týsdagur 10. oktober 1933síða 1

OROYA: SOCIALDEMOKRAT FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 'r. á forsíðuni, . Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið Porto. Bladid r j Nr 41 20 pi Ur og 4» síðu. Við SKO sing fæst Tirsdag hin 10. oktobir 1933 | keen: es bilagt å posthúsinum, brævsavnarstødum 7. ar , , avslåttur i prísinum. , | og skrivstovuni. Telf. 143 . Tað hevur verið eilt eyðkenni fyri Foroyingar: teirra lindi og hugur til at eyknevna og gálva. Tó atlað er frægari nú enn fyrr, frá at skíra fólk við eykanavni. er tad langt burturdeytt Nú í tíðini er tað eitt tekin uppá barnsligheit ella ógvuliga pinku- lítla hettu, fólk, ið onnur vera ikki mett hogt! mentan al gera og skíra AL born Í síni óvilsku gera lað, ella ikki standa hægri enn barnið full fólk lað, vita ikki betur. vaksin sum mentunarliga rokna vit ikki við kann fyrigevasl, Men at til dømis i gera tey menn Í almennum slarvi — tingsali ella í ávísum gera lað er ósambærligt. — Fad hevur verið siður her á á aðrastaðni í verð- > landi, eins o ini, at nevna fólk eftir bústaði teirra — húsi, bygd ella landi og alment er eisini at taka navn eflir støðum (umframt fantasinøvn), og í hesum hevur onganlíð verið og er eingin van- virðing. Nøvn kunnu nevnast í hopatali bæði her í Havn og aðra- slaðni, tað nýlist neyvan al reksa tey upp. Tá harímóti henda navnagev- ing í sær hevur ein brodd, sum skal stinga, so hava vil tað ljóta har, tann ljóta hugsunin. Staðið eitl einaferð peikuði á nakað ljótt, helt ella vit hava navnið á einum sera fálækum húsum, oll tey, ið hildu seg vera nakað sóu niður á. hevur kanska navn, sum ella nakað ein vera ljótt sum Í síni líð plagdi at ljóða í tingsali okkara: Rasmus á Fræls- Frælsinum !“ inum, Rasmus á Tað skuldi ivaleyst vera ein skomm at búgva úti á >Fræls- inum“, omanfyri húsini í Horni!! At búgva í ella vera úr hús- eingin Mort- anstovu, Slóruslovu, á Reyni, í fr. ind nakuð »mislitt« at nýta td. hettu unum í Kek td. er skomm, líka lítið sum í Geil 0. s. men verður húsanavnið, tá ætlanin er at háða ein mann — enn meiri tá mað- urin annars ongantíð verður nevndur við hesum húsanavni. A Tvoroyri vóru einaferð eini valahús við nógvari jorð, og stór vóru ley. Har tey húsini stóðu var í sínari líð eitt typpi fyri seyð, og húsini fingu navnið á Typp- inum. Av ymisligum atvoldum kom ólag i, og hesi stáshús komu Nú burtur, og alt er slættað javnt undir vanvirðing. eru tey við jørð. — Tætt omanfyri staðið, er kirkjan leið sýslumaðurin Kristian Djurhuus har hesi hús stóðu, bygd, og um somu býr — Kristian í Olavstovu sum eisini er loglingsmaður. Hvussu hann er sum løglings- maður og í politikki, kemur ikki hesum við, her er bara eilt at siga: Tá hann í blødum ella blaði verður nevndur „Krist- jan á Typpinum“, er tað ikki fyri at nevna mannin, so eingin mistekur seg, men tað er eill eyknevni, sum er ætlað at nið- urseta hann, háða hann. Lat okkum Førovingar eina- ferð koma so langt, at vit rudda alla hesa eyknevningina út úr lí dagliga lívinum millum manna, ein forntfdarleivd sum hon er, og lat okkum enn meiri gera alt fyri at:verða so frætt kulli veraði menniskju, al vit steingja fyri, al nakað tlikt verður nýtt tólk allar millum menlað og minst í tí offentliga livinum. Skulu vil, lingmenn, mentadir menn í øll- blaðskrivarar, log- um virki mela okkum javnt við tann mentunnarliga lægst stand- andi partin av einum fólki? Líkheit er góð, misbrúkast, og lað verður hon, men hon kann tá vitftf offentliga lívinum gera okkum lík við og nýla tað sama sniðið sum tann fulli, ið kemur darlandi eftir bryggjuni og leypur fólk við hesum somu ljótu orðum, sum ikki hava heim- á friða ild millum hampa fólk. Hvat drekka vit hví drekka Vit? Menniskjalikamið vegur, flá tað er heill uppturkað, bara ein pinkulítlan part av lí, lað vegur livandi, alt hitt er vatn. Hverja valn hált. Men sum vit vita mugu vit, eins lotu gevur okkara likam frá sær á ein og annan og alt annað livandi, í heilum taka