týsdagur 17. oktober 1933síða 1

FRÆLSI 20 oyr. á 3. og 4. Nr. 42. | Lýsingaprísur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsiduni, síðu. avsláttur í prísinum. -FØROYA- | SOCIALDEMOKRAT Við størri lýsingum fæst JAVNAÐUR — Tirsdag hin 17. oktobir 1933. BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið verður bilagt á posthúsinum, br: og skrivstovuni. Tel Porto. Blaðið | 4 Y DE irstø0um | 7. ar. Mannahugsan. Ur løgtinginum hoyrist um, al tá høvi er til tað, koma menn fram og rópa hart upp um lad ræðuliga, sum eitur studningur til tey gomlu. Nær kemur tann stundin, tá menn, sum ongantíð hava verið altíð haft nóg mikið at koyra í kroppin í trongd men hava og at heingja ultanå hann, koma so langt, at teir fara at skamma seg við at siga nakað ímóti hjálp til tey gomlu og neyðstaddu? Hvussu kunnu menn fáa seg til at nevna tær neyðars krónur, teimum eftir ellisrentulógini eru tillagdar? Tað er ræduligt at hoyra teir lala um, at 400 krónur um árið fyri eill gamalt par, ið ongan góðan hevur at hjálpa sær, eru nógvir pengar!! Enntá so nógvir, at tey ikki vita, hvat tey skulu gera við teir!! Hvussu vorðið, ið Fer tað ikki andiliga á verður eilt samfelag hýsir sovorðnum súlum? húsagangin ein orkar næslan ikki at hugsa um slíkt. — — Ein kundi haft hug til at farið at lalað við hesar menn og spurt leir, um leir nakranlíð hava hoyrt um hann, tann stóra demokratin og lærarin, sum fyri o. u. 1900 árum síðani gekk frá stað til stað niðri í Palæstina og »lærdi og gjørdi væl ímóti menniskjum«. Tað var hann ykkomið til mín, oll tað trupult, og eg vil geva lykkum sum segði: tit sum arbeiða og hava hvild« og sjålvur samstundis var so staddur, út hann segði: holur, og »Villdjørini hava g bimmalsins fuglar hava reiður, men menniskjasonurin hevur ikki tað, hann kann leggja hovur sítt niðurat.a Og hann segði meir: hann segði, at á verðsins evsta degi skulu tey koma til hansara og erpa sær av, al ley hava præd- íkað í hansara navni og gjørt jartekin í hesum sama navni, so ley mugu lá ivaleyst verða roknadi at vera hansara born. Men hann vil lá siga við tey: »Sig mær, vóru lit hjá mær og viljaðu meg, lá eg var sjúkur, góvu til mær mal, lú eg var meg, tá svangur, og klædda til eg var nakin?« Og lå tey so siga, al tey ongantíð hava vitað hann sjúkan, svangan ella klædnuleysan, so vil hann svara teimum, al onkuntíð haft neyðar hava ley høvi til at hjálpa einum og so sum tey gjørdu móti ti, soleiðis hava tey gjørt móti honum. »Soleidis sum lit hava gjørt móli einum menniskja, av mínum smáu, so hava lit gjørt móti mær,“ vilja ord hans- ara ljóða lil menniskjuni á evsta jú Í Sam- degi. Tey gomlu, ússali J felaginum, munnu tey ikki av sonnum hoyra til undir orð- inum ,mini smáu“ — oll ley sum arbeiða og hava tað trup- ult, og hvørjum hann lovar hvíld hjá sær. — So hevur lað ljóðað, at tað er bornini, ið skulu styðja foreldr- ini og ikki »kommunan«, tí hon hevur ikki råd, Eitt gamalt orð sigur, al lættari er hjá eini mammu al uppæls og » uppføda tiggju børn enn hjå tiggju børn- fø 55 um at hava eina mammu at síggja til góðar. Og domi eru í mongd ið válla sannleikan av hesum, og oll kenna vit, hvussu ofta kærleikin tvørrar hjá born- um til foreldur síni. Og so hevur ivaleyst altíð verið. »Kommunan hevur ikki ráð.