týsdagur 4. juli 1933síða 1

FRÆLSI Lýsingaprísur fyri Um socialismu á prædikastólinum. Okkum er send henda grein, ið fyri fyrst stendur við merki undir: Tey fólk, ið vóru í kirkju í Hesti 1. sunnudag eftir trinitatis, vóru meiri bilsin við at hoyra prestin fyri Suðurstreymoy hin unga, ið talaði út av evangeli- inum um ríkamann og Lazarus; ti ímillum annað hevdi hann frammi í prædikuni, at tað vóru politiskir flokkar og blød, ið hildu fram høvudsmål: frælsi, javnuður og bróðurskap. Alt hetta ljóðaði væl, men teir stóðu maktarleysir yvirfyri hes- um, tí tað var einki uttan tóm orð. At royna at gera oll líka kundi ikki nytta nakað, tí um eitt ár vildi alt Ojavnt eins og nú. At prestarnir bert loyva sær slíkt í smábygdum, hvar teir meina, at orð teirra ikki koma sum verða fyri almenningina, er einki at ivast Í, og vert hevði verið al vitað. um tilik orð falla á fleiri prædikastólum. Um so er, mega vit eins og starvsbrødur aðra- staðni taka harðliga til orða ímóti, at tilik orð falla í kirkj- uni. Tí munur er á, hvat javn- maktað, t. d. í Danmørk, fyri næstakærleika, og hvat kirkjan hevur, og ti máttu nútíðar prestar tagt um javnaðarflokkin og stungið hond- aðarmenn hava ina í egnan barm. Javnaðarmaður. 4 Stutt síðani talaðu vit við eina konu, sum segði, at socinldemo- kratar, tað sovorið fólk, sum vildu gera øll líka, taka frá teimum, sum åltu nakað at var geva til hini, og tað kundi einki hjálpa. Sjálvsagt royndu vit at siga henni, at hon ikki hevði fatlað socialismuna rætt. Vil hava eisini stutt síðan hoyrt um, at ein prestur her í Før- oyum segði, al socialistar, tað var sovorið, sum ikki trúði upp á Gud og átti ikki at gingið leyst. Eingin heldur væl um okkum, at vit hava tíkið so- vorðna avgamla hugsan fyri annað enn úlsprotna av óvilsku, soleiðis kundi einki hugsandi fólk siga! Tað ljóðar tí undar- ligt fyri okkum at hoyra, at ein ungur, prestlærdur maður nú á dogum sigur sovorðið. — Vit vila oll, nú í hvussu er, at hetta, at býta javnt, er høpi- leyst al socia- lisman ongantíð hevur hugsað um nakað tílíkt. Tað er sjálv- sagt ómoguligt at javna, so at skinn, f hugsan og evnum lad er ikki tí, at teir her á landi hava tikið hitt íslendska orðið ,,javn- aður“. hevur Frælsi, hugsa um, og oll verða eins í sinn og Og tå socialdemokratiid sum silt merki: javnaður (Lighed) og bróðurskapur, so er tað neyvan við tí hugsan, at nú skal para- dísið praktiserast á foldum her. — Nei, verri enn Tann stund rennur aldrin upp her á fold, at hesi orð verða annuð sett so! petitreglu: 30 oøyr. á forsiduni, og 4. síðu. avsláttur í prísinum. Við størri lýsingum fæst Få enn ein vekur hugsan, eitt bí- læti av „the paradise lost“, sum idealistisk menniskju dreymi. Men netup helta >uop- nanelige« er tað, sum fær ley menniskju, sum ikki eru drukn- aði í berari at stríðast. Teir fyrstu socialistar vóru teir vistu, al hetta stóra mål var ein »ulopi«, var eill land, sum eingin skúta nakrantíð náddi at landi á, men netup helta dróg teir at einki dregur okkum al tað, er hogt uppi og okkara vit sigur okkum er ómoguligt at vinna. Men, sum