týsdagur 22. august 1933síða 1

JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR oyr. á 3. og 4. Lysingaprisur fyri petitreglu: 30 ho: síðu. avsláttur í prísinum. oyr. á forsíðuni, | Við størri lýsingum fæst | Tirsdag hin 22. august 1933. Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstoðum Felf. og SKriVSIOVuUnNI Blaðið Porto. | 7. årg. 143 Socialisma? Al sila uppi í løgtingi okkara er ikki ti alt tað nógva tos har er, upp eftir veggjum og niður eftir stolp- beinan vegin stuttligt, unum, kundi verið spart. Og hevur so ein av tingmonnunum nakað at siga, sum er lýdninga- lað — 16 tad við nøkrum ballað í eina sovorånn mongd av orð- mikið, er kundi verið sagt fhum orðum — soleiðis inn um, at kjarnin til endan neyvan er at finna. Og so er tað ov mikið torført at hoyra leir — summar í hvussu er — lí teir standa har og smálutla, niður í borðið ella út í skeggið. - Tó at tað neyvan loysir seg at fara har niðan, og sita har fleiri tímar, kann tað henda, at verl okkurt orð fellur, sum er at leggja sær í minni og nýta sum kjarna í eini blaðgrein. Nú ein morgum var málið: Broyting av skattalógini fyri, og talað var bæði nógv og leingi tó neyvan nakað athugavert. — So kemur harra Milens upp, og millum annað sigur hann, at tað vildi verið góð socia lisma, um man t. d. her í Havn gjørdi so- leiðis, at allar inntøkur fóru í ein felags kassa, vórðu býttar javnt út aftur til oll. So varð javnað ål, og so varð lætt og so skaltin, Her í Havn hátt 3000 krónur. at líkna vildi á tann hvort húshald fingið 0. u. Vit ívast ikki í, at Mitens her talaði tað, hann segði, tí hetta er ikki ullan reidiliga at meina socialisma, og tað veit Milens ógviliga væl. Eini hús við nógv- um fólki og eini við nokrum fáum krevja ikki eins stórar inntøkur, og ein sovorðin radi- kal. ljavning vildi óivað fingið mótløkuna!! Eingin vildi verið glaður við hana, hon varð ikki møgulig al fingið í lag. — Vit hava heri blaðinum roynt at taka henda spurningin upp til viðgerar, og tað nýtist okkum ti ikki at síga meiri um hann nú uppaftur. — — — Víst var tað gott, soleiðis statt, at hvor húsmaður heyði 3000 250 um mánaðin, um t. d. her í Havn var eina inntøku uppá kr. um árið, tað hevdi komið mongum væl við! Mongum sum nú mugu smyrju seg við at hava ein góð- an mun minni. Men hvussu so við leimum, sum frá at vera »oppe í Toppen« mugu fara »ned í Lasten«? Mundu ley um henda >socia- varð lívið? dámað verið glað, lismaxc ford úl í Mundi teimum farið al tað ,Sømandsliv ombord", sum tey tå noyddust at liva, — Nei, lat okkum ikki spæla við orð- inum socialisma! hetta orðið tað, vit ivast ikki í, sum áður | sagt, at Mitens falar hetta og ikki hevur ætlað at háða nakran. Havnin hevur í ár u. 200.000 kr., og tað So stór ein skall, sum er o. er 8% av 21, millión. er skattainnløkan her í býi okk- ara, og lað gevur, tú vit mela 800 hús at vera her, eilt lílið sindur yvir 3000 kr. til hvørt húshald. Landið »Utopia«, sum Tho- hevur mas Moore så i dreimi, mangur ein »Kolumbus« roynl at finna og leggja at landi á, men tað hevur allar tíðir verið ein sjonhvørving, og neyvan man hetta uppskotið vera annað. Men vit treingja til socialismu her í Havn, treingja til, at orð- frælsi, javnaður og bróður- ini kærleiki verða fil meir enn tómar såpublødrur. Her, eins og aðra- staðni má verða virkað fyri at sela sovorðið arbeiði í gongd, at eingin fær høvi at siga, at hann liva, lí hann einki Lívið liviligt fyri okkum oll, og ikki kann fær al gera. má gerast hjá okkum her í Foroyum mugu tey verða sannleiki, orðini kunna um ley kunnu verða tað nakra- staðni: „Og da har í Rigdom, vi drevet det vidt, naar faa har for meget og færre for lidt“. Orðið „frælsi“, í donskum Frihed, verður mangan nylt uttan at ein hugsar um, hvat hetta orðið hevur at tyda, og neyvan finst nakað, í hesi verð ið ikki verður misfalað og mis- » brúkt, soleiðis eisini hella