nýtt til okkara í staðin fyri tað vitlata frá okkum. Vil mugu soleiðis hvonn dag njóta eill vist mál av valni, sum vit fáa í mati og drekka okkara. Allur matur, vit eta, hevur eilt mál av vatni í sær, storri ella minni; men tað er ikki nóg mikið, vit Það náttúrliga drekka, tað tey fyrstu mugu eisini drekka. mest menniskju og øll djør og allur » vøkstur å markini funnu, er valnid, sum springur út úr jørð ini kalt og leskandi. Og fyri nógv menniskju er vatnið enn dagin í dag lað dagliga, tað ein asta drekka tey njóta. — Men vatnið hevur einki annað at geva okkum enn endurgjald fyri tað vatn, vit hvønn dag geva frå okkum umframt la reinskan tað virkar í kroppi okk- ara. Megi gevur tað okkum onga ella næstan onga, tad stimbrar okkum ikki, har má nakað annað afturat. Vatnið hevur heldur ikki tann ávirkan á okkum, ut lad setur nakrar av okkara ,nerv- um" í røring, tuð fær okkum ikki til at livna og verða glað, ei heldur doyvir tað pínu ella sorg, Longu tíðliga í tíðini hava oll heimin ymislig fólk kring um fingið sær drekka, sum hevur tann ávirkun at lívga, gera te) glad eisini doyva pinu og sorg. Alt hetta drekka hevur i sær tað evni vit nevna vínanda, spiritus, og fæst all av sukuri } g úr ymsum vøkstrum. Hetta drekka er ikki nevðlur uligt fyri okkara líkum tað er bert vatnið í tí er Og SO hevur tað tíverri tann åvirkan, at vit, um vit nýla tað í størri máli, á ein og annan hált fáa mein av tí. Men eitt drekka er, sum enn er al nevna, og sum er tud all arfyrsta ið menniskjan, eins og oll tey djór, ið foða livandi ung- ar, taka (til sín. Tuð drekka hevur ein fyrimun fram fyri oll lað er >hæði matur AT øll tey evni, sum ungin, menn- onnur, al og drekka«, hevur f sær iskja- og djóraungin, er ætladur at nýla, og sagt er, al hetta drekkad, mjólkin, hevur so nógv fødievni, at ein vaksin maður er forur at gera full mansurbeiði bara við mjólk til foði. mjólkina, Um hetta drekkað, skrivasl í einum donskum blaði: Drik Mælk Videnskaben og og bliv stor. Statistiken í Forening fastslaar, at vor Slægt- leds Unge bliver højere for hvert Aar, idet de gennemsnitlig læg- ger 0,6 mm aarlig til deres Vækst. Danskerne har, siger Sessions taget til i Væksl lige siden Valdemar Sejrs Dage, læge Riisager, thi bande Skeletter og opbeva- paa hine Tider var meget smaa. rede Rustninger viser, al Som sagt, nu om Stunder sky der Ungdommen godt i Vejret, 10 Aar har allsaa endog konstateret en Til- ) vækst paa 2,4 cm. og i de sidste man Hvad der beviser, at de Unge saaledes udvikler sig til Kæmpe ikke videnska- formater, er vel beligt bevist, men der er ingen Tvivl om, at Idræt og Bade og fremfor alt Ernæringen spil Rolle. Hvad den en Overgang tit foragtede Mælkemad har betydet, fatter fra ler en afgørende man, naar man ser Tallene en Skolestatistik, hvori det er opgjort, hvilke Virkninger dag lig Mælkedrikning har. Mælkeklass: de fik daglig en kvart Liter Sød Børnene i en mælk voksede paa 5 Muane der 9 mm mere end Børn i en anden Klasse, der ikke fik denne daglige Mælkeration. Det vilde nu Fal- være interessant, om vi af lene — det er jo Gennemsnils- tal fra Sessionerne kunde se, om de unge Mænd, der tager særlig paa í Væksl, er »Mælke- Nu skal det selvfølge lig ikke forslaas saaledes, at man drenge«. vokser unormalt ved alt drikke Mælk: Forholdet er del, at man gennem en sund og hen- meget sigtsmæssig Ernæring, hvor alle de for Organismen nødvendige Næringsstoffer Vitaminer og Salle tilfores, skaber Grund lag for en naturlig og normal Udvikling af Legemels forskel lige Organer, og í en saadan sund Organisme opsluur en spontan Vilalitet og vilde derfor være en sam Følelse af Velvære. Det fundsnytlig og værdig Opgave for vore Sundhedsautorieteter at | Mælkens Føenska sprede Kendskab (il sundhedsbefordrende ber, thi Mælk og Sundhed hører | uløseligt sammen. Kunstur. I hesum døgum spæla ley i Keypmannahavn hin vida gilna sjónleikin av Henrik Ibsen: „Peer Gynt". „Peer Gynt? er skrivaður í eini líð, tå Ihsen, kunnu