týsdagur 6. juni 1933síða 1

'g- a ||| Børnini. Hava tey stundir at bíða? Í seinastu grein, um ellis- heimið, nurtu vit við barna- heimsspurningin, og hugsanin var nú at taka henda mikla og neyðlurviliga spurning til um- rødu. Eins og lað er ein pliklan, sum samfelagið ikki má sleppa sær undan, at hjálpa teim gomlu til góð og blid ellisår, annaðhvort við góðari ellisrentu ella á ein- um ellisheimi, er tuð ein ikki minni pliktan fyri samfelagið at gera nakað munagott fyri born- ini, lað komandi ættarliðið. Tey gomlu taladu um at vera væl kålvføddur, al fáa gott í beinini; harum råddi lað, fí hann ið ikki var væl foddursum barn, varð ongantíð maður, hvussu góðar dagar hann seinri fekk. -—— Nakað nógv man mestur vera í hesum, um sjálvsagt und- antok kunnu nevnast, og ong- antíð er ov tíðliga at lala barn- ið fáa góða røkt, og aftur kemur lað Í hetta ikki er gjørt, til dømis av gráum kálvskinni, um tí at ráðini hava verið smá og barnaflokkurin stórur. Fyri at veita hjálp her, hava menniskjuni fingið í lag barna- Stud- ning til faðirleys børn (Born af umsorgan á ymsan hált: Enker), voggustovur, barnaheim 0. s. fr. Hetta hevur haft sini brek — og lad slør! men nú er nógv broyt í hesum. Vit eldri minnast alt lað ræðuliga, sum Í sínari tíð kom fram fyri dagin um lil- gønguna í barnaheimum og upp- fostringsstoðum fyri unglingar og gentur, og líverri var tað ikki barn »roman« vil lósu hjá Char- les Dickens í »Oliver Twistl«, og „Oliver Tvist« og neyðar felagir hans hava haft bæði broður og systrar eisini í Danmørk. Eingin socialdemokratur, og eingin maður ella kvinna, sum hevur góðar, menniskjansligar antin hann kenslur í barmi, hevnir seg tuð eina ella annað, hevur gloymt hin stóra danska mannin Peter Sabro og hansara yvirmenniskjansliga arbeiði fyri ollum teimum, sum høvdu tað ilt, serliga hansara yrki viðvíkj- barna- Uttan hansara stóra arbeiði fyri hesum andi reinskan innanfyri heim og uppælingsheim. máli, at rudda út all óskil og gera hesi heim (il tað, tey vóru ætlaði at vera, høvdu mong so- »heim« vorðin ivaleyst enn úlklekingstoða fyri verið ein mangháltaðan »bestialitet«, sum best er at liga um, so ræðuligt tad alt var. — Tað var neyðugt al nevna Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, 20 oyr. á 3. og 4 síðu. avsláttur í prísinum. -FØROYA- SOCIAL. DEMOKRAT BRODURSKAPUR Vid størri lysingum fæst átti al verið, áður vit nú venda aftur til al tala um heimini, sum tey eiga at vera og líbelur eisini eru nú á dogum. »Latid børnini koma til mín og forðið leim ikki, tí at guds- ríkið eigur at ognast teimum«. Soleiðis sigur hin stóri meislarin við næmingar sínar, leir ið enn ikki hovdu falað hann og hansara stóra, altumfatandi hjarta, tað rúmd fyri ollum, sum hevði smáum og slórum, fyri >Flojl og Pjaller«, sum yrkjarin sigur. Hesi orð hava, sum vit rørdu við Í seinastu grein, einans verið tikin á beinleiðis andiligan hátt; men vil hava hug til at hyggja eitt syndur at teimum og sýna, at tey eisini hava ein socialan tydning, og tað liggur so beint, so heint fyri. — Orðið: >Ein sunn sál í einum sunnum likami« hevum almenn- an og ævigan tydning, og er ikki minst galdandi fyri barnið. — Sum vit fyrr hava neynt, eru royndir gjørdar, sum hava sýnt, at andaligu evnir barnsins hanga ósvíkiliga saman við barnsins likamligu røkt. Er tað so, sum lad altso hevur sýnt seg al vera, stendur eisini barnsins møgulig- leiki fyri at fala lað, sum hevur við yudsrikid at gera, ella tess líkindi fyri at taka ímóti åvirkan á tann hált, í innasta sambandi rokt. Eitt undir órokt ella við tess likamligu barn, sum er vånaligari røkt, er ikki búgvið til at taka ímóti nakrari anda- ligari ávirkan, og eilt barn, sum gongur fyri fok og fei, ella eitt barn, sum livir millum allskyns óvætti og brolsmenn, er sjálv- andi útistongt frá ollum tí, sum hoyrir Gudi til. — Vit síggja, at nevndu, meist- arans, orð bæði