hill skaldið Henrik Ibsen sigur: síggja Í »materialismu«, til idealistar; leggju al sær, lí sum sær ultan turra stóra vinge, hejser mit sejl, „Jeg spiler min suser som en ørn over livssjøens spejl; agter gaar mangernes skare. Overbord med fornuftens ballast kun! Kanhænde jeg sejler min skude paa grund; saa er det dog dejligt at farel« Ja víst sóu teir, at onganlid varð verðin so vorðin, at menn- iskjuni komu at liva í frælsi, ong- antíð vórðu oll at fáa eins rælt í samfelaginum, og ongantíð komu tey at standa sum brødur. — Men var frælsi, javnaður og bróðurskapur, tíkið fult út, ein »ålopi«, so vóru so nógv fjøtr- andu bond at loysa, so nógvur ójavni at slælta út og so stórir eldar av brodurhati at sløkkja, at almikið var at gera fyri teir og ættarlið gjøgnum mangar mannsaldrar. — Og teir fóru í holt við verkið Mikil mótsloða reistist, bæði frå tey komandi í erva og úr neðra. Øvrigheitin (yinnsett av Gudi«, sum hon sjålv meinti um seg) við lóg og politi, prestarnir flestir við Bíbluni í hond, í henni teir tá meintu at kunna lesa, at socialisman var »Antakrist«, tey vælhavandu (Bourgeoisi) hvers peningamakt fór at verða nakað ridlut og so „Pebelen“. Hella seinasta orðið merkir ikki tann hugsandi arbeiðandi parlin av fólkinum, men øll tey sum til allar tíðir hugsunnarleyst hava fingist til alt. Tað eru tey, sum altíð hava rópt „krossfest“, tå sannleikin skuldi takast av dogum. Men allari måtstødu til fet fyri felt; valdomi eftir valdomi á rík- isdegi fall frá afturhaldsflokku- num og gekk yvir til socialism- una, og í býarstýrunum gekkst lross vann socialisman fram, eins og á ríkisdegi. Politi og øv- righeit bleiv socialdemokratisk, prestarnir smílast at »vantikrist« í socialistliki og lata Selmu La- gerlof eiga hann, »Bourgeoisiet« kennir ikki longur pengamakt sína ridla, ti hon er ivaleyst íkki so ræðulig, eingin virðir hana - og »Pøbelen« er burtur, í hvussu er er hann fluttur upp eftir! Nú er cialdemokratisk yvirhovur. Kirkj- stórt okkara ríkisstjórn so- uminislari: prestur, skålaminist- arin: prestlærdur, statsminislarin: håttvirdur, »feteradur« av høgum sum lágum, finansministarin beint nú tíkin til høvudsbanka- Tirsdag hin 4. juli 1933. JAVNADUR stjóra ein tann hægsti maður í landinum. Er socialisman soleiðis vorðin ein makt, er tå nógv eftir al gera Enn er érættur, nógvur órælt- ur at bøta, enn er ójavni al slætta, enn kenna vit menniskju okkum ikki sum brødur, og tí er her nógv at bolta. Vita vit, at vit ongantíð koma á mál, má okk- ara arbeiði tó verða slílað so- leiðis, sum um at málið er nær við eitt lak afturat, soeru vit har! Soleidis má alt arbeiði vera, um vit skulu vinna fram og ikki falla í mólloysi. At ein prestur, ein ungur maðu! nú á okkara dogum talar ímóli tað kirkjuni, sýnist fyri okkum und socialismuni, og ennlá i arligt, og vit mugu geva >javnað- armanninum« úr Hesti viðhald. Víða hvar í Føroyum, leim smáu bygdunum, hava ley tey hava eisini Í hoyrt um socialismu; kent tað, at eisini tey »småu« i samfelaginum hava sítt virði, og prestarnir sum læra, at fyri Guði eru oll jøvn, hava