vit siga, var í útlegd frá sínum fødilandi, og sjónleikurin er ein andilig revsing, hann gevur hinum norska fólkinum og nógvum av less lálivandi slórmonnum. Hesin sjónleikur er á mangan hátt ikki lættur at fata fyri tann stóra parlin av fólki, og so el eilt til ráða at laka: gera nar, háða og spolta. Filt var, sum var ræltur gloypubiti fyri ley, sum einki annað vistu enn at háða og gálva at ollum ley ikki falaðu, og »personurin«, Peer Gynt stríðist | við afluná at hann hevur túrast á veiðiferð, í hrúdleypi, við manngalnum stødlagentum og seinast í dovrahell, har hann er komin inn aftanå dovrakongs- dróttrina. Henda skapning, ið er allastaðni og tó ósjónliga, óvinniliva tað var hin ósjónligi | ongasladni, nevnir Ibsen „den | store Bojgen“. | Hvat Ibsen meinti við hesum, | den store Bøjgen«, eitt navn | hann hevur lænt frá norskum | fólka-ævintýri, var tungt fyri | hitt almenna fólkið at fata, tað | skal væl viðgangast; men hví ultíð | háða tað vit ikki fata? | Hesin sjónleikur varð spældur | í Keypmannahavn á Dagmar- | | teatrinum í januar 1886, og tann | leik brátt | hálvt hundrað árum síðan gloym sum sá henda fyri ir hann ikki, hvussu gamal hann so verður. Tað spæl har varð so vorðið, al nakað tílíkt fort fram var ein sæð neyvan hevur fyrr ella seinni. Nú hesin verður, sum áður sagt leikur fordur fram aflur, ein og 5 og við tað at ivaleyst annar kann finna gleði og gagn t av al hoyra ta frågreiding, sum sjónleikarin Svend Methling ber fram, hann sum setur sjónleik- in í verk, loyva vit okkum at fora nøkur av hesum orðum hansara fram her: Peer Gynt. Svend Methling staar for Ny- Íscenesætlelsen af »Peer Gynt« og Teatret venter sig meget af Forestillingen, og Hr. Methling har sat meget ind paa alt ny skabe det berømte Ibsenske Digt. Iscenesætteren fortæller her følgende om, hvorledes han lægger særlig Vægt paa den store Bojgens Betydning i Digtet, selv har opfattet Bøjgen-Symbolet: og hvorledes han For mig har den store Bøj- sens stadig været Dramaet Le demotiv. Ibsen har paa sin sæd vanlige logiske Maade under- streget Bøjgens Betydning for det indre Drama i Digtet ved at Stykkets Klimaks, der begynder med Peers opstille Bøjgen som topvender i Peer be- vinder Kamp i Mørket og > Slutningsscenen, hvor sejrer Bejgen og Sin Solvejg Asbjørnsens ind til Stormens For Kendere af Eventyr svinder Bøjgen Natlens, Stemmer; Fjældets og men Ibsen har villet mere end Eventyr. Peers Karakterisering af Bøj- gen under Kampens Basketag: »Ikke død, ikke levende, slimet og taaget« tyder ikke paa noget som udefra indvirker paa Peer, som udefra stiller sig i Vejen for ham Ligesom i Kventyret forekom mer hele Scenen i Mørke vi ser ingenting simpelthen fordi der ikke er noget at se, vi hører kun en Stemme, der altsaa taler ud af noget eller nogen, og spørger man kan Svaret kun blive: en Stemme, som kommer ud af Peer selv en som klar gør hans inderste Jeg. Bøjgens bliver derfor en Kamp mellem Peer og hans egen Ka- rakler, noget som er i Peer, og som hindrer ham i at gøre, hvad han maatte, og hvad han eller noget i ham egentlig vilde gøre, den evige Opsætning Skyden ud. Denne Ikke-Handlen, dette der er den store Kraft Verdi nn, den positive, der udrelter noget, negalive, her i meget større end for den kan man sætte sig imod, men alle de stille det sig uset bag om en, kræfter, der listet kan naar arbejder i skjulte og dem man kun optræde imod, det Onde ei Virkning er det tit sket, og deres umuligt at udslette. Hr. Methling Udvikling saaledes: fortsætter sin altid kaldt jeg synes ikke det Fantast har man Peer Gynt er helt det af Peers rigtigt. Muligvis skyldes Ibsens stærke Frembærelse Drømmeliv. Han viser i Dramaels Fremadskriden Sig at være en ordinær Epikuræer Maal har ligget í en inderlig Appetit for hvem Livets eneste paa Livets bastante Værdier. han sorgløs slentrer Livets Landevej, Saalænge hen ad und- gaar han alle Ansvar, alle van- skelige Handlinger. — Bøjgen ligger blødt og slimet om hans $