týsdagur 24. oktober 1933síða 1

7 FRÆLSI -FØROYA- SOCIALDEMOKRAT BRODURSKAPUR JAVNADUR Nr. 43. | % oyr. á 3. og 4, Lysingaprisur fyri petitreglu: : síðu. avslåttur í prísinum. 30 oyr. á forsíðuni, Við størri lýsingum fæst Tirsdag hin 24. oktobir 1933. Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið Porto, Bladid | Arbeidislønir. Spnrningunin- atheiðislanir er ein hin størsti sociali spurn- ingur, samanlagdur við arbeið- inum fyri betri hóskandi ar- beidstid. — Lat okkum beinleiðis leypa úlí og spyrja: Hvat er hóskandi arbeiðislon hjá einum manna- barni? Nú vita vit, at her kann neyvan nakar svara við tølum, eru so av tí at viðurskiflini her er so mangt at Men eitt hvat ymislig, åskoda. mál må ló vera fyri, bjóðast kann einum sum nakað menniskja, lað ella ella bæði tilsaman. Hví arbeiða vit? Vit hetta lívið eigur at kunna vera kreyst av, veri seg reint kroppsligt andiligt arbeiði arbeiða fyri at liva, og so, at vil kenna okkum sum menniskjur og ikki sum trælir ella at vit ikki fyrst og fremst skulu hundar. Alt hiít tosið um, hava okkara egna fyri eyga, okkara fyrsta hugsan skal vera samfelagið og less lorvan; ja tað er mikið gott, tað ljóðar væl — men fyrst mugu vit liva, so kann hitt koma aflaná. Nú, vit arbeiða fyri at liva, og hvat, hvussu nógv, krevist fyri at liva? Nú er her ikki lalan um, hvussu var fyrr, tó at tað væl var áhugavert at hugt at, hvussu vorðið var lá, láið pápi og túið abbi vóru í vælmaklini, lá arbeidislønin var 10 oyr. um timan — ella minni! Her er lalan um nú, hvat nú krevist. Ein leysur drongur, sum ongan hevur at syrgja fyri uttan seg sjålvan, krevur sjálvsagt ikki so nógv at liva av sum ein maður við húsi og heimi, við konu og børnum; men hann skal rinda kostarhald, og klæðir skal hann hava, bædi gongu- klædir — kanska serliga arbeids- klæðir — og sunnudagsklæðir. Nakað gongur hjá einum ung- dómi úlum tað beint neydturvu- lað, ið »luksus«, ella t. d. bøkur, ávísur liga, anlin neynisl o. á. Í. Kostur kemur um mánaðin til 60—75 krónur, eini góð klæðir kosta o. u. 100 krónur og eini hvønndagsklædir 45—60 kr., og lað verður at keypa í hvussu er eina ferð á hvorjum ári. So kemur skógvar, undir- klæðir, vask og mangt annað. Tað sigur seg sjålvt, at ein ungur maður má fúa eina lon, sum er so stør, at: hann kann liva av henni, og best var, um hann hevði nøkur oyru eflir, tå hvor seinasti í mánaðinum var farin, Og hvussu nógv fær hann so? Hann skal vera glaður, um lenin, hann fær, kemur upp á 100 krónur um mánaðin! 100 krónur um mánaðin siga vit — hvussu fær hann mat, klæðir, skógvar o. s. fr. fyri leir pengar? Skal hann stjala fyri at liva? Veit samfelagið ikki av, at tað hevur lagt eina ófora slóra ábyrgd á seg, lá tad gevur loyvi til at nakar letur sovorðnar lonir - og hella eru ungir menn ullan »vidhang«. 100 krónur um mánaðin gevur við 25 arbeiðsdogum 4 kr. um dagin, og fyri 50 oyr. um líman niðri á tud sømt seg al kraft lærdómsprógv arbeiðir eingin maður bryggjuni, minni skuldi og so givið 50 oyr. um líman. galið av hetta, tað Íó, tað er kanska okkum at skriva um eru jú tíggju fyri ein, ið eru glaðir við at fáa loyvi til al arbeiða fyri 100 krónur um er tað tó ikki betur Her í Havn tykist tað ikki vera lætt mánaðin enn at ganga fyri einki. at fáa nakað at gera fyri býsins børn, so ein og hvor er glaður Men samfelagið at gera. við at fáa nakað tað hevur ábyrgdina! her er so, al Lat okkum so fara at hyggja teimum, Tað tykist okkum beinleiðis ófalandi, at, hvussu tad er hjá hús og heim. — 5 ið hava at fólk kunnu liva í okkara líð; alt skal keypast, og næstan all fólk í hvussu er, er komið inn á ein er dýrt og okkara, hei annan livihátt enn fyrr. — Og síggja vil, hval ein húsmaður ({. Y. s. ein maður við hýski) gevur upp í skaltainnloku, mugu hetta liva hesi menniskju? Eru hesar vit spyrja: Er møguligt, inntøkur