oll eins rætt, teir skulu ikki finnastatleimum skriva um frælsu sum tala og og javnað — leir læra jú um » frælsu frå fjøtrandu bondum, verðsins og syndanna. Tí tað er ikki bara fyri tí komandi lívi og tess skuld vit liva her á jorð — á henni mugu vil ganga, um hon so gloðir! og lat okkum ti royna at lætta lívið her á henni, hver fyri øðrum. Og tud er program javnaðarmanna! Prestarnir læra faðir um Gud, at hann er okkara og vil børn hansara, og soleiðis eru vit oll brødur og systrar. Hvor læra kann so vera kærari fyri ein prest enn bróðurskapsins?! Kann lá ein prestur gera annað læru til annað enn at hesa sina? Kann gera hann gera enn al ”» gera seg til talsmann fyri henni og taka hana vid í bøn síni: >Verði vilji tin her á jørd, sum hann ræður í himli« og »komi ríki títt her til jarðar, til okkum“. Og Guds vilji verður, og Guds ríki kemur, tá frælsi, líkheit og bróðurskapur ræður á foldum. Fiskeriet. Amtet har modtaget saaly- dende Telegram: »Fylla« har 29. Juni opser- veret følgende Skibe: »Milly« 7000, »Mercur« 1500, »Vigiland« 1400, >H. M. Stanly« 1000. Alt vel. Desuden opserveret »Albert Victor« og »Øgur«, 30. Juni: »Only Sisters paa 14 Dage. Alt vel. 1000 Fiskeri med Smurrevod. Fra Amtet har vi følgende Telegram, sendt af Dan- modtaget marks Repræsentant paa Island: Paa Strækningen Hjørleifs- høfdi Letrarbjarg Fiskeri med Srorrevod tilladt fra 15. Juni til 30. November. Breidafjord og Faxabugt dog kun fra Skibe re- gistrerede tilgrænsende Jurisdik- Dannebrog. tioner. ØROYA- SOCIAL. DEMO KRAT BRODURSKAPUR | Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið Porto. Blaðið | r verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum 1 art. | og skrivstovuni. Telf. 14 | Úr Havnar býráði. Seinasta mikudag var fundur Til umrødu vóru flest oll Har vóru umsóknir um leigutraðir, í býráðinum. nógv smámál, sum vórðu endaði uttan kjak. solu av jarðastykki, torvskurð í Havnardali, um ognarræltin til mundering brandmannana, um sýni og virdismeling av sand- inum í Vågsbotni o. s. fr. Framsett var uppskot um al fáa ein havna»betjent« afturat, við tað at arbeiðið var ov nógv til ein, og framsett var, at hann skuldi bráðfangis setast lil nýggj- ár við løn 225 kr. út Hetta gav n mángøin Brechmann kans til at tala um, at Havnin hevdi stórt brúk fyri einum havnalosi, sum kundi leggja oll skip, sum leggjast skuldu, tí tað var ikki á nakran hált rætt, al skipini blivu logd av einum nú og ødrum lá. Hetta elvdi nógv kjak, kom ikki til nakran men enda. Sjálvsagl er nógv í hesum Umsókn frá skipafelaginum »Føroyar« og hinum við lí um len fyri, at teir hava, og hava haft, nógv arbeiði av al krevja verugjaldið fyri allar tær vørur, sum koma uttanifrå, elvdi so nógv kjak, at ein mátti undi framsett Nevndin hevði nt lala 2 ast. uppskot um procent fyri hetta arbeiði, men tað hildu ymsir limir vera hopil ini kundu væl gera einki. Tó at åvist varð, at um hetta varð avnoktað, vildi tað volda bæði tíðsspell fyri fólk, sum vørurnar állu, og stóran kostnað fyri kommununa, varð (að íkki meiri enn lika so, al viðlikið varð at lata hest