til al fordrive Jøderne, »denne Sam fundets Pest«, ud af Byen, og Østergade betegnedes som Ste- det, hvor Aktionen skulde be- vynde. Dette Opslag i For bindelse med forskellige Rygte Justitsministeren Skri- bevirkede, at sendte Politidirektøren en velse, hvori det henstilledes til Politiet at have et vaagent Øje med alle Tryksager, der enten kunde fornærme Jøderne eller pusle til den Stemning, der søg- les oparbejdet. Politiet fik lige- ledes Ordre til at have sin Op mærksomhed henvendt paa Østergade og Rosenborg Have, hvor Jøderne plejede al prome- 1 nere paa deres Helligdage. Dagen efter, om | ordugen, samlede der sig en stor Menne- skemængde, væsentlig Lære- drenge og Matroser, paa Øster- udenfor de to omtalte det begyndte at gaa fe In gaa Buliker, varede ikke Og længe, for del ud over Ruderne. Politiet kom til Stede, det Mennesker. Endelig blev der til- men kunde overhove- intet udretle mod de mange kaldt Militær, en større Afdeling Husarer til Hest, og saa blev Gaden ryddet. Klokken 11 var alt roligt, men først Kl. 2 ringen af Østergade hævet. Næste mindre blev Mililærafspær- ikke Steder i Byen Opslag, der opfordrede til Morgen fandtes deslo mange fortsat Udryddelse af Joderne. Det den kom til talrige Opløjer i By, og indre mange Ruder Folk ulykkelige og deres Ejendele. I Læderstræde blev en gammel Jøde slaget til knust, trængte ind til mishandlede blev uhindret de dem Jøder og FR