“ Nei vissiliga hvor hevur ráð? Hvor er hann, sum í hesum tíðum ikki klinkar og klagar? Krisutíð, krepputid! Men er tað nakað, vit sjálvi skulu hava í lag, nakað okkum er at gagni — tá eru »eingi smøl stød«. — tað nakrir menn, sum sjálvir skulu, Hvat er kommunan, er úr egnum lummu, lata ein hóp av peningi til ymsi m.a? Ja, vil spyrja, lí soleiðis ljóðar tað Onoktiliga oftani! Ella er »kommunan« vit oll, ið so aftur hava krav uppá nakað av tí, vit sjálvi ella nøkur latið? oll, tey smáu av okkara hava „Kom- munan“ er vit bygdasamfelagini og lað samlaða oyafelagid, og lann peningur, ið saman kemur í hverjari kommunu fyri seg og í oya- kommununi, skal nýtast til gagn heild Her inn- fyri okkara fólk í síni eftir sum trongdin er. tað koma, at væla um ley, ið ikki undir má mál sjálvsagt eru sjálvbjargin: bern, gomul og heilsuleys. Lat okkum halda upp vid at finnast at, tá nakað gott verður gjort ella ætlað verður at gera fyri onnur enn okkum sjålvi, ikki er socialt sinnað, tað vil siga hevur Eitt samfelag, sum til mál at fremja alt, ið gagnar hverjum einstakum felagslimi sum best, lað felagið hevur ikki rætt at vera til, tí hevur verðin brúk tað fellur einaferð, gongur at grundum. ikki fyri, og Lat okkum fáa teir menn burtur, sum ganga eflir lí, at verðin og hennara góða bara er til fyri ley einsloku, tey sum enn hava lann glúpandi matalystin uppá hava lívið og tenn at lyggja DJ livsins góða við! Ivussu verður hjá teimum, lá tey verða lannleys? BÆ Gullbrúðleyp. Tann 25. í hesum kunnu harra Adolf bæði hidani úr gull- Rubeksen og fri, Havn, halda brådleyp. Tey kunnu nu síggja út yvir ein langan og tíðan strevnan ar- Eins og so beiðsdag. mangur leimum og so > undan mangur aftaná byrjaðu tey nærum á ber- um sleinum, men rosk, nærløgd komu og sparsom sum ley vóru, ley hóast ley fingu ein stóran barnaflokk skjótt uppundan. — Raskur veltingarmaður hevur Adolf Rubeksen verið, og kann foða Eins og Mourils hann nå eitl tríggjar kýr og OSS. brødurnil Heini og hevur hann velt nakað av lí ringastu hagu- rundan um Havnina og Her hevur konan, sum í so mongum jord fingið lað til fagrasta bo. ødrum, verið honum ein góður stuðul bæði vár, summar og heyst, og hava tey hesi seinastu árini frá várinum og líka úl búð Har uppi hava ley um- um Mikkjalsmessu uppí á trødni. framt nøgd av grasi fingið hópin av eplum, rótum, havra og øll- um urtum til húsbrúk. Í sínum fór Adolf „Frederiksvaag“, o yngru døgum Rubeksen til sjós við g hevdi hann mangan ringan túrin við henni, hiðani líka til Spaniens við klippfiski. Túr sum tå sigldi niður arnir við henni og oðrum skip- um kundu í teirri tíðini vera bæði langir og streingir, og fekk hann mein av einum slíkum túri — tað sæst lá hann gongur. Adolf hevur verið av raskastu, knappastu monnum, og eg minn- isl sum smádrongur hvussu hann, sum tå var politistur, tók eingilskar fiskarar, ið gjørdu ófrið og beindi teir umborð ella tå teir gjørdust ovmikið treiskir, í Skansan. Timburmadur og sniðkari hevur Adolf verid av teim bestu og havi eg sæd møblar og kurva- arbeiði úr hansara hondum, sum við lað av tilfkum arbeiði. Í politikki hevur Adolf altid verið kann standa mål besta ein radikalur, frísintur maður. Táið Schrøter brevt seg ígjøgnuum høgravaldid her, var stinnastu Adolf ein av teimum til at styðja hann. Minnist meg rætt var Adolf limur av »Fram burdsfelag« í fleiri ár, inntil hann við nógvum oðrum meld- aði vildu seg út, lå einstakir menn ráða ov mikid og bera fram mál, sum ov lítið vóru um rødd, og fólkið ikki var til at taka við. búgvið Mítt ynski er, al hann og kona hansara mugu eiga mangar góðar dagar enn! Skyldmaður, Hámarksvirði. Attu vil í Foroyum ikki al ásett hámarksvirði ella maxi- malprís á tær vorur,ið seldar verða her í landinum? Hetta er ein spurningur, sum aflur og aftur kemur fram í huga mínum. Allir Føroyingar eiga at ferðast og taka góðs við „ljaldrinum“ og „Havhestinum“ "| SKIPAFÉLAGIÐ FØROVAR Er tað rætt, at hin minnimenti í landinum skal rinda teir okurs- prísir, sum her verða kravdir | fyri neyðsynjarverur. At tala ella skiva um håmarks- | virði her á landi hevur fleiri ferðir verið ætlan mín; men