kunnu og skulu meira enn fyri okkum verða tómur klangur, nakað vit hoyra í kirkjuni, tá born verða doypt ella kanska ein sunnudag. Nei, tey skulu — verið so góð! — flytast niður á jørd, niður ímill- um okkum, so vit oll, samfel- agið, hava ta pliktan at gera tey til sannleika her á fold. — Danmark er eilt kristið land, og vit hoyra til har sum eill amt. Danmark hevur á sínum fíggjarplani nakrar og ftjúgu milliónir til kríggsútreiðslu (Mi- litærvæsen). — Í einum kristn- um landi mugu menniskjuni ikki sláa heldur Í hel, Í. v. s. ikki vera við í kríggi ella rætta eina hond ella lata pening til kríggj. Í einum socialdemokrat- iskum landi er ein lýdningar- mikil grein á flokksins skrá: burt við ollum sum smæðkar av kríggi. — Um nú stýrið í hesum lítla landi gekk á odda og íkki læt nakað av tí ranga, tað sumikki | seg ræða av »statsmanna« orð- JAVNAÐUR Tirsdag hin 6. juni 1933. staðin fyri at lata um, men Í allar hesar milliónir í kjaftin á tí glúpandi ódjórinum sum eitur militarisma, mannaoyðileggjarin, læt tær til at gera hesi orðini »Lat ley smáu til sannleika: børnini koma til mín . . .«, so varð lað vælsignad av øllum komandi ællarlidum — og oll lond og fólk vildu fingið eyguni upp og gingið aflaná, skammað seg yvir, at tey ikki longu langt síðan vóru gingin undan og høvdu smíðað svørdini lil spaður og spjólini til leirhakkar. Gekk tað lann vegin, at danska fólkið so lað nýtti allan henda pening til vælsignilsi fyri tey núlivandi og framvegis fyri tær komandi slektir, vildi hetta eisini komið tilat borid við okk- um, og vit kundu fingið gjort nakað munugolt við hesa sak, sum eisini her hjá okkum harð- liga treingir til al verða sett á stovn, barnaheimssakin. Hetta mál, at hjálpa neyðar børnum til ta neyturviligu røkt, ella betri røkt enn eitt vána heim er ment at veita teimum, hevur leingi verið umrølt her í Fyri mongum árum Føroyum. sidan vard ein roynd gjørd vid at stovna eitt barnaheim, og pen- ingur varð savnaður til tess. Vil minnast, at i Keypmannahavn varð av Førovingum fingin í lag ein koncertur, har vit hoyrdu sera góðar tónleikarar og sang- arinnur, t. d. frúnna Restorff og víða gitnu systur hennara. Men helta burlur, og har standa vit enn. barnaheim datt Her í Havn kunnu neyðar born sum so sára treingja til atkoma undir góðar hendur bæði til kropp og sál, ganga fyri heyk og hund. Her er ein sak, sum vit sum social- ganga og verða við al demokratar bera fram, og sum blaðið Foroya Socialdemokratur ikki vil lala liggja men ber fram og vil taka upp aftur og aftur, tí hetta blaðið — lat okkum siga tad nú til nakað verður gjørt; — livir ikki av at såa ogkveikja ófrið. Tað óndskapi, men tað livir ikki av órætti og atfinning at ollum ti, sum eigur rætt til at liva og trív- ast her á landi. Tá einki er ella verður gjort finnist at órætti og her í Havn, barnarøkt viðvíkj- andi, so skuldi ein trúð, at enn minni varð gjørt úti á bygd — Í Vestmanna men so er ikki! hava J. H. Simonsen og kona hansara fingið í lag eilt barna- heim, har born úr ymsum stoð- um í Føroyum verða upptikin. — Hvussu vidurskiftini, hesi hjún arbeiða undir, eru, er okkum ikki heilt kunnugt, men Simonsen er ein maður vil kenna Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið verður bilagt á posthåsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 148. og hann ger vist lað hann kann vera í góðum hondum. Er tað nú ikki ein slór skomm Havn altíð skulu Tá tilboðið frá Franciskanar-systrunum um ell- at vil her í vera aftanå? , isheim varð borið fram á by- ráðsfundi, og leir limirnir, sum logdu uppí, andøvdu ímóti, segði harra Poul Niclasen nakað so- leiðis, at tær kundu jú fáa flag eilt barnaheim, tuð kundu tær hava; sjálvir skuldu teir fáa ellis- heimið út í lívið. — Halta ljóðaði dekan og »flol«, lað ljóðaði sum var lað ein náði Havnar byråd tveilli teimum — sum ló vildu gera býi okkara eina so stóra lænastu at