orðið. Foroya fiskimonnum til Írama. Fjøldin av Foroya fólki livir, ollum fiski- sum kunnugt, av skapi. Hesin vinnuvegur eigur li at vera so væl útnvtlur, at nærum alt annað má fara av vegnum ella steðga, fyri at øll mál, hesum viðvíkjandi, kunnu fáa sín mest mest møguliga frama. Um ein hyggur at, hvussu langt okkara fiskimenn eru komnir javn- viðvíkjandi peningaligari stødu við fiskimenn í oðrum londum, so verður munurin vist Tað hugsast, at aðrir fiskimenn hava ikki so lítil. kann neyvan tað strevnari í vínnuni ella virka fiskin betri enn okkara fiskimenn, Man tuð ikki vera okkurt annað, henda mun. ið er atvoldin til Ein og hver kann síggja, at her lorvar at fáa nakað munagolt gjørt, so atokkara fiskarar kunnu fáa javnstórt útbýti áðrir og Nskarar, tó at mongd teirra er ein mun slørri, men tað verður óivað eisini ásannuð, at okkara fiskur harímóti er betri hand- lýður ov nógv til tess, Ikki fyri | farin, Og tað skuldi gjørt sítt til eill úrslil. Tað kann ló ikki burturskerast, at betri nakað er gjørt fyri okkara fiskarar og tað hetta fekk nakað av skafti, men ovlitid er, var ikki væl annað, um okkara stórsta felug, F. F. tí er langt enn á mál. Men tað, ið er gjørt, er væl. Harfyri eiga hava útint lað, ið lørvar, vil gevast, fyrrenn vil Fyri at taka fiskarans rættindi frá tí fyrra endanum, lá fiskurin verður drigin og heimfordur, so veit fiskimadurin, al hann kann gera við síni 35%, av fonginum hval hann vil, men fá eru dømini uppá, al fiskarin her nytur sín rætt til til eitt virki og haraftanå Fiski- fullnar: tað, atlata fiskin mannafelagið so selja fiskin fyri mannskapið, meðan teir strevast framvegis at fáa meira Tað men eg havi persónliga verið til fisk. kann verða ótrúligt, verið eitt síeðar, at skip hevur heima millum túrirnar, at mannskap uppá 20 manns hava gingið hvor um annan aftaná at teir hava byrjað at landa sín egna fisk og spurt, hvat teir sjálvir hava fingið til prís. Tað loysir seg ikki at skava últ- 2 yvir sannleikan, tí soleiðis man standurin vera nógva staðni her okkum. Tað sigst fyri so lað, (i vílt einki um atvoldin kann vera so manga slaðni, men eitt er vist, at nakað virksamt tørvar at vera gjørt hidani frå landinum, lá teir koma heim, tað ella um heystið. túrir ikki ænlin nú er millum Ein kann uttan víðari siga, at tað er fisk- arans egna skyld, tí teir hava sanniliga ovmikið við at fáa fiskin Tað minsta fyri hann, ið til vegar. skuldi verið tað heima er at arbeiða fyri, at fiskurin kemur í ræltar hendur, so at fiskaranum ikki nýtist at angra tað, at hann ansin, tá fekk býti, enn hann kundi haft fingið. ikki var nóg hann seldi fiskin og lí minni út- Hvor einstaklingur í flestu lond ið vil hjálpir til al um, sínum landi væl, fremja landsins hovuðsvinnuveg. Vit kunnu sjálvir síggja, al tað, ið tervar at gerast her, er, at fiskararnir hava sílt egna keypslufelag, somuleiðis sum leir sítt Hetta felag skuldi eisini nú hava egna Fiski mannafelag. so uppkeypt mannskapspartlin, og verið ført fyri at givið sama pris sum reiðararnir. Felagið skuldi haft sína serligu skrivstovu, ið skipaði fyri, hvar tann í saltfiki keypti fiskurin bleiv landaður. Fiskurin var so á sama plássi æntin sól- ella »kunstvirkadur«. Felagið syrgdi so fyri, at fiskurin fekk sín mest moguliga pris í klippfiski. Mannskapið hevði sjálvandi sína vanligu vissu fyri pen- | inginum av fiskinum eftir tí prisi, ið var givin fyri saltfiskin. Um- hetta, framt hevdi mannskapid vónir um nakrar krónur aftrat, um eydnan vildi fylgt teimum Í søluni av fiskinum í klippfiski. Hetta duga óivað tey flestu, at síggja, og skilja at soleiðis ålli lað at verið. Tað, ið vit halda torført við at fáa eitt tílíkt felag á gongd, er tann neyðlurvuligi peningur, ið er fyrsta grundu lagið fyri einum virksamum felagi. Men man lað vera meira ógjórlist hjá einum tilikum ! | felngi at fingið sallfiskalán, enn hjáeinumhvorjum oðrum