týsdagur 26. september 1933síða 1

OCIAL DEMOKRAT FRÆLSI -FØROYA- JAVNADUR BRODURSKAPUR | Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á síðu. avsláttur í prísinum. Nr 39 20 ovr. á 3. og 4. . . | . forsiduni, | Við størri lýsingum fæst | Tirsdag hin 26. september 1933. | Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið og SKMVSLOVUMNI. verður bilagt á posthåsinum, brævsavnarstødum Telf. 143. Porto. Blaðið 7. årg. „omiril“ og løgtingid. Nú eg eri heimafturkomin úr Íslandi, har eg í summar havi verið og róð út, kann eg ikki annað enn skriva nøkur orð í hesum blaði at siga lands- monnum mínum frá, hvussu vit Førovingar, sum vóru uppi í Íslandi, eru tugnadir av løglingi okkara. Vit vóru o. u. 60 manns har uppi, og tå heystið kom, máltiu vit royna at fáa okkum eitt far, so vit kundu sleppa heim, tå åtr6durin var endaður. — Og hvat skuldi verið meiri enn al hóskandi hjá okkum venda okkum til okkara egnu landsmenn og biðja teir royna at fáa >Smirile yvir til Íslands eftir okkum. — Og so varð telegram sent a Bakkafjorði til »Smiril« al Føroya løgling um at fáa koma eftir heim. Men svarið, sum vil fingu okkum og fora okkum frá Foroya løglingi var meiri avvisandi enn vit kundu hugsa okkum, og tað ljóðar soleiðis: » »Lagerfoss afsejler fra Sejdes- den 7. vend fjord September, eder derhen.« — Eg fati ikki, at formaðurin í Foroya løgtingi skuldi fáa seg til at sovorðið seta navn sitt undir eill svar til landsmenn sínar uppi í Íslandi. Fyri mær sá tað út, sum formaður lo (Fm g tingsins hugsaði, at vit Foroy- sum vóru har ingar, uppi í summar, ikki vitstu av „Lager- fossi“, men væl gjørdu vil tað, Nei, vil vildu, at peningurin skuldi koma vit vóru jú ikki born. okkara egna skipi til góðar og ikki íslandsskipum. Tó sær ikki út til, at til, ið sila á løgtingi, leggja í at fáa »Smirili« meiri 4 pening til góðar, hann stendur seg ivaleyst væl uttan at fáa tilikan pening, og tað gleðir bert allar okkum Føroyingar, at so er. — Men nú loyvi eg mær at seta ein spurning fram fyri logtingið: 1) Er fyrilagt løgtinginum, og um so lelegrammið frá Íslandi er, hvor hevur stemmað fyri at senda >Smirile eftir Foroying- unum, og hvor hevur stemmað 2) Hevur formaðurin av noktað ber all ímóti? sínum egnu einlingum at senda skipið, ella tingið ábyrgdina“ Eg vil biðja um at fáa greiðu á hesum, og eg biði tykkum, sum eru mínir partamenn á lingi: Dam og Viðstein, um al fúa mær hesa sak lagda klára fyri dagin og geva mær frágreiðing her í blaðnum. Hevdi »Lagarfoss« ikki verið so vit sluppu heim við honum, vóru vit í Íslandi enn, men tað var einki lap fyri skipið at flyta okkum, tí teir fingu 0. u. 3000 krónur fyri tårin og settu okk um allar av í Fuglafirði. Tað var ikki so stuttligt fyri okkum, sum hovdu so langan veg heim, at verða settir av á Fuglafirði, lí vil hovdu bátar við, og at sigla ella rógva har norðanífrá til Miðvágs í opnum báti herur sín vansa! Ikki er sagt, at loglingsformaðurin hevði verið so glaður, um hann var í okk- ara stad — ella teir sum svitu okkum! Nú vil eg í fullum álvara venda mær til tykkara logtingsmenn og vilja tit, at siga, al Føroyingar framvegis skulu dríva útróður uppi í Íslandi, so mugu tit gera nakað fyri tykkara landsmenn og hjálþa teimum, vid at:úlvega teim far, fil Islands um summarið og heim um heystið. Eg vóni at (8) *5 tit fáa tað í lag til komandi vår lagt og at tað verður lagt til rættis áður tingsetan endar í heyst. Miðvágur, hin 13. septbr. 