sannar, mugu hesi menniskju svelta, so ússaligt tað mangur annar sigur og spyr á kemur okkum fyri; og sama hált. Litt samfelag må vera soleiðis háttað, at flest møgulig, ella rættast øll, hava atgongu til at fáa arbeiði, og at helta arbeiði verður soleiðis lønad, at ikki kann talast um neyð, Eina- ferð koma vit kanska eisini her so langt, at tær lógir, sum hjálpa virka arbeiðisleysum, verða at her. Men best er, um tilikar lógir ikki nýtast, og ein spurn- ingur er, um ikki altíð er ein skyld hjá einum fólki sjálvum, tå illa gongst. Fiskeri med Snurrevaad. Fra Færø Amt har vi mod taget følgende: [følge Anordning dateret 12. Oktober er Fiskeri med Snurre- vaad paa Søterritoriet Olafsfjord Linie Brik Mulatange Tidsrummet 1. til 30, og 1. Seplem- indenfor forbudt i November i Aar ber til 30, November følgende Aar, Hitt Ohenta bragdið. At Havnar borgarar yvirhøvur undraðust á byarstyrid longu láið frættist á fyrsta sinni, at ætlanin var at koyra alla >reno- eitt sindur uttan fyri býin, er sjál vasjon« niðan í hagan, andi og rímiligt. Tað er nóg so long líð síðan hetta stendur »bragd« avrikaðist, og lað skrivað í >synda- registarinum« hjá tí undanfarna táverandi sambandssltýri. Al siga annad enn, al tað er ein ljótur blettur á tess samvitsku, letur seg neyvan gera. Herum munnu allar åskodanar semjast nú ið hvussu er. Mangui spurdi tå, hvat býarstýrið hevði í kvillanum við hesi »fyritøku«; balaði at bloðini men hvat spurdu. Teir vísu høvdu hildið ráð saman, og dómurin avsegði hesar gomlu, smáu kostarnar og gekk ål uppá at gera ein stóran kost, ið oll kundu nýla. Tað er sjálvandi hópin lættari at siga, hvussu eill og annað átti og kundi verið, lá tað er gjørt, enn áður. Men bragdið við kommunukøstlinum er merkt av slíkum hjálpaloysi og hugs unarloysi, at tað er ófaliligt, at hetta kundi fáast í verk, uttan at ovrigheitin talaði at! Eill, ið ampaði fólk nógv, var roftunøranin, ið allíð var vænlandi. »Køsturin« hevur í so mála roynst sum eitt satt alistað eitl >Eldorado<c fyri leir gráu smillu- og pest- berarar!! Tað hevur eisini víst seg, at síðan »køsturin« kom, eru rotturnar oktar ótrúliga nógv. Al ganga niðan á Háls á summardegi er nú alt annað enn innbjóðandi; ein krevur heist ikki at hava góðan luktu sans, um ein ikki skal ganga við lummaklútinum stappaðum upp í næsarnar! - Næslseinasla leygarkvold var veðrið, sum kunnugt, av lí besta ein kann ynskja sær hesa ársins líð, og vóru vit fleiri ungir menn, ið ætlaðu at ganga okkum ein lítlan lúr niðan eftir Sanatoriu vegnum. Men tå vil komu niðan um húsini hjá Jógvan Jensen, vildu næsarnar reiðiliga typpast av lí ræðuliga grima royki, ið tóklist at versna, jú nærri vil vóru ánni. Ein av okkum var so forvitin, at hann før yvir til áarbakkan fyri at »konsta tera« hvat tað var og rætt so, »aromad«in slóð upp úr ánni eins og frá einum nálthúsi reint at sagt. Samstundis sóu vil nakað, ið gjørdi okkum bilsnar, tvær stórar rottur sum spældu sær í ánni, ullan á nakran hált at óttast ta nøgd | Í | | | | | | | | | | | | r verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum 7 ar og skrivstovuni. Telf. 143 | ' . av fólki, sum sleðgaði har at | Luzi, hvat honum líktist á landið síggja teirra leik tvørt ímóti! verðandi inntil grót lær vórðu varð blakað eflir teim. Men jú longur vit gingu niðan eflir, tess fleiri rottur vit sóu, og eyðvilað er, at hann ið hevði haft hug og »appetit« til at fylgt ánni og hugt væl eftir, skjótt hevði komið upp í hundraðir, inntil hann kom niðan til upp- havsstaðið: „kommunukestin“! Rotturidilin er ræðuligur, hann breiðir seg um víða hvar í hag- anum og tykist at vilja »storma« byin meiri og meiri ágrýtin. Hvat núverandi byarstyri fyri at beta verður gjørt av hesum um hesa 6tilgeviligu synd, hitt farna stýrið hevur gjørt. Borg arnir mugu krevja nakað gjort, tí