reiðara Har man eisini fiskurin vera vissan fyri at fáa lánið. Fyri at vísa á eina aðra leið, uttan al fata tað sum nøkur byrða hjá fiskaranum, so var ein hæd- kan av limagjaldi Førova fiski mannafelags ikki nøkur skilaleys nugsan. Serliga tá tað var í fiska- »interessu«. Ein ranna esnu teðkan av limagjaldinum til 10 krónur um árið vildi givið um 2.000 krónur meira um árið enn higartil. Ilesin peningur jevdi verið ein munagóður stuðul slíkum í byrjanini av einum felagi. Fiskimadurin hevur sín frá- býlisrætl, og hví skal hann ikki nyla henda rætt, tá tað er til frama fyri fjøldina av Føroya fólki. Royndir hava prógvað, at ávísli søluhåttur loysir seg í vána ligum fiskiprísi, betri vildi lað borgað seg, um hesin háttur var í virksemi nú. Hetta nýtist ikki at vísa greiðligari á, at eitt slíkt felag kann koma at vera ein umfalandi og sterk sam gonga enn, al vil sjålvi eru kunnig við, hvussu nógvir mann skapspartar av fiski ið foroyin var kunnu eiga og teirra fråbyi 5 isrætt. Hesin vegur er li so tydn ingarmikil fyri oll, ið liva a fiskiskapi í Førovum, at hvor eigur al sill hetta einstaklingur gera besta fyri at fremja mál Esbern Zachariassen. Henda óhappi komin at liggja ov leingi Blstj. grein er dv einum inni. „Skilnaður“ — „baksláttur“. blaði stóð ein heldur lítil grein, neynd „Skilnaður“. av teirri orsøk, at Í hesum fyri 1. august Hon var skrivað »Dimmalætt ing« hevdi bod at bera um, al nú var brestur komin í innan- fyri javnaðarflokkin, og hvar vit komu, so fingu vit oyruni túlað full av hesum: »lHvussu er nú vorðið, er nú slitnað sundur, skal blaðið nú halda upp? Tey siga, at nú skal koma eitt nýtt blað, skal tað eitt »socialin?« Alt hetta hvussu er, verða álop á ljóðaði, og i»Føroyatidindi« og Í sÓust tu »Tingakrossur« tekin uppá, at nakað var í verki men hvat, ja tað kundu vit ikki siga, vit vistu einki, og vit vón aðu, atallir hesir spámenn komu at sita við ongum. Soertad, alí>Tingakross- ur< fyri 9. í hesum stendur ein grein, nevnd >Bakslátturd róið baksláttur er ógviliga ljótt tað merkir sniglopid aftanifrå á hann, ið ikki varnast nakað. Tá vit høvdu lisið greinina, ivaðust vit ikki í at síggja navnið á hon um undir, ið skrivað hevði — men hon var blaðstjóragrein! Hvussu er ella ikki, eitt er av- gjørt: Bladstjøri»Tingakross«al hevur ikki skrivað hesa grein nei, her „prísar gerðin meistara Væl „hendurnar sín !“ eru sum maðurin segði Esaus, men røddin er Jákups“. Í grein okkara stóð, at skjótt maðurin var hetta blað, og kom fram, hvor ið skuldi fora banahogg móli okkara tað var tann maður, sum hevði verið blaðstjóri „Feroya Socialdemo- krats“ frá tí degi blaðið byrjaði og fyri hvors skuld blaðið nakr- > antíð varð stornað. ikki sagt, atblaðið ikki Her el hevði kunnað verðið stovnað, um hann ongantíð heyrði verið til. Nei, men hann var hildin at vera besti maður til tað starvið, og í hvorjum munni gekk, frá fí > fyrsta, at blaðið varð tikið í orð tak, at hann skuldi verða tess stjóri. Eisini er tað natúrligt, at hann, ið skuldi verða oddamaðunr flokksins, fekk eitt annað slary enn at vera daglontur arbeiðis maður. Ein sovorðin maður hevur ikki líð og stund til eitt so stórt starv sum lað at vera slóð brótari fyri eini rørslu sum hilt nýggja partíið, hitt føroyska So- cialdemokratiið, er. Hetta var einki briksl frá okk ara síðu, einki álop, eingin bak- sláttur. ikki blað (á vit skrivaðu, at vil Vila, ella er ætlað at um tíðarril hetta nvggja frá hansara síðu bana- tað SsÍðuU verða nakað hogg og heldur ikki síga, al er ætlað, so er frá okkara heldur ikki her nakar baksláttur. Men, skrivaðu vit, er tað ætl- anin hjá honum at fora bana- høgg móti hesum blaði, hvors stjóri hann hevur verið, má fáast greiði á ollum hesum blaði viðvíkjandi frá fyrsta degi. Tí, »hevur javnaðurflokkurin her í Føroyum og niðri í Dan- mork skikkað sær soleiðis móti ti manni, sum blaðstjóri var frá ra