1933. Sigmund Frederiksen. VARÐIN, hitt foroyska ftíðarrilið, hevur nú sent 3—4 hefti av 13. bindi. Hetta hefti er sera forviln- isligt á so mangan hált. A. Degn hevur eina frágreið- ing um jarðagóðsið í Foroyum. hava Fyri oll (ey, hug til sum at vita um farnar líðir og hvussu hevur tilgingist við okkara jorð, hevur arbeiði“ A. Degns stóran tydning. Hansara soguliga frå- greiding, hvussu Kritian kongur in tridji kom sær til ræðið í Danmørk við sínum lýska her- rændi alla kirkjujorð í iði, og rikinum fyri at fáa lønt danska iesum tyska harkalidi, er ófora Stuttligt er hevur væl skrivað. fyri jann, sum hug tl al síggja oll 55 granska ættarlid, al hesi gomlu nøvn og um møgu- ligt finna sina ælt aftur, har Ð Degn greiður frá, hvor jorð- ina í Føroyum hevur keypt. Vónandi er, at A. og megi til at gera sítt stóra før- Degn fær líð oyska granskaraverk liðugt. Heðin Brú lítlum broti úr síni nýggju skald gevur i. einum søgu eitt bilæti av lívinum inn anborðs á einum fiskiskipi. Í lastini, á dekkinum, í lugarinum og í kahúttini livir henda mann- ingin sílt egna merkiliga lív, og Heðin Brú hevur livað við, hann hevur tíkið tað alt samalt upp í sína sál, og nú gevur hann okk- um lað aftur so livandi, at vil ikki vila betur enn at vil eru har. Vit síggja skiparin í lastini, tå hann rívur um; við sínum klótulu ormum og fingrum sum klóluangar grevur hann fiskin upp úr sallinum, og hverja ferð hann fær givið kokkinum fisk- arnar tvørtur um herðarnar, tá hann blakar honum leir, sker hann í ein skellulåtur, og endin verður, at kokkurin rímir og fær ein annan í silt stað. — Og vil uppliva ein sunnudags fyri- middag og døguratid í lúgarinum, tå kokkurin ger bollarnar, og allir royna al fiska fyri kokkinum og fáa sær nakrar bollar framíhjá, áður døgurdin kemur reiðiliga Okkum ÞSkúvit, ið fyri. tykir synd í neyðar einki orkar, ikki fær hann malatugg- una niður heldur! Tó mugu kvaraknapparnir upp, og lættast við einum lítlum loti! >Tig, ikki orki eg«, sigur Skúvur, val fara aftur at hoyra lestur, eg eri úss- aligari enn so<; men lá fleir koma fram aflur, situr hin gamlt við grýluni millum knøini — og hevur skavað hana turra. sínum Lívið við gaman og álvara, skemti og, kann henda, lúnski gongur sína gongd, og har innanborða venist okkara foroyska ungfólk upp til manns. Gudarnir skulu vita, at venj- ingin mangan er so sum so, men toluliga óspilt gongur hetta fólkið igjøgnum lívið, synd er at siga annað, lá vit bera tað saman við annað sjófólk. Heðin sum Í Fær nú Brú skapað heild verður so heilsloypt, sum feit eitt verk, síni einslaku partarnir eru hvor fyri seg, fáa foroyskar bókmentir eill stórverk í samanburð við lad, vit fyrr hava áll, í hyussu er. J. Kallsoy skriva um gomul foroysk sålmaløg og J. Waagsteins nøkur orð arbeiði við al P, Alberg skrivar minnisorð um M. A savna ley, og nøkur Winther og Havnar ungmanna- Rich. drúgva umrødu av Chr. eina Matras felag. Long hevur og yrkingasavni hansara „Heimur og heima“. Chr. Matras nevnir bókmentir, 1932, og M. A. Ja- „Halgiljóð“, Djur- huus. Er tað ikki nakað seint, komnar út í cobsen = umroður yrkingasavn av H. A. > nú í 1923, at seta seg at yrkja bibliusøguligar yrkingar, um tað ikki er soleiðis, at ein óvinnilig religiøs trongd tvingar ein til tess, og einar 80 stórar og sjåld- samar yrkjaragávur eru til stedar, so tær vaksa upp um og skugga yvir bæði Grundtvig og Petter Dass? H. M. fær eina Debes' vakra bindingarbók umrødu av Maria Skylv Hansen, nógv betri og meiri hóskandi enn vil vóru mentir at: geva henni. Hin svenska frúgvin Aina Cederblom, ið kom til Føroyar í einum líllum opnum báli, fór hiðani til Grønlands, og í donskum Ð ávísum stóðu ræðulig tíðindi um eina svenska kvinnu, sum | var á ólógligari fisking í Grøn- landi. Eisini segðist hon at „filma“ har uppi! Men hvussu var hon vunnin haðar upp? Jú skiparin á »Stella Maria« var maðurin, ið hevdi la stóru synd | á síni samvitsku at hava tikið | hana við, og