vit kunnu ikki longur finna okkum í, at luftin verður giflað oyðilagdur av og byurin pesl- berarum, ti tað eru rotlurnar. Latið alt ruskið og allan skillin verða koyrdan út á streymasjógv, tann broylingin tørvar í stórum, tað er longu komið út i ellivla tíma! Gerið tað fyri allas skuld! Borgarar, sum eru góðir við bý okkara. Viðurskifti Íslendinga og líala. Um viðurskifti, serliga hand- ilssamband, millum hesar báðar tjóðir hevur íslendska >Morgun- blaðið“ havt samreðu við ítali- enskan úlsending í Keypmanna- havn, harra Luzi, ið ferðast hevur í Íslandi. Adalørindi hans til Reykjavíkar var at kanna eftir, hvorju líkindi, ið eru fyri at okja um ílalienskan innflutt ning av vorum lil Íslands. Sum kunnugt eru llaliumenn stórir ; Íslend { D keyparar frå okkum o ingum og er tað ti ikki logið, um teir kanna eflir møguligleika at selja teirra verur her norðuri Hesa ferð er tað Island, teir vilja í hesum ørindum; men vil Føroyingar gera rættast í at hava eyguni opin fyri samhandli millum Island og Italiu. Vit Før selt kanska ikki fiski til ovingar hava stórvegis av ltaliu; men tó er hesin marknaður ovgóður at missa, heldur eiga vit at royna at økja hann. Islendingar hava nú eyguni opin, at tað í longd hollast teir al ini verður fyri keypa vorur frá leim londum, har teir selja fisk teirra, og Gis að verða Íslendingar á lann hátt al vinna fram um okkum, um vil ikki hava eygu á hvorjum fingri. Samrødan »Morgunbladsins« og hr. Luzi fell nakad soleidis: Fyrst spyr blaðmaðurin harra og hvat, ið mest hevur hugtikið »Tad er at vitja Is- hann. Hr. Luzi svarar: hugnaligt fyri Itala land. Har er mikið, ið ger lað heimligt fyri honum. Eldfjøll eru her eins og í Italiu, tó er mun urin stórur millum reynini, ið eldfjøllini hava goyst út um fold- tað eru umlidin, er ina. Í Italiu er sovorðið at tá 6—7 ár reynið allgrógvið og grasvaxið; meðan reynini á Íslandi standa nakin um øldir eins og tey vórðu upprunnin fyri nøkrum døgum Hetta ei ella á landið sjålvt. síðan. myndarsøga landsins, landanna beggja, skrivað Um handilsvidurskifti tjóðanna segði > útsendingurin m. a. „Eins og tit Íslendingar kunna vænta, skilja vit Ítalir, at teir 100 túsund íbúgvarar í Íslandi, ikki kunna keypa líka mikið frá okkum, sum vil, 45 milliónir í Haliu, kunna keypa frá tykkum; ítalienska tjóðin er jú 400 ferðir hin íslendska. Slíkt duga vit at meta. so stór sum Men tad er einki loyndarmál, at tørvur er á at okja um hand- ilsvidurskifti Íslendinga við Ital- lann hált, iu á at Íslendingar keypa meira frá Italiu, enn teir áður hava gjørt. skal eg tó borið Í hesum viðfangi nevna, at enn hevur ikki mær til at greiða italienskum út viðurskiftu | | flytarmonnum frá | num so sum ley verunarliga eru, | al fram til henda dag hava teir ikki gjørt sær nevniverdan ómak yri at fáa sær marknað her á slandi fyri vorum teirra, og ís endskir keypmenn vita ikki, ivørjar tær vorur eru. sum fram eiðast í ltaliu; tessvegna er tað ikki at vænta, at vorukeyp frá | Haliu til Islands kann økjast. | Eilt og annað havi eg tó sæd | vevnaðarvorum. | | | | | av ilolskum vorum her, særliga havi eg 5 Eisini ansað tí, at fólk hava dúgliga keypt itølskar verur og gevur tað golt treysti fyri framlíðina. Fyri at íslendskir keypmenn kunna gera seg kunnugar við itølskar vorur havi eg í hyggju at koma higar og fyrireika eina lilla framsýning av itølskum vør- Hetta ætli eg 5 um her á Íslandi. at gera næsta ára. Síðan takkar harra Luzi landa sína vegna fyri blíðskapin, id Íslendingar hava sýnt teim itøl- sku flúgvarum, ið vitja hava Ís- land. Meira annað hevur hann eisini á máli; men tad, ið mestan ans eigir at vekja í Førovum er 5 handilsvidurskifti Ítaliabúgvanna orðatakið sigur: >Tað gror undir gangandi foti; kråka«. >Morgunblaðiða skrivar aðra og Íslendinganna; lí men svølta má sitandi grein hesum máli viðvíkjandi