pet. fyri ómakin! Í máttu tó vilað, at mangan verða fólk send út al krevja hetta gjaldið og bara tað, og nakað sk il fyri nakað her í verðini. Ein sak var, sum fyri okkum syntist nt vera eill sera gott dømi uppá, hvussu fólk hugsa, tá tey standa yvir fyri lí »offent- hava nakað at bjóða tí liga« og beint tvørt ímóti teirra hugsan, tá tey skulu hava nakað frá hesum sama »offentliga«: selu keyp. Fað er ein frú her í Havn, sum bjóðar nakuð av ogn sími út til bý okkara fyri 25 kr. fyri hvonn m Ikki fyri tað, býar stýrið læt einaferð henda prís t fyri eilt petti til veg! 25 krónur fyri ein kvadrat-metur, eill stykki sum er hálvaaðru alin í fyrkant, lað er ein peningur, sum vit oll Boðið varð ikki »accepternd«, men partarnir nevna: herviligur. kundu jú talast við um málið. Restin varð fyri stongdum durum. | | | | | | | | | Í Í Dyrt og „flott“. Í okkara umtalu av býráðs fundi nevndu vit dýra jørd, ti 25 krónur fyri ein jardateig, sum m (1' sigast ófort. Nú frætta vit, at fåtin er Í alin) í fýrkant, má á statsins vegna krevur 25 kr. frá Havnar kommunu fyri sandurin niðri í stórur! Al lað er hvønn m?, ið Vágsbotni er tílíkt Havnar byråd sigst at vera sera „flott“ hvort. Frá égviliga álítandi staði hava vil hvussu rúmligir teir eru ogikki við at lata nar hugsa sæl svårt! vid hoyrt fleiri teir krympa seg ulvyvvir, tåsund krónur kundu verið slopnir lættari — men sum maðurin segði: »Skidt med, hvad det koster, bare Pige- t barnet morer sig Vit hava eisini úr sama staði hoyrtum, hvussu við hesi hava til gekk avgerð! Er frá- søønin, Vil fingið, sonn, so „Een ein Ogvast og siga: ma Gang, men aldrig mer. . .« „feroya Social-Demokratur" blad, annað tað er eitt socialdemokratisk og lað hevur millum at gera: at siga frå lí, sum vid: urferst socialdemokratum í oðr- um londum og geva leiðheining, tá skeivt verður frásagt um teirra viðurskifti Tå vit skrivuðu ley leiðbein- andi ordini til tann „Spartacist“, sum bladskrivari er í „Ferova- líka við Stampfer „Vorwárts“ tíðindi“, hø vit ikki hondina tað, Í hovuðsblaðstjóri Sozial- hevði skrivað í „Prager demokrat“. Hvat »Spartacist« hevur lisið í »Dimmalæltingø«, vila vil ikki, men her biðja vit 11 1 oll lesa Friedrich Stampfers egnu orð og so døma: Er hetta ein elendaligur ræðuskítur („fejg“)? Eru vit fer fyri, vit sum sita okkara fostu borg, frá ollum hesum ru vil fol fyri, spyrja —- fordømilsisdømin yvir teir týsku socialdemokrat- arnar? Sandheden om det tyske Socialdemokrati. Fra sin Landflygtighed i Prag giver „Vorwárts“ Chefredaktør Fr. Stampfer en gribende Skildring af det tyske Partis Raadslagning før Hitlermødet. Í Prager Friedrich Stampfer føl- Artikel, der fremtræder Eftertryk tilladt og ønsket, og som overalt i Eu- »Sozialdemokrat« skriver gende med Ordene: ropa vil virke som el menneske- Y ligt Dokument af dyb Alvor. Onsdag 17. Maj Rigsdagsbygningen, Fyskland, efter at det havde vist sig, al det var umuligt at hindre eller ændre den socialdemokra- tiske Rigsdagsgruppes Beslutning om al deltage i Mødet í Kroll- forlod jeg Berlin og | Operaen. Jeg kæmpede liden- sælen 4