hvorja ferð havi eg sagt við meg it tað er nyltuleyst af slíkt, sjálvan, tala haldsmenn attur um soleingi sila við meiraluta á Foroya logtingi. Orsakin, ll at eg nú hætti mær at umtula hetta mål, ei tann, at gamla >Dimmalættinga tav er vorðin javnaðarblað. Ei nú soleiðis vorðið her á landi, at sambandsmenn ætla at ganga javnaðarleið, so er fyri lann minnimenta her á landi. Sambandið hevur jú buklina og báðar endarnar, og lí er tað eitt gleðiligt tidartekin, at sambands- urgan syngur um »Javnadur« og inngangsorð- »Min Haand imod Poli- tik, som jeg anser for den lump- enntå vid hesum um av i Hørup skal altid være den neste af alle, den, der rotter de Nige sammen om at plyndre de útlitið gott | | | | | | | | | | | | Í | i NS NA NA VIVA Aviv ad hv bv hv 1 ! P FI kontantalønrindan; men hvussu hava sambandsmenn hagreitt hetta mál? Sakin er kvald á tingi hvorja ferð, hon er komin fram har. Og hvat er fylgjan av tí? Jå, arbeiðsmenn og fiskimenn | eru undir einum keypmansmo- | nopoli lika so ringt ella verri | | enn hitt tiltikna Gåbels monopol. Allir menn vita, at ein kann | | fáa allar vorur ein triðing bíli gari tá hann bestillir tær sjálvur, enn tá hann keypir tær frá okk ara foroysku keypmonnum. Ein maður, sum nú má rinda níggju silt húsar- við hundrað krónur fyri hald, hundrað, um hann hevði pening bestilt kundi hjålpst seks og kundi vorur sínar sjálvur. Men løgtingsmenn okk- ikki hjálpa tí minna manninum undan ara vilja gjøsnum lóggávu | | | Í | | keypmannsmonopolinum. Keyp- menninir hava ikki ráð at rinda peningin í hondina, siga aftur- haldsmenninir. Kanska er nakað Faltige og sætter Overklassen paa Nakken af dem, der har mindst at staa imod med, for at trykke dem ned til Ingen- ling«. Nú kunna fiskimenn vera glaðir, førovskir arheids- menn og ti nå lovar sambandið at venda seg og skal venda sæ ímóli leim, sum nokta tykkum kontanlan pening og noyða tykk« um atkeypa vorurnar fyri okurs okkum nú fáa at prísir. Latum síggja, at sambandið heldur síni orð; lí tómum orðum hevur tann minnimenti her á landi | hoyrt ivaleyst nokk av; lað er í | gerningum, tað ræður um at | verja fann minna mannin. | Fad er gott og slediligt, at | sambandsmenn ikki vilja leggja | toll á nevdsynjarvørur; men | | spurningurin er, hvor ið fær | | vagn av, > at eingin tollur er. Tå ein hyggur leystliga at tolli á neyðsynjarvorum, so sær tað úl, sum lað er ein lívsspurningur | fyri hin minna mannin, og í ollum oðrum londum vildi tað men her á landi verið tilfellið; er alt aðraleiðis enn aðrastaðni Her hava teir ræðið, sum siga seg at lann minna mann 5 verja in; men teirra gerdir eru beint tvørtur Ímóli leirra orðum. | Ferð eftir ferð hava føroyskir arbeiðsmenn lagt tað mål inn á ting at fáa sett í gildi lóg um | | | | | | | Í | um | | | 1 | | í hesum; men er skilið so ringt her á landi, so mega vit ganga aðrar leiðir og áseta hámarks- virði á verurnar. Arbeiðsmenn og fiskimenn eru bundnir til at keypa sínar vorur úr teim kram- búðum, har teir hava pening ógvuliga tað, at tilgóðar, og tað eru trong kor; men verri er teir noyðast at rinda teir prísir sum samvitskuleysir keypmenn áseta Ér tað rælt sum >Dimmalætt- ing« skrivar, at hond hennara her eftir dags er vend ímóti øll- um, »der rotter de Rige sammen om at plyndre de Faltige«, so vil hon geva mær rætt í, at her má nakað gerast; tí her >rotter de Rige sig sammen om at plyndre de Fatlige«, og tann politikkur sum ikki her tekur hond Í og ger úlveg fyri at bjarga teim fátæku, tann politikkur er >den lumpneste af alle«, J. H. Danbjørg. Log um konlanta peningarin- dan er nú vidtikin á løgtingi við S sambandsatkvødum, 3 sjålv- styrisatkvødum og sjálvsagt báð- socialistunum. sære um ergo. 100 HU AR ÁR