veita ta stóru hjálp, næstun kostnad- leyst at gera eitt ellisheim — al lata tær fáa loyvi í. d. al geva býi ella kanska landi okkara eitt barnaheim! Nú er til hetta al siga at orð kunnu falla nakað rang- vørg, tey eru ikki altíð so illa hugsaði, sum tey eru søgd, men eitt er vist og satt, vit treingja til eitt heim fyri heimleys børn. Vit søgdu heimleys! lí heimleys eru tey sum iíða neyð til kropp ella sál heima. Omøguligt er (ad ikki, at eitt sovorðið heim kann fáast í lag av leimum sum bjóðaðu okkum tíðin ellisheimið, men tað vil vísa, enn meldar sogan einki um lað. Men at halda hetta mål fram, og lat lat okkum verða við okkum ikki lata lað doyggja burtur, lí lað er fyri neyðini at treingja, ikki ley smáu, sum verða gloymd. Og kemur fann stundin, at vil sjálvi verða ment at fremja tað, ella hjálpin verð- ur boðin okkum, mugu vit ikki lata hana ganga frá okkum, og vit mugu ikki lata nøkur uttan- ums »hensyn« koma okkum í vegin, men einans hugsa um, hvat teim smáu neyðurdýrunum tervar. — Til kirkjuvígslu á Kirkju við „Smirli“. Eingin kennir til fullnar Før- oyar uttan hann kemur út á smábygdirnar, tí var luð logið, at ikki fleiri Havnarfólk fóru til Fugloyar sunnudagin hin 28. mai til kirkjuvígsluna har; farið, »Smiril«, var jú gott, og væl sá ål fyri veðrinum. Vil, sum vóru við, gloyma ikki henda dag. Ásett var, at »Smiril« skuldi fara kl. 8, og nakrar fáar mi- nuttir yvir 8 legði hann út frá bryggjuni við út móti 100 ferða- fólkum, nøkur fá vóru komin við líka úr Suðroy. Lat tað vera sagt alt fyri eitt, at »Smiril« er eitt frålikt far at ferðast við, og Porto. Blaðið skjótt hann gongur, longu kl. 10! lá hann stillur suður fyri Fles. Ferðin norður leið skjótt, tí nógv var at tosa um, her var ið við var, heyði verið á låtri og fingið eilt kópalálur, og ein, so og so nógvar kópar; jú, Før- oyar vóru vakrar henda morgun og grønari enn tær eru vanar at vera so tidliga á ári. norður fyri Komnir ) Eystur- hovda sigur ein, at hann skilti væl Sjúrða við Gellingará, tá Frítt er Fugloya- hann á sinni segði: Eystfelli frå at fara. fjørdur er tillikin fyri at vera ringur at fara um, og fláið komið var norður fyri Nesið, sást at hvíta í eystfallinum, sum beint tá kom suður, og onkur av ferðafólkunum, helst av kvinnunum, stúrdu kanska ikki sort fyri at koma út um fjørdin; men so sigur ein Fugloyingur, sum við var, at hann mangan hevði ført torv av Svínoyardali og farin um eystfallid, tå tað var meira gruggut. Hetta setti ein visli av, tríggir honum at mót í, og áðrenn lá »Smiril« slillur og bátar við síðuna á fora fólkið í land. eru kendir fyri at vera kvikir Kirkjumenn at koma á stødna, táið fremm- and fólk kemur hagar; væl gekkst at koma á land, tí nú var flóð og rættuliga kyrt. Har var longu nógv fólk komið undan okkum: úr Svínoy, Hvannasundi, Klakksvík, Kunoy, av Viðareiði og aðrastaðni frá. Komin niðan á Bakka, heilsaði flaggi á litað. vant á bygdin gestunum við hvørjari stong, ymisk Blíðskapurin var sum bygd óforur, og um nakar av teim 4—300 gestum fór av stað aftur við turran munn, vil tað harma Kirkjufólk. Fyrsta húsið, ein kemur til í bygdini, er hin nýggja kirkjan, sum stendur á somu grund sum hin gamla. Øll stedga á, tí henda kirkja er ólík oðrum nýggjum kirkjum, bygd av viði og flag- takt, uttan: brædd og hvít vind- eygu, spell, at tornið ikki eisini var málað hvílt. Mong vóru tey, sum fóru inn í kirkjuna alt fyri eilt, og tey vóru bilsin, lí ikki bert ultan, men eisini inni minli hon um hinar gomlu foroysku kirkjurnar. Hetta er fyrsta royndin, sum er gjørd til at knyta band mill- um gamla og nyggja kirkjubygg- ing í Foroyum. Tað er Louis Zachariasen, verkfroðingur, sum hevur gjørt tekningina, og hann hevur greitt seg sera væl frá lí, hann hevur ætlað við kirkjuni: ut minna um tær gomlu fer- oysku kirkjurnar, men á somu tíð at vera meira tíðarhóskandi. Tann, sum stendur úli í for- ex