hann væntaðist al | verða idømdur svára bót. | Hugsið okkum: at taka hana | Við, um teir funnu hana. rek | andi í opna báti sínum! Nei, | læt hana flóta og fara til botns ella hvar traman henni lystir, skulu leir verða sekir í, at hon kanska kemur á land í Gron- landi?! Ur Gronlandi var ætlan henn | ara al fara til Amerika, men | illa gekkst. Hon kom í fsin, og | har lá hon í tjúgu dagar, og farin, lá hon var ógvuliga illa Vestmanna-skonnartin >Mageci- fann hana og lók Hon í hondum og enna« umborð. leið illa av frosti folum, men so við og við kom hon seg aftur, Førovar val Hvat og lá leir komu til hon »all ællar, nú right. hon hon er komin higar, vila vil einki um enn Eitt og annað. Lindberg og frú eru flogin úr Helsingfors il Leningrad. Lítið vita teir lond, niðri í Danmark um tes sum leit sær nordanfyri ogna Skagen. slóð Í einum donskum blaði | | | | | | | nú ein dagin, at tveir Grønlend- | ingar eru druknaðir uppi í Gron- | landi. Teir vóru við skipinum | »Standard«, ið hoyrir til í Vági. | Annar var, sum vit vila, av Strondum og annar úr Mykju nesi. skriva teir Væl Og so lala teir og um foroysk viðurskifti! hevur sambandið knytt andiligt samband millum okkum og teir! | Mærkelig Kvinde ded. Den bekendte kvindelige Teo- sof Annie Besant er fornylig død Alder af 86 Aar. Faler og Forfatterinde var hun i en Som isin Tid meget kendt og beundret. En stor Del af Virken forefaldt i Indien, hvis Buddaisme hedes faldt godt sammen med hendes teosofiske Lære, — i | | hana | | Í Danmark har faaet sin første Ædruelighedskonsulent, Magister Jens Rosenkjær. Der har været stor Diskussion i Bladene om denne Udnævnelse og bl. a. har Harald Bergstedt i meget stærke Ord udtalt sig ned- sællende om Indenrigsministeren, der har denne Synd paa sin Samvitlighed. Sagen er jo den, at Magister Rosenkjær ikke er organiseret Afholdsmand og derfor fra visse Lejre betragtes som umulig til denne Stilling, som man ønsker besat med en Afholdsmand, vel helst af den mest agressive Art. Talen drejede sig jo stærkt om Larsen Ledet, der sikkert ogsaa er meget skuffet over Resultatet, men Ministeren ved sikkert, hvad han vil, og Udnævnelsen er uden omhvgøgelige efter g Tvivl sket Overvejelser, At ikke holdsfolk slutter sig til Bergstedt alle organiserede Af og Larsen-Ledet, kan man se af Blade, hvor der Nolitser í danske ogsaa socialdemokratiske, gengives Udtalelser fra betydelige Mænd indenfor Afholdsorgani salionerne. Magister Jens Rosenkjær, der ogsaa er kendt af mange Færin ger, der har været paa Askov og Roskilde Højskoler, hvor han var Lærer og Medforstan der, er af alle, der har været i Berøring med ham, elsket og beundret. Han er Søn af den Lærer og Forsker H. (»Manden mærkeligste bekendte N. Rosenkjær Spaden«), en af de med Mænd, Danmark har fostret. — I de sidste Aar har Rosenkjær knyttet til været Borup Høj skole i København som Fort stander, og des foruden har han nu som før en stor Mængde of- fentlige Iverv, De mere ellet mindre perfide Angreb paa ham. denne Udnævnelse angaaende føles sikkert af alle dem, del kender ham, som ret malpla- cerede. Et Par Notitser Ædruelighedskonsulentens første Møde. Københavns Afholdsførening indbudt til et Møde i Borups Højskole, hvor den nv- havde udnævnte = Edruelighedskonsu lent, Forstander Jens Rosenkjær, tale om skulde Ædrueligheds politik. Mødet var planlagt før Udnævnelsen, og da denne har fremkaldt Kritik, man ventet en livlig Diskussion, nogen havde Magisteren kom egentlig ikke ind paa aktuelle Spørgsmaal i Han nøjedes med Meddelelsen træt af at sit Foredrag. at dementere om, at han allerede var være Ædruelighedskonsulent. løvrigt udtalte han sig om sine